Álgoálbmot
Govva: YLE Sápmi
Sápmelaččat leat Eurohpa Uniovnna áidna álgoálbmot. Suoma vuođđoláhka dovddasta sápmelaččaid vuoigatvuođa kultuvrralaš iešráđđemii eamiálbmogin.
Eamiálbmogiid, nu maiddái sápmelaččaid máttut leat orron iežaset ássanguovlluin ovdal go ođđaássit leat joavdan dohko. Eamiálbmogiid historjá lea dávjá olu boarrásut go riikkaráját dáid ássanguovlluin. Álgoálbmogiin leat iežaset kultuvra ja servodateallin.
Sápmelaččaid álgohistorjjás eai leat dárkilis dieđut. Gielaset beales sápmelaččat gullet suopmelaš-ugralaš giellajovkui, muhto sámiid genehtalaš árbi lea earálágan go Davviriikkaid eará álbmogiin.
Beakkán sápmelaš girječálli Johan Turi (1854-1936) govvida sápmelaččaid dološ áiggi ná: "Sámiid boahtimušas ii leat gullon, ahte livčče boahtán gostige. Sápmelaš lea leamaš dáppe orru miehtá Sámieatnama..."
Sápmelaččat leat áidna álgoálbmot Eurohpa uniovnnas, go Ruonáeatnama inuihtat leat uniovnna olggobealde.
Go Suopma, Ruoŧŧa ja Norga šiehtadalle Eurohpa Uniovdnii searvamis, Norgga álgagis čállojuvvui sámiide guoskevaš lassebeavdegirji. Norga bázii EU:a olggobeallái, muhto lassebeavdegirji bisui fámus.
Sámiide guoskevaš EU-lassebeavdegirji geatnegahttá Suoma ja Ruoŧa gáhttet sámiid kultuvrra. Beavdegirjji mielde sámiide eamiálbmogin lea dán ulbmilis vejolaš addit sierra vuoigatvuođaid boazodoalus ja eará eallimis.
Eurohpa parlameanta lea dása lassin ávžžuhan visot lahttoriikkaid nannet dahjege ratifieret álgoálbmogiid guoski ILO soahpamuša nr. 169.