Sápmi |

Ailu Valle ođđa skearru "7" čájeha olbmo siskkáldas beliid – Guldal buot bihtáid ja muitalusaid daid duohken Sohkaršohkas!

Rápartista Ailu Valle almmustahttá Sámi álbmotbeaivve nuppi skearrus. Sohkaršohkka álggahii duorastaga ođđa gávccioasat prográmmaráiddu, man juohke oasis Valle govvida čiekŋalabbot skearru bihtáid. Sohkaršohkka maid čuojaha bihtáid vuosttamužžan máilmmis.

Jietna: Sohkaršohkka 22.1.2015 (álgá áiggis/alkaa ajassa 01:04:28)

Ohcejoga Gámasmohkis vuolgán rápartista Ailu Valle almmustahttá Sámi álbmotbeaivve 6.2. nuppi skearrus "7".

Valle almmustahtii vuosttas skearrus "Dušši dušše duššat" jagis 2012. Dat lei vuosttas Suomas almmustuvvan davvisámegielat rápskearru.

Vuosttas skearrustis Valle gieđahalai earret eará olbmo gaskavuođa lundui ja oarjemáilmmi servodaga. Ođđa skearru sisttisdoallá goittotge juoidá eará.

– Álggos mun smihtten, ahte dat livččii joatkkaoassi vuosttas skearrui. Muhto go álgen ráhkadit dan, de mus leige vehá kreatiiva kriisa ja smihtten, ahte in hálit šat dáid fáttáid birra hállat. Go oaččui ráfis smiehttadit ja diktit jurdagiid láddat, de dađi mielde dat bođii dat temá.

Valle lea ráhkadan ođđa skearru maŋimuš guokte jagi.

– Nubbi skearru leamaš dihtoláhkai lupmosut proseassa, go ožžon dan ráhkadeapmái olles stipeandaruđa. Dan vehkiin lean beassan áibbas ráfis ráhkadit skearru. Beannot jagi, masá guokte jagi mun ráhkadin dan, áibbas ráfis.

Mas boahtá skearru namma "7"?

Ailu Valle ii hálit njuolga muitalit, mas skearru namma "7" boahtá. Son baicce sávvá, ahte olbmot ieža gávnnahivčče, maid dat oaivvilda.

Skearru temá goittotge laktása olbmui ja olbmo iešvuođaide.

– Dát skearru lea persovnnalaš, muhto ii dušše mu iežan birra. Lean viggan gávdnat geahččanguovllu, mii guoskkahivččii buot olbmuid. Lean viggan muitalit olbmo birra, vuodjut olbmui čiekŋalasat ja áiggeheamet nu, ahte skearru sáhtášii almmustahttit čuođi jagi geahčen dahje livččii sáhttán almmustahttit 500 jagi dás ovdal. Dát seamma sisdoallu livččii doallan deaivása.

Valle lávkege vuosttas skearru olgguldas máilmmi gieđahallamis olbmo siskkáldas beliide.

– Vuosttas skearrus artista dihtoláhkai gurre olles báŋkku, man maŋŋá lea bággu mannat iežas sisa. Ođđa skearru gieđahallá olbmo siskkáldas beali ja dan, mo dat speadjalastá olggosguvlui. Dát lea goruda filosofiija, Valle govvida.

Čieža olbmo iešvuođa ja sielu sávaldagat

Skearrus leat buohkanassii gávcci bihtá. Bihtáin Valle buktá ovdan iešguđet beliid olbmos dahje guovlluid, mat meroštallet olbmo.

– Vuosttas bihttá muitala olbmo ceavzima birra: mii lea olbmo gaskavuohta materiála máilbmái, mo mii ceavzit dán máilmmis ja makkár vugiiguin. Nubbi bihttá gieđahallá seksuálitehta ja dovdduid, mat laktásit dasa. Goalmmát fas lea olbmo siskkáldas fámu ja iešluohttámuša birra ja njealját olbmo váimmu ja ráhkisvuođa birra.

– Skearru beallemuttus viđádin lea bonusbihttá, mii muitala sielu sávaldagain. Dat ledje mu sávaldagat máilbmái justa dalle, go čállen skearru.

– Loahpat bihtát mannet vehá eanet vuoiŋŋalaš guvlui. Guđát bihttá lea olbmo giela ja kommunikašuvnna birra. Čihččet muitala olbmo egos, intuišuvnnas, nieguid ja niehkomáilmmi birra. Gávccát ja maŋimuš bihttá fas gieđahallá eanet olbmo oktavuođa ollisvuhtii ja gaskavuođa ipmilii dahje ipmiliidda.

– Mun lean viggan lahkonit dáid buot áššiid sámeperspektiivvain, muhto seammás vuhtto maiddái nuortamáilmme filosofiija, Valle čilge bihtáidis duogáža.

"Stoagan olu filosofiijaiguin"

Vaikko Valle gieđahalláge ođđa skearrustis olu vuoiŋŋalaš ja olbmo siskkáldas áššiid, eai dat vealttakeahttá oaivvil oskku.

– Mun stoagan olu filosofiijaiguin ja lean váldán dain váikkuhusaid. Muhto lea áibbas eará ášši, sáhttágo dan laktit oskkoldahkii.

– Dan dihte skearru nohkáge mu mielas bures. Amoc ráppe skearru maŋimuš vearssaid "Ooroost já osko moos oskoh, mut mun jiem mongin oskoldâhân moskočolmij osko šat, te oro joskâ". Nappo "Orus ja oskko masa oskkot, muhto mun in mange oskkoldahkii čalmmeheamet oskko, de oro jaska". Dát lea mu mielas buorre loahpahus, dalle dátge skearru ii šatta menddo duođalažžan, Valle čaimmeha.

Sohkaršohkas álggii duorastaga 22.1.2015 gávccioasát prográmmaráidu, mii gieđahallá Ailu Valle ođđa skearru. Juohke oasis Ailu Valle muitala čiekŋalabbot guovtti bihtá birra ja Sohkaršohkka maiddái čuojaha bihtáid vuosttamužžan máilmmis.

Prográmmaráiddu vuosttas oasi sáhttá guldalit Yle Areenas: Ailu Valle oassi álgá áiggis 01:04:28. Sohkaršohka duorastaga sátta sáddejuvvo maid nuppádassii Yle Sámi kanálas otne bearjadaga diibmu 17.30-20.00.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä