"Easka dál Biibbal hállá maiddái munnje" – ođđa davvisámegielat biibbaljorgalus lea gárvvis

Ođđa biibbaljorgalusa gielas leat váldán vuhtii sihke áddehahttivuođa ja sápmelaš eallima iešvuođaid.

Lyhyet
Biibbal
Biibbala Ođđa testameantta davvisámegielat jorgalus gárvvásmuvai ođđa čállinvugiin 1998.Aletta Lakkala / Yle

Ođđa davvisámegielat biibbaljorgalus lea gárvvis. Suoma girku alimus čoahkkin dohkkehii ođđa jorgalusa otne bearjadaga.

Erenoamážit nuorain leamaš váigatvuođat lohkat ja áddet boares, jagi 1895 dahkkon davvisámegielat biibbaljorgalusa, mii lea čállon boares čállinvugiin. Biibbala Ođđa testameantta davvisámegielat jorgalus gárvvásmuvai ođđa čállinvugiin 1998.

Olles Biibbala ođđa davvisámegielat jorggalus váikkuha máŋgga áššái sápmelaččaid girkolaš ja vuoiŋŋalaš eallimis, dadjá oahpaheaddji Ulla Magga, guhte ovddasta Suoma girku alimus čoahkkimis sápmelaččaid ja Sámedikki.

– Mii sáhttit viimmat ordnet ovdamearkka dihte buot ipmilbálvalusaid, searvegottiid eará doaimmaid ja nuoraidbarggu sámegillii. Dat doarju min giela seailuma ja nanne maiddái min identitehta. Dát čájeha, ahte mii leat oassi girkus, sápmelažžan.

"Eatnigiella lea dovdduid giella"

Davvisámegielat Biibbala prošeakta- ja jorgalanjoavkkus ledje mielde gielladiehtaga, teologiija ja sámegiela vuoiŋŋalaš eallima áššedovdit. Oulu universitehta Giellagas-instituhta emeritushoavda Tuomas Magga vástidii das, ahte giella lea áddehahtti buohkaide miehtá viiddis Sámeeatnama.

Tuomas Magga ja Seppo Sipilä bargamin biibbaljorgalusain.
Tuomas Magga ja Seppo Sipilä bargamin biibbaljorgalusain.Suoma Biibbalsearvi

Jorgalusa gielas leat váldán vuhtii sápmelaš eallima iešvuođaid, mii álkidahttá lohkki áddet, mas lea gažaldat. Jorgalusas ovdamearkka dihte suomagielat sánit "kaikkein pyhin" leat jorgaluvvon sániiguin "basimuš boaššu", mainna čujuhit lávu árbevirolaččat basimus báikái.

– Sápmelaš dovdá boššu bassivuođa ja mearkkašumi, man bokte teaksta rahpasa lohkkái rivttesláhkai, čilge árvvoštallanjoavkku ságadoalli, sámebarggu čálli Erva Niittyvuopio.

Erva Niittyvuopio
Sámebarggu čálli Erva Niittyvuopio jođihii biibbaljorgalusa árvvoštallanjoavkku.Vesa Toppari / Yle

Sámegielat árvvoštallanjoavkku lahttu Helga West beasai addit máhcahaga Boares testameantta dihto girjjiin ja kommenteret earret eará giela ja áddehahttivuođa. Son muitala iežas njuorran jorgalusa logadettiin.

– In lean ráhkkanan daid dovdduide, maid sivdnidanmuitalusa lohkan iežan eatnigillii mus bohciidahtii. Njuorrasin, daningo lean dán rádjai nuorra teologan ja risttalažžan lohkan Biibbala dušše suoma- ja eaŋgasgillii, maid kultuvrraid in ane iežan kultuvran. Oaidnigohten máŋggaid teavsttaid áibba earáláhkai, iežan vuolggasajis. Easka dál Biibbal hállá maiddái munnje, govvida West vásáhusaidis.

Váldo atnui vehážiid miel boahttevaš jagi áigge

Ođđa jorgalus lohkkojuvvo vuosttas háve Oulu bismagotti bismmavihaheamis boahtte sotnabeaivve 11.11.2018.

Suoma Biibbalsearvi almmustahttá ođđa davvisámegielat Biibbala Raamattu.fi-neahttasiiddus (siirryt toiseen palveluun) ja Biibbal-applikašuvnnas sápmelaččaid álbmotbeaivve 6.2.2019. Davvisámegiela Biibbala atnuiváldima ávvudoalut ordnejuvvojit Guovdageainnus 23.–25.8.2019 ja Ohcejogas 1.9.2019.

Prentejuvvon veršuvdna váldo atnui Suoma evangelalaš-luteralaš girkuin čakčamánus 2019. Jorgalus váldo atnui seamma áigge buot riikkain.

Jorgalus dahkkui davviriikkalaš ovttasbargun

Biibbala Ođđa testameantta davvisámegielat jorgalus gárvvásmuvai 1998. Jorgalanbarggu dagai váldoáššis Norgga Biibbalsearvi ja Suoma Biibbalsearvi attii das máhcahaga. Boares testameantta jorgalanbarguges álggii 1999. Dán barggu jođihedje Norgga ja Suoma Biibbalsearvvit ovttas Ruoŧa Biibbalservviin.

Boares testameantta vuođđojorgalusa maŋŋá dahkkui maiddái Ođđa testameantta árat jorgalusas ođđa, dárkkistuvvon veršuvdna.

– Dat, ahte Suopma lei nu čavgadit fárus dán barggus mearkkaša dan, ahte jorgalusa giella lea eanet áddehahtti maiddái Suomas ássi davvisámegielagiidda, muitalit Suoma Biibbalsearvvis.