Njuike sisdoaluide

Luuhâmskeŋkkâ párnáid tääl meid sämikieláid: enni illood, ko piäsá luuhâđ kirjeseehâ mainâsijd párnáidis tääl sii eenikielân

Luuhâmsekkâ ilosmit vaanhimijd já párnáid oovce jieškote-uv kielân – tääl meid kuulmâ sämikielân.

Riitta Lehtola-Kosonen
Aanaarlâš enni Riitta Lehtola-Kosonen illood, ko puoh sämikielah láá valdum vuotân mainâsskeeŋkâst. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Luuhâmskeŋkkâ párnáid -ohjelm fáálá ucc´párnáid luhâmuš. Ovdil kirjeseehâ siskáldâs lâi tuše suomâ- já ruotâkielân, mutâ tääl tot ilosmit vaanhimijd já párnáid oovce jieškote-uv kielân.

Tääl luuhâmskeŋkkâ kirjesekkâ lii uážžumnáál meid sämikieláid. Kirje lii jurgâlum tave-, anarâš- já nuorttâlâškielân, ja tot lii fallum nuuvtá.

Aanaarlâš enni Riitta Lehtola-Kosonen illood, ko piäsá luuhâđ kirjeseehâ mainâsijd párnáidis tääl sii eenikielân.

– Munhân lijkkuum, ete taggaar lii meid sämikielân, ete veikkâ láá jo viehâ ennuv párnáikirjeh tavesämikielân, te lii ain suotâs finniđ sämikielâlâš kirje párnáid.

Ovdâmerkkân enijpakettist puátá kale kirje sämikielân, mutâ tot lii tuše PDF-häämist luuhâmnáál.

– Tot lii aaibâs eres äšši, ete lii tággáár kirje, et páárnáš piäsá jieš tutkâđ sijđoid.

Lehtola-Kosonen läävee luuhâđ ennuv párnáidis. Eromâšávt nuorâmus váldá távjá jieš kirje já pivdá eenis luuhâđ. Ige totgin lah máhđuttem juurdâ, et puávtáččij veikkâ anarâškielân-uv luuhâđ.

– Mondietba ij. Tiäđust-uv kaandah tom-uv iberdeh, ko škoovlâst lii kielâ ennuv kiävtust, et tom kulá.

"Lii tehálâš luuhâđ anarâškielân vávván"

Aanaarlâš enni Henna Tervaniemi ij lah val viežžâm luuhâmseehâ sämikielân, mutâ áigu viežžâđ ko peri kiergân.

– Kale tot lii tehálâš luuhâđ anarâškielân vávván, sun iätá.

Tervaniemi arvâl, et veik anarâškielân láá párnáikirjeh, te ucc´vávváid iä nuuvtgin.

– Iä vissâ nuuvt ennuv lah lamaš ovdil. Tiäđust-uv láá lavluuh já tiivtah, mutâ iä kirjeh nuuvtgin lah lamaš.

Aanaarlâš enni Henna Tervaniemi áigu viežžâđ kirjeseehâ já luuhâđ mainâsijd umogâžžân anarâškielân. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Tiervâsvuođâtipšoo: "Mun avžuuttâm väldiđ kirjepakkeet"

Aanaar kieldâ tiervâsvuođâtipšoo Mervi Tiusanen muštâl, et Luuhâmskeŋkkâ párnáid -nommâsâš ohjelm juáhá kirjeseehâid puoh párnáid kiäh láá šoddâm iivijn 2019–2021.

Luuhâmskeŋkkâ siskeeld oovtâ kirje, mast puáhtá luuhâđ mainâsijd anarâš-, tave- já nuorttâlâškielân. Luuhâmmitto vuot lii sierâ puoh sämikieláid. Toos lasseen tobbeen lii meid povdiittâs kirjeráájun. Já tiäđust-uv meiddei sekkâ, muštâl Tiusanen.

Aanaar kieldâ tiervâsvuođâtipšoo Mervi Tiusanen muštâl, et sij jyehih kiirjijd puoh párnáid kiäh láá šoddâm iivijn 2019–2021. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

– Moonnâm ohhoost pottii taah kirjeh teehi já lep juáhám taid. Iloin láá váldám vuástá, et lii suotâs adeliđ tággáár já ko lep tääbbin Säämist, te uážžu meid jieijâs kielân, sun illood.

Aanaar kieldâst láá sooppâm, et adeleh kirjeskeeŋkâ talle, ko páárnáš puátá kuulmâ mánuppaje ravviittâhteivâdmân.

– Mun avžuuttâm väldiđ kirjepakkeet já puáhtá leđe ohtâvuođâst já pivdeđ skeeŋkâ, jis haalijd tom jo ovdil ravviittâhääigi, sun rävvee.

Aanaar kieldân láá puáttám ohtsis ohcelov kirjesekkâd. Tiusanen osko, et toh kale rijttájeh mottoom ááigán já talle puáhtá tiiláđ lase.

Skeŋkkâseehâst lii mainâsskeŋkkâ kirje já luuhâmmitto. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Kirjesekkâ lii jurgâlum oovce kielân – Vuolab Kerttu maainâs jurgâlum ovdâmerkkân somaliakielân

Luuhâmskeŋkkâ párnáid -ohjelm hahâhovdâ Emmi Jäkkö muštâl, et sämikielâ kirjeseehâst iä lah aaibâs puoh siämmááh ääših ko suomâkielâ seehâst, tast ko ruttâ ij lamaš tuárvi.

Sekkâ lii jurgâlum oovce jieškote-uv kielân, já sij halijdii teddiliđ jyehi kielân olmâ kirje, iä PDF-kirje.

– Ličij tiäđust-uv lamaš suotâs, jis liččii puáhtám rähtiđ puoh materiaalijd puoh kieláid, iätá Jäkkö.

Sun muštâl, et kukkâsij jurgâlem ij liččii lamaš jiärmálâš, tast ko vávváid čallum kukkâseh vuáđuduveh nuuvt nanosávt jieškote-uv kielâ sänisieráid. Sij liččii kolgâm čäälliđ oovce uđđâ kirjed.

Luuhâmseehâ kirjeest lii jurgâlum puoh sämikieláid Kerttu Vuolab čäällim maainâs. Siämmáš maainâs lii jurgâlum meid suomâ- já ruotâkielân, mutâ meid ovdâmerkkân arabi- já somalikieláid, muštâl Jäkkö.

Haahâ ruttâdeijein lii lamaš Suomâ kulttuurruttârááju. Tääl ruttâdem kuittâg nohá, mutâ ulmen ličij finniđ fastâruttâdem.

– Seehâ tergâdisvuotâ lii huámmášum sehe perruin et ravviittuvâin. Tondiet ličij tehálâš, et haahâ puávtáččij jotkuđ já ruttâdiđ ovdâmerkkân almolâš ruđâiguin.

Jäkkö muštâl, et lii finnim äššitobdei iše ovdâmerkkân Sämitiggeest, sämmilâš kirjeráájust já kirje jurgâleijein.

Eenâb ääšist puáhtá uáiniđ onnáá Yle Ođđasat -vuolgâttâsâst.

Anarâš saavâid puáhtá kuldâliđ meid Yle Areenast.

Ođđasamosat