Sápmi |

74-jahkásažžan duolbmalii sihkkeliin Ohcejogas Levii – "Mun ferten čájehit buohkaide, ahte mun nagodan, in leat vel nu boaris"

Ohcejogas lea vuolgán maŋŋebárgga joavku duolbmat badjelaš 300 kilomehtera mátkki Levii, Gihttelii. Joavkku boarrásamosii mátki ii leat álki, muhto áigu návddašit buori borramušas ja juhkamušas go olle Levii.

Esa ja Mihkkal Karpoff, Einar Roska
Esa ja Mihkkal Karpoff sihke Einar Roska Govva: Susanna Guttorm / Yle

Juohke gease miehtá Sámi oidnojit olbmot jođus duolbmansihkkeliiguin váldogeainnuid mielde. Máŋggat turisttat vulget gitta Mátta- ja Gaska-Eurohpa ráje sihkkeliin davás turistareisui.

Maŋŋebárgga maiddái Ohcejogas duolbmalii joavku sihkkeliiguin Gihttela Levi guvlui. Duolbmanláhkai lea sullii 305 kilomehtera.

Plánain lea ollet bearjadaga Levii. Sihkkelreisui leat vuolgán Einar Roska, Hánsa Ravna-Pieski sihke Esa ja Mihkkal Karpoff.

Roska lea jo 74-jahkásaš, muhto movttáskii ain njuiket sihkkela ala. Son lea 4-5 jagi dassái duolbman Espánnjas sihkkeliin, dalle reaisu bisttii golbma vahku.

– Dat lea hástalus mu ahkái, ahte nagodango. Ja ruovttus mun ferten čájehit buohkaide, ahte mun nagodan, in leat vel nu boaris, čaimmada Roska.

Nubbi joavkku nuoramusas ii leat songe vuosttas geardde sihkkelreaissus.

– Juohke jagi leat dál golmma jagi áigge fitnan dakkár guhkit sihkkeltuvrras, muitala Mihkkal Karpoff.

Mihkkala áhčči Esa Karpoff čaimmada ja muitala, ahte gánddaguoktá Mihkkal ja Hánsa Ravna-Pieski leaba ollen Anárii mealgat olu árat go soai Einar Roskain.

Vuosttas idjadanbáiki joavkkus lei Gápmasis, Neljän tuulen tupas. Roska muitala, ahte lossatge leamaš duolbmat. Bahtage lea váiban beaivvi čohkkát sihkkela alde.

– Doppe leat vuostedearpmit miehtá. Dat eai leat galle saji gos beassá vuoiŋŋastit, miehtedearpmit. Dat lei lossat.

Einar Roska ja Esa Karpoff
Esa Karpoff ja Einar Roska vuolgimin Anáris gaskavahku sihkkeliin Menešjávrái Govva: Susanna Guttorm / Yle

Bárttitge leamaš mátkki áigge

Mátki Levii goittot ii buot áiggiid leamaš nu dorvvolaš, go ferte duolbmansihkkeliiguin johtit biillageainnu guora. Moddii lea suorganan, go biillat vudjet meattá.

– Norgga biillat leat vearrámusat. Dat šuvihit meattá áibbas lahka, ja dat ássanbiillat vel. Dat bohtet hui lahka, measta jo speajal guoská. Dat addet ollesfárttain, muhto dál šaddá buoret go vuolgit Levi guvlui. Doppe ii leat nu ollu johtolat, šuohkiha Roska.

Mihkkal Karpoff goittotge ii leat ballan mátkki áigge. Sus mátki lea ovdánan bures.

– Ii leamaš gal mihkkige váralaš diliid.

Áibbas bárttiid haga reaisu ii goittotge leat mannan. Gaskavahku beaivit joavku vuorddášii Anára girkosiiddas ođđa sihkkelrieggá Avvilis. Esa Karpoff sihkkelis gearggai moddii ráigánit riekkis jo álgomátkkis.

– Diethan gal lea áibbas dábálaš, muhtumin geavvá tuvrrain. Eat dárbbašan gal vázzit Anárii, mis ledje duokŋanbiergasat fárus ja duokŋaimet ovttatfáro dan rieggá. Dat manai bures, dadjá Roska.

Grafiikka
Sihkkelreaisu lea álgán maŋŋebárgga Ohcejogas ja joavkku ulbmilin lea joavdat bearjadaga Levii Govva: Yle Uutisgrafiikka

"Táŋketge" ferte gaskkohagaid

Mátki alde joavku lea bisánaddan doallat bottuid ja "táŋket mohtora", vai fas vedjet duolbmat ovddosguvlui. Joavku lei Ohcejogas njuvdán láibbiid rehppui fárrui vuosttas beaivvi várás. Muđui joavku áigu bisánit boradan- ja idjadanbáikkiin boradit.

– Nu ollu eai leat gal niesttit dál, muhto maŋŋebárgga gal lei vehá niesti. Fertiimet bisánastit moatti sajis boradit, go Ohcejoga ja Gápmasa gaskkas ii leat mihkkige, muhto Gápmasis deike ii dárbbaš nu olu niestti. Ja mis lea energiijajuhkamuš fárus, jáffut maid firresta čáhcái, muitala Roska.

Anáris sihkkelreaisu joatkašuvvá Gihttela guvlui. Čuovvovaš idjadanbáiki lea Menešjávrris ja doppe mátki joatkašuvvá fas duorastaga Bohkkai ja bearjadaga Levii. Einar Roskas ja Mihkkal Karpoffis gal leat jo plánat mo návddašit go jovdet viimmat Levii.

– Eahkedis dieđusge šaddá vehá buoret borramuš ja vehá buoret juhkamušat maid, dadjá Roska.

– Áiggon fitnat vuojadeamen, dadjá fas Karpoff.

Ruovttoluotta Ohcejohkii joavku beassá biilla fárus. Dalle beassá bahtage vuoiŋŋastit.

– Esas lea gáfat fiinna eamit, son boahtá viežžat min, rápmosta Roska.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä