Sápmi |

"Sávašin buohkaide ealli oskku váibmui"

Ándde-Jon Piera, Piera Guttorm lea leamašan oskkus jo mánnávuođa rájes. Son muitala mo morihus dáhpáhuvai.

Jietna: Piera Klemet Guttorm
Jietna

Ándde-Jon Piera, Piera Guttorm riegádii jagis 1936 Deanuleagis Nuvvosis ja oaččui jo mánnávuođa ruovttus iežas oskku. Guttorm muitala mo morihus dáhpáhuvai.

– Morihus lea dakkár dáhpáhus, ahte vaikko mun ledjen mánná, mun dovdagohten dan oskku. Mun ledjen jo skuvllas lohkan Ipmila sáni, mun dovden, ahte dát mu osku ii leat rivttes, dahje dákkár eallin ii leat rivttes. Dainna manan mun heavvanupmái. Ja go bohte čoakkalmasat, de mun mannen Ipmila sáni gullamii ja doppe gullagohten, mo olbmot galget buorádusaid dahkat ja jorgalusa suttu eallingeainnu alde.

Guttorm dovdagođii iežas eallima jo mánnán. Son oinnii man guvlui su eallin lei mannamin ja hálidii bargat buorádusa.

– Lea hui dehálaš dahkat jorgalusa. Dat jorggiha olmmoš go lea boastto guvlui mannamen, de šaddá jorgalit dalle nuppe guvlui. Ja nu de šattai munnjege, ja mun šadden gáhtat suttuidan ja dahkat duohta gáhtamuša ja buorádusa. Jo skuvlla álggidettiin mun dovdagohten dan, ahte makkár eallin mus lea.

– Mo mun lean eatni ja áhči, earenoamážit eatni vuostá nággen, áhči vuostá ii duostan olu nágget. Mun dovdagohten, ahte ferten daidda čájehišgoahtit gulolašvuođa. Ja imaštadde, ahte manne dat jeagadišgođii ja dan fáro earálágan eallin álggii. Ja nugo daddjojuvvo, ahte osku lea ođđa eallin, de dat duođai lea ođđa eallin olbmos.

"Bođii lossa noađđi hárduid ala"

Guttorm muitala su eallima váigadeamos dáhpáhusas, go massii ráhkis eamidis.

– Das lea jo golbma jagi, go mu eamit lei buohccámen. Son lei Roavvenjárggas ja mun fitnen su doppe geahččamen ja min sávaldat lei dat, ahte mu eamit sirdojuvvošii Avvilii. Ja nuhan dat sirdojuvvui, dat lei 12. beaivve eahket, mun riŋgejin ja jerren ahte jogo Káre-Ánne lea boahtán. Buohccedikšu lea bálddas geainna mun háleštan telefovnnas ja son muitala mo Káre-Ánne lea, dat hállá, čohkká, dat lea movtta. Dat lei somá munnje gullat, ahte eamit lea dan ortnegis.

– Muhto de lea ihkku buohccedikšu johtán, ja ovdal njealji gávdnan dan, ahte Káre-Ánne lea váiban eret, dat lea jápmán. Gal mun ferten dadjat nu lossa noađđi bođii hárduid ala. Moai leimme 44 jagi ovttas.

Piera Guttorm muitala maid son jurddaša jápmimis.

– Jápmin lea dakkár, ahte dat olbmo eallin nohká, mii eat leat sivdniduvvon deikke agálaččat. Ja nu lea maiddái boares olbmot, geaid mun lean deaivan, leat dadjan dan láhkái, ahte háliidit dáppe eret vuolgit, ahte dat nu váibet eallimis. Muhto nuorra olbmot leat dieđusge eará, daiguin lea eallin ovddabealde. Musge leat vieljat ja oappát, geat leat eallán boarisin ja boarrásabbon ja muhtimat leat nuorran jápmán.

Sávvá buohkaide ealli oskku

Piera Guttorm ii bala jápmimis.

– Mun dieđán, ahte mu eallin lea olu oanehut, go dat maid mun lean eallán. Dat ahte mun in bala, mun oskkun dasa ahte mun šattašin ávdugassan. Ja dat rohkos lea maiddái mus buohkaide kristtalaš olbmuide bivdda, ahte sii rohkadallet, ahte mun nagodivččen givvodaddat oskku siste eallima eahkeda rádjái. Mun in dađe eambbo bala das. Mus lea dat osku ahte go mu bottu boahtá, mun beasan almmálaš áhči lusa. Mun lean gárvvis dalle vuolgit. Dan láhkai mun vádjolan dáppe dán eatnama alde.

Muhto leat Ándde-Jon-Piera eallimis leamašan máŋggat suohtas dáhpáhusatge.

– Maŋimuštá lei mannan juovlamánus. Orui somá ja suohtas, ahte mu riegádanbeivviid ráhkadedje ja dat lihkostuvai. Gal dat lei munnje somá, ahte lihkostuvai buot sin bargu. Dat buvttii buressivdnádusa, buohkat geat fitne doppe mu 80-jagibeaivviin, ledje duđavaččat.

Guttorm muitala maid sávašii vel eallimis.

– Mun sávašin buohkaide ealli oskku váibmui. Dat lea mu sávaldat, juohke oktii.

Piera Guttorm jearahallan lei Dearvva-sáddagis 9.3.2017. Sáhtat guldalit jearahallama dáppe.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä