Sää´mjânnam |

Ååsǩkuõšk saaʹmi ǩeeʹdd mušttle mainnâz ääiʹjest evakko mâŋŋa

Nuõrttsäʹmmla jie pääccam evakkost maaccteeʹl vuõjjšõõddâd, peʹce sij jueʹtǩǩe arggjieʹllem Raajj-Jooʹsep da Njeäʹllem vuuʹdest. Kõskkäiggsaž jieʹllem piiʹšti miâlggâd kolmm eeʹjj ouddâl serddõõttmõõžž ânnʼjõž vuuʹdid.

Jietna: Oskarinkoski
Jietna

Raajj-Jooʹsep čuõkku ǩeeʹjjest jåårǥlet čiʹǯsbeälla ǩeädggas meäʹcc-čuâkksa. Urho Kekkonen meermieʹcc lij sami peäggtum, leâša tän čuõkku kuâŋŋsest jie kuåsttu jooʹđi.

Ååškjäuʹrr leädgg muõri kõõskâst da sõrgg piâssâp aautin čuõkku ǩeäčča.

Tiiǩ Ååškjääuʹr da –kuõsk pirrõʹsse nuõrttsäʹmmla pueʹtte juʹn 71 eeʹǩǩed mââiårra. Säʹmmla leʹjje nuuʹbb vuâra evakkost da dååma Suõʹnnʼjla da Peäccma ij leämmaž lååʹpp mäʹcced.

 

Ååškjäuʹrr leädgg muõri kõõskâst da sõrgg piâssâp aautin čuõkku ǩeäčča. Tiiǩ Ååškjääuʹr da –kuõsk pirrõʹsse nuõrttsäʹmmla pueʹtte juʹn 71 eeʹǩǩed mââiårra. Säʹmmla leʹjje nuuʹbb vuâra evakkost da dååma Suõʹnnʼjla da Peäccma ij leämmaž lååʹpp mäʹcced.

Oskarinkosken kolttakenttä
åškkuõsk da –jääuʹr pirrõõzzâst jälste Ooudaž  Semenooff da Ååskaž Fofonooff piâr. Govva: Sara Wesslin / Yle
 

Nuõrttsäʹmmlai äʹrbbvuâđlaž raajjâmnääʹll seillam

Nuõrttsäʹmmla jälste pirr Njeäʹllem da Raajj-Jooʹsep vuuʹd. Jueʹǩǩkaž piâr jeeʹres paaiʹǩin. Ååškkuõsk da –jääuʹr pirrõõzzâst jälste Ooudaž  Semenooff da Ååskaž Fofonooff piâr.

Kuhttu piâri jälstempõõrt da šelljpõõrt lie õinn vueiʹnnemnalla vuuʹdest da tõin vuõʹljim õõutsââʹjest Irja Jefremooffin ǩiõččâd. 

Irja Jefremoff ja toimittaja Sara Wesslin.
Irja Jefremoff tobdd sami puârast nuõrttsäʹmmlai piâr da sooǥǥi historia Suõʹnnʼjel ääiʹjest tän peivva. Tuåimteei Sara Wesslin snimldõõǥǥâst še. Govva: Sara Wesslin / Yle

Jefremoff mušttal, mäʹhtt nuõrttsäʹmmla ko pueʹtte evakkost, sij raʹjje jiõččad põõrtid kuäʹđi sââʹjest.

– Sij raʹjje täid põõrtid ââlda kaunnum muõrin. Ååskam, što tõn ääiʹjest leʹjje võl sueʹrv. Sij raʹjje näkkam uʹcc põõrt kõskkäiggsânji kolmm eeʹjj vääras. Ij leämmaž nuʹt jiânnai sââʹj da ååskam, što oummu vueʹrdde jiânnai juʹn tõn, što pieʹsse sââjjõõttâd ođđ päikka.

– Täk jie leäkku valdia raajjum põõrt. Eeʹžžed raaji  jiõčč täi põõrtid da tõt mušttal sij jiijjâs luâđast, mäʹhtt sij õʹnne äuʹǩǩen luâttaunnsid da säʹmmlai lij jiijjâsnallšem raajjâmnääʹll, mušttal Irja Jefremoff.

Oskarinkoski Luttojoella
Sauʒʒpuʹvrr. Tuâkka Ååsǩkuõsk saaʹmi põõrt. Govva: Sara Wesslin / Yle

Meäʹcchalltõs lij teevvam Ååsǩkuõsk vuuʹd saaʹmi põõrtid vuõssmõs vuâra 1983 nuʹt, mâʹte säʹmmla leʹčči jiõčč teevvam. Låttjooǥǥâst kuâŋŋsest leʹddi Ååsǩkuõsk saaʹmi siidâst lie seillam äʹrbbvuâđlaž äidd-raajõõzz, leiʹbbpäʹšttemǩiiuǥân, puʹvrr, säiʹmmoolǥ da puäʒʒsuõj. 

Saaʹmi ǩeeʹddid lie še teevvam määŋgin iiʹjjin – nuʹt še tän ǩieʹzz ääiʹj. 

Oskarinkoski
Govva: Sara Wesslin / Yle

Leeiǥas ǩeeuʹhes vuʹvdd obb nuõrttsäʹmmlai jouʹǩǩe

Nuõrttsäʹmmla jälste veeidas vuuʹdest evakkoääiʹj mâŋŋa, mušttal Irja Jefremoff.

Låttjooǥǥ saujjpeäʹl Ruõššjääuʹrin jälste Semenooff. Ouddmiârkkân Kolmosjääuʹr reeddin jälste Riiko Fofonooff viilljâž da Matt da Uʹljjan Fofonooff päiʹǩǩ leäi Kolmosjooǥǥ njeeškast.

Nangujääuʹrest leʹjje jiânnai säʹmmla, mâʹte Moshnikooff, Jefremooff da Sverlooff piârri pääiʹǩ. 

Oskarinkoskin Semenoffien pirtti.
Semenooffi põrtt. Govva: Sara Wesslin / Yle

Feodorooff jälste Riʹmjjääuʹrest (Kettujärvi) da Čarmmjääuʹrest. Čarmmjääuʹr  reeddin jälste jiânnai še Gaurilooff da Sverlooff piâr.

– Njeäʹllem, Pikku Petsamo da Raajj-Jooʹsep voudda aazzteš evakko mâŋŋa jõnn joukk nuõrttsäʹmmlai. Pâi Suõʹnnʼjel siidâst 250 oummu, Peäccam siidâst nuʹt 60 oummu da Paaččjooǥǥâst võl lââʹzz. Ǩiʹččeš, što aainâs kueʹllšeellem diõtt tät vuʹvdd leäi leeiǥas ǩeeuʹh da tõnt nuõrttsäʹmmla jie pâi tän voudda aazztum, särnn Jefremoff.

Kulddâl vuäʹpstem-mäʹtǩǩ obbnes Yle Areena seeidin. Irja Jefremooff mainstâttmõš lij lääddas.

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä