Njuike sisdoaluide

Meer-rekisteeʹr mieʹldd Lääʹddjânnmest tåʹlǩ 32 jieʹnnǩiõllsaž sääʹmǩiõl mainsteeʹjed – kaʹnnat-a sääʹmǩiõl iʹlmmted veerǥlaž jieʹnnǩiõllân?

Lääʹddjânnmest lie tåʹlǩ 32 ooumžed, kooi veerǥlaž jieʹnnǩiõll lij nuõrttsääʹmǩiõll. Nuõrttsääʹmǩiõl leät vuäittam mieʹrǩǩeed meer-rekisteera jieʹnnǩiõllân eeʹjj 2013 rääʹjest.

Kuvassa on inarin- ja koltansaamea puhuvia ihmisiä, jotka kommentoivat vähemmistökieliensä nykytilaa.
Tiina Sanila-Aikio, Petteri Feodoroff, Henna Aikio da Leena Saijets mainste nuõrtt- da aanarsääʹmǩiõl vueʹjj pirr.
Suvi-Tuuli Fofonoff

Tän peeiʹv nuõrttsääʹmǩiõl mainsteei lie nuʹtt-a 300-400, leâša meer-rekisteeʹr teâđai mieʹldd jieʹnnǩiõllân nuõrttsääʹmǩiõl mainste tåʹlǩ 32 ooumžed. Aanarsääʹmǩiõl mainsteei lie nuʹtt-a 350-450 da aanrõšǩiõll lij mieʹrǩǩuum 41 oummu jieʹnnǩiõllân.

Možât šuurmõs mäinnan meer-rekisteeʹr jieʹnnǩiõllsaž nuõrtt- da aanarsääʹmǩiõl maainsteeʹji uuʹcces meärra lij tõt, što rekisteera ij vuäittam võl 10 eeʹǩǩed mââiårra jerreed, mõõn sääʹmǩiõl maainast jieʹnnǩiõllân. Eeʹjj 2013 rääʹjest meer-rekisteera lij leämmaž vueiʹtlvaž iʹlmmted jieʹnnǩiõllân jiijjâs sääʹmǩiõl.

Määŋgid tõid nuõrtt- da aanarsääʹmǩiõllsaid, kook lie iʹlmmtam meer-rekisteera sääʹmǩiõl jieʹnnǩiõllân ouddâl eeʹjj 2013, jie leäkku tõn mâŋŋa jerrääm rekisteera nuõrtt- leʹbe aanarsääʹmǩiõl jieʹnnǩiõllân. Õhtt seeʹst lij Tiina Sanila-Aikio.

– Jiijjan peäʹlest kâʹl vuäitam särnnad, što jiõm leäkku tåʹlǩ viiššâm tõn vaajtummuž tuejjeed.

Jieʹnnǩiõll da tõn meärtõõllmõš lie juõʹǩǩka jiijjâs tuʹmmstõõǥǥ

Õhttân mäinnan meer-rekisteeʹr nuõrtt- da aanarsääʹmǩiõl uuʹcces meärra sätt leeʹd še tõt, što måtam säʹmmla juurdče, što sij sääʹmǩiõlltäidd ij leäkku nokk šiõǥǥ. Täk oummu možât jie silttâd lookkâd da ǩeeʹrjted säämas leʹbe lie mättjam sooǥǥeez ǩiõl eman vuõrâsooumžen.

Måtam säʹmmla miõlâst ij leäkku ni vääžnai, mii jiijjâs veerǥlaž jieʹnnǩiõll meer-rekisteeʹr mieʹldd lij.

– Sääʹmǩiõll-lääʹjj mieʹldd kuuitâǥ jõs ton alttääk sämsted veʹrǧǧoummuivuiʹm leʹbe ton täättak sääʹmǩiõllsaž kääzzkõõzz tääiʹb Sääʹmvuuʹdest, tuʹst lij vuõiggâdvuõtt vuäǯǯad tõn ij-ǥa tõt leäkku ǩidd tõʹst, lååkk-a tuu rekisterpõʹmmjin sääʹmǩiõll leʹbe nuõrttsääʹmǩiõll, särnn Tiina Sanila-Aikio.

Ij leäkku aivv õõutǩeârddsaž meärtõõllâd, ǩii lij jieʹnnǩiõllsaž. Meer-rekister ij kuuitâǥ kõõjj vuâđđõõttmõõžžid veerǥlaž jieʹnnǩiõl vaajtummša. Joba oummu, kook jie leäkku säʹmmla, vuäiʹtte vaajted jieʹnnǩiõlâz sääʹmǩiõʹlle meer-rekisteeʹrest.

Jõs lij iʹlmmtam sääʹmǩiõl jieʹnnǩiõllnes meer-rekisteera, vuäǯǯai veerǥlaž ǩiiʹrjid säämas tõin veʹrǧǧniiʹǩǩin, koin lie sääʹmǩiõllsa kääzzkõõzz. Še statistiikki diõtt leʹčči šiõǥǥ, jõs jäänab oummu iʹlmmteʹče jiijjâz sääʹmǩiõl jieʹnnǩiõllân meer-rekisteera. 

Sanila-Aikio miõlâst meer-rekister vuäitči jiõčč-i leeʹd aktiivlaž täʹst.

– Možât seeʹst õõlǥči ååʹn smiõttâd, što vuäitči-a tuejjeed kõõjjõõzz täin oummin, što koon sääʹmǩiõl sij mainste.

Looǥǥ lââʹzz:

Kuvddâl podcaast: Lij iʹlla päärnaž jieʹnnǩiõllsaž? Tõt iʹlla jijstes čiõlgg äʹšš – jieʹnnǩiõllsa nuõrttsäʹmmla lie 32

Pâi juõʹǩǩ viiđad säʹmmlaž lij meârkkam sääʹmǩiõl jieʹnnǩiõllân – teâtt registrest staanad sääʹmǩiõllsaž kääzzkõõzzid

Kuvddâl jiõn: Kela takai ouddõõzzid vuäitt ååʹn ooccâd säämas – sääʹmǩiõllsaž vuäʹpstõs lij taʹrjjuum täʹlvvmannu rääʹjest

Lââʹzz sääʹmǩiõllsaž ođđsid vuäitak ǩiõččâd Yle Ođđâz-seeidast da kuvddled Nuõrttsäämas-seeidast Yle Areenast.

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia