Nasa: Kuu kučistahes

Nasan mugah Kuu rubei kučistumah sendäh, gu sen ydin hil’l’akkazin vilustuu.

Yle Uudizet karjalakse
kuu jonka edestä lentää joutsenia
Kuus ei ole mannerpliittoi.Ismo Pekkarinen / AOP

Muas ymbäri pyörii Kuu on ruvennuh hil’l’akkazin kučistumah, nenga sanou Yhtysvalloin kosmossuhallindo Nasa.

Nasa on tutkinuh tuhanzii fotokuvii, kuduat on otettu Kuun pohjazen n’avan lähäl, Kylmyön meres sijaiččijal tutkimusazemal.

Tutkijat oldih sidä mieldy, gu aloveh on geolougizesti ihan kuolluh da muuttumatoi. Kuvien tutkimine ozutti, gu Kuun pindah oli roinnuh halgiemua.

Kuus ei ole mannerpliittoi, sendäh sit tapahtui tektonine ruandu yhtyy sih, gu Kuun ydin hil’l’akkazin menettäy lämmiä da vilustuu. Nenga Kuun hoikku da murei pindu murčevuu yhteh luaduh, kui kuivui vinogruadu muuttuu izmakse. Sit Kuun ydin kučistuu da sen pindah voibi roita siirrosliiniedy, konzu migi kuoren vuitti työndyy toizen piäle.

Jo 1960-luvul Kuun pinnale piässyöt Apollo-programman astronautat tutkittih ”kuuntäräityksii”. Silloi tovendettih, gu net tapahtutah Kuun sydämes syväl da vaigu vähäine niidy roih pinnan lähäl.

Uvvembi tutkimus kohtavuu juuri nämmien ”kuuntäräityksien” da Kuun pinnan muutoksien keskeizeh yhtevyöh.

Kuun ydimen hil’l’akkazin tapahtujan vilustundan täh, kudai viey muutoksih pinnas, Kuu on ruvennuh pienenemäh.Jälgimäzen sen-tämän suan miljonan vuvven aigua Kuun diametru on pienennyh läs 50 metril. Kuun diametru on nenga vajuat 3 500 kilometrii.

Tutkimus on jullattu Nature Geoscience (siirryt toizeh palveluh) -tiedolehtes.

Nasa: Kuu kutistuu