Koe uusi yle.fi
Sápmi |

Álbmotealáhatlágádus galgá fállat bálvalusaid sámegillii – Olbmot eai goit jeara daid

Sámi giellalága mielde álbmotealáhatlágádus galgá Suomas fállat sámegielat bálvalusaid, muhto olbmot eai jeara daid olus nađage.

Šearbmagovva ÁEL nuortalašgielat siidduin
Govva: Šearbmagovva ÁEL nuortalašgielat siidduin.

Go sámegielat olmmoš lávke álbmotealáhatlágádusa ÁEL doaimmahahkii, sus lea riekti dáhttut bálvalusaid iežas eatnigillii dasgo Suomas sámi giellaláhka geatnegahttá ÁEL fállat bálvalusaid suoma- ja ruoŧagiela lassin maid sámegillii.

Ovdamearkka dihte Davvi-Suomas Avvila doaimmahagas áššehas sáhttá dál juo gulahallat dárbbu mielde davvisámegillii. Nuortalašgilliige áššiidis sáhttá dikšut golggotmánu álggu rájes, go nuortalašgielat bargi máhccá bargui.

– Anárašgielat bargi ÁEL:as ii leat, muhto áššiid dikšun lihkosmuvvá dulkka bokte, čilge álbmotealáhatlágádusa  Avvila doaimmahaga jođiheaddji Outi Törmänen.

Törmänen fuomášahttá, ahte olbmot jerret hui unnán maidge sámegillii.

– Daidda lea hui unnán jearaldat dan ektui maid ÁEL lea bargan daid ovdii, sis leat skovit, dieđihančállagat ja bálvalusat sámegillii.

Törmänen mielde mánotbajis dušše moattis ohcalit dáid vejolašvuođaid.

Sámediggi ja ÁEL ovttasráđiid cuollamin sámegielat bálvalusaid beales

Sámedikki ja álbmotealáhatlágádus ÁEL ovddasteaddjit deaivvadedje čakčamánu álggus Anáris. Organisašuvnnat sohpe, ahte  organisašuvnnat máidnot ovttasráđiid dan, maid ÁEL fállá sámegillii.

ÁEL bálvalushoavda Kari-Pekka Mäki-Lohiluoma dadjá iežas diehtit, ahte sámegielat olbmot geavahit millosabbot suoma- ja ruoŧagielat bálvalusaid. Son sávašii dillái nuppástusa. 

– Go sii gearddi fállet sámegielat bálvalusaid, de livččii sávahahtti, ahte olbmot geavahit daid. Sii leat dál Sámedikkiin soahpan, ahte Sámediggi ovddida diehtojuohkima nu, ahte diehtu sámegielat bálvalusain juvssašii álbmoga, čilge Kari-Pekka Mäki-Lohiluoma.

Neahta bokte sáhttá gulahallat sámegillii

Álbmotealáhatlágádusa doaimmahagain sáhttá deavdit ja daidda sáhttá guođđit sámegielat skoviid, go lea dikšumin iežas ášši. Juohke maŋŋebárgga ja duorastaga iđitbeaivve lea vejolaš dihtorlinnjáid bokte ságastit iežas áššiin ÁEL bargiin. Avvila doaimmahaga jođiheaddji Outi Törmänen dadjá, ahte sámegielat bálvalusaid fállan ii leat šat dán áigge veadjemeahttun. 

– Jagiid mielde sámegielat bálvalusaid lágideapmi lea šaddan álkit  dihtorteknologiija ánssus. Sii sáhttet olbmuid bálvalit váikko ruoktot. Sámegiella unna giellajoavkun goit dágaha iežaslágan váttisvuođaid ja sii galget fállat dakkár bálvalusaid, maidda lea jearaldat, dadjá Törmänen.

Törmänen lasiha, ahte sámegielat bálvalusaid fállan lea ÁEL geatnegasvuohta, go sámi giellaláhka mearrida fállat bálvalusaid maid sámegillii. Lágádus lea bidjan juo máŋggaid jagiid návccaid ovdamearkan sámegielat skoviid jorgaleapmái ja sámegielat bargiid bálkáheapmái. Bargui biddjon návccat eai leat goittotge dihtton bálvalusaid jearaldahkii.     

– Son lea hui hárbmaluvvan, go dán barggus eai oaččo bohtosiid. Sii ordnejit áššiid nugo lágas gohččojuvvo, ahte bálvalusat galget leat oažžumis. Muhto juos oktage ii dan jeara, dat lea hui duššástuhtti dilli ja vel galggašii ovddidit dán barggu, šuohkiha Törmänen.

Suomas gii beare sáhttá ohcalit sámegielat bálvalusaid gos beare Suomas.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä