Sápmelaččat
Sápmelaččat ásset njealji riikkas. Eahpevirggálaš dieđuid mielde sápmelaččaid lohkomearri jorrá 50 000 ja 100 000 gaskkas. Dábálaš árvvoštallama mielde sápmelaččat leat Norggas 40 000, Ruoŧas 20 000, Suomas 7000 ja Ruoššas 2000.
Davviriikkain sápmelašvuođa nannoseamos vuođđun lea giella. Sápmelažžan lohkkojuvvo olmmoš, gii ieš dahje gean vánhemiin dahje ádjáin ja áhkuin uhcimustá okta hállá dahje lea hállan sámegiela eatnigiellan. Dása lassin olmmoš berre dovddastit iežas sápmelažžan.
Sápmelaččat leat eanetlohkun muhtin gielddain Davviriikkain: Suoma bealde Ohcejogas, Norgga bealde Guovdageainnus, Kárášjogas, Deanus ja Unjárggas. Muđui sápmelaččat leat unnitlohkun. Davvikalohtas ásset oktii buot measta miljon olbmo, geain stuorra eanetlohku gullá váldoálbmogiidda.
Suomas sápmelaččaid ruovttuguvlui gullet sámediggelága mielde Anár, Ohcejohka, Eanodat ja Soađegili Sámi bálggus. Sullii bealli Suoma sápmelaččain orrot sámeguovllu olggobealde.
Oassi sápmelaččaide lágain dáhkiduvvon vuoigatvuođain lea fámus dušše sápmelaččaid ruovttuguovllus. Ovdamearkka dihte vuoigatvuohta iežasgielat oahpahussii ja sámegiela geavahussii virggálaš oktavuođain lea nannosut sámeguovllus go eará Suomas.
Sápmelaččaid ovttasbargu rájáid rastá lea dán áigge viiddis. Golmma Davviriikka sámedikkiin lea oktasaš parlamentáralaš ráđđi, ja diehtojuohkindoaimmas radios ja tv:s leat oktasaš sáddagat.
Ruošša sámit leat ovttasbarggus mielde Sámiráđi bokte. Ruošša beale sápmelaččat lea sierra šiehtadusain mielde maiddái sámedikkiid oktasaš giellalávdegottis.
Sámiráđđi lea oktasaš konfereanssastis dohkkehan politihkalaš prográmma, mii deattuha njealji riikka sápmelaččaid oktiigullevašvuođa: "Mii, sámit, leat oktasaš álbmot, eaige riikkaid ráját galgga rihkkut min álbmoga oktavuođa."