Sápmi |

Álggahii Facebook-joavkku go ii ipmirdan media ságaid – Dál joavku lea ođđalágan arena gos ságastallet gielas

Measta 3000 olbmo gullet Facebook-jovkui, gos ságastallet sámegielas.

Pekka Sammallahti
Pekka Sammallahti Govva: Yle

Go ovdii boahtá giellačuolbma, de máŋgii ohcá dan lagamus sátnegirjjis dahje giellaoahppagirjjis vástádusa. Girjjiin sáhttá ohcat vaikko boares dahje amas sáni mearkkašumi. Čoavddus ii goittotge álot gávdno girjjiin ja nuppi olbmo veahkki dárbbašuvvo. Dán áigge máŋggat ohcetge veahki Facebookas.

Facebookas gávdnojit máŋggat joavkkut, main ságastallet sámegielas. Dain Facebook-joavkkuin stuorámus lea Ártegis ságat -joavku, masa leat searvan lagabui 3000 olbmo.

Joavku álggahuvvui, go eai ipmirdan media ságaid

Ártegis ságat -joavkku Facebookii lea álggahan emeritusprofessor Pekka Sammallahti. Son muitala iežas álggahan siiddu danin go muhtimin mediagiella lei nu ártet, ahte sisdoalus ii ožžon čielgasa. Dál joavkkus goittotge eai ságastala dušše mediagielas.

– Oalle fargga Ártegis ságat šattai gielladigaštallansiidun, mas olbmot ohcet rávvaga ja vástádusaid giellagažaldagaide, muitala Sammallahti.

Mun lean jurddašan ahte dat lea veahá dego stohpu gosa lávke ja doppe álgit de giellaáššiid ságastallat.

– Marita Aikio.

Pekka Sammallahti lohká, ahte Facebookas leamaš oppalohkái oalle stuorra mearkkašupmi ráhkadit ođđa sámegiel gulahallanbirrasa oaiviliidda ja iešguđetlágan dieđuide.

– Sosiála media leamaš sámegillii hui deaŧalaš gaskoapmi ja dan mielde sámegielagat leat čohkiidan ođđa searvvušin, mas sámegiella lea lunddolaš gulahallangaskoapmi.

Sammallahti muitala, ahte son lea máŋgii gidden fuomášumi sániid dakkár nyánssaide dahje anuide, mat eai leat velá dokumenterejuvvon.

Arena gos buohkat deaivvadit

Sámi allaskuvlla sámegiela magisttarstudeanta Mikkel Rasmus Logje lohká Ártegis Ságat -joavkku leat arena gos nuorat, vuorraset sihke oahppan ja eai-oahppan olbmot deaivvadit.

– Dát lea rievttimiel dakkár siidu, mas nuorat ja vuorraset olbmot deaivvadit ja ságastallet giela birra. Dát lea dakkár buorre arena, gos rievttimiel masa juohkehaš sáhttá searvat, Logje muitala.

Video: Mikkel Rasmus Logje
05:46
Mikkel Rasmus Logje jearahallan. Video: Yle Areena

Joavkku stuorámus mearkkašupmin Logje lohká giellagáhttema ja gielladiđolašvuođa. Son láve searvat ságastallamiidda ja ovdamearkan son váldá ságastallamiid, main lea sáhka suopmanerohusain dahje muhtin sánis, mas leat máŋga mearkkašumi.

– Iešguđet guovlluid olbmuin sáhttá iešguđet áddejupmi dihto sániide ja de bohtet ságastallamat das. De ii boađe dego konkrehta okta vástádus, muhto dasa sáhttet máŋga vástádusa, muitala Logje.

Joavkkus oažžu doarjaga, jus muhtin sátni ii leatge sátnegirjjis

Sámedikki oahppomateriálaplánejeaddji Marita Aikio liiko joavkkus ja oaidná, ahte veahkki man son oažžu suopmanerohusaide, lea buot anoleamos. Son lohká, ahte sátnegirji dahje dihtorprográmma Divvun ii álot máhte su suopmana.

– Go muhtumin geahččá sátnegirjji dahje Divvun divvu dihto láhkai ja de imaštallá, ahte inhan mun gal ná čále, in mun ná daja ja manin dát lea ná. De Ártegis ságain fidne doarjaga ja čilgehusa, ahte dat lea suopmanerohus ja ahte mu guovllus lávejit dadjat nie, muitala Aikio.

Jietna: Marita Aikio
Jietna
Marita Aikio jearahallan. Jietna: Yle Areena.
Ártegis ságat -joavkku measta 3000 lahttui čáhket olbmot, geain leat iešguđetlágan duogážat ja gielladáidu sáhttá leat iešguđet dásis. Buohkat goittotge sáhttet oassálastit ságastallamii.

– Vaikko buohkain ii soaitte leat nu buorre sámegiela čállindáidu, sii goittotge roahkkadit čállet siidui ja sii soitet dovdat boares dadjanvugiid ja vearbbaid, muitala Aikio.

Ráva ii leat álot heittot

Vaikko Ártegis ságat -joavkkus sáhttá jearrat ja addit rávvagiid, nu joavku álggahuvvui danin go media giela lei nu váttis ipmirdit. Vel odnege jovkui ihtet jearaldagat leago muhtin sátni mii oidno medias čállojuvvon riekta. Karen Juuso Baal oaidná, ahte medias galget gierdat dan, ahte muhtin cuiggoda giela.

– Medias, doppe sáhttá leat giella nuo ja ná, ja jus mii cuiggodit dan, de mii leat giellapolitiijat. Mun oaivvildan dan, ahte go don almmolaččat medias humat dahje čálát áibbas endorii, de fertet maiddái gierdat, ahte muhtin cuiggoda du dahje addá rávvagiid dutnje. Galggašii daid rávvagiid váldit bealljái, lohká Baal.

Karen Juuso Baal jearahallama sáhtát guldalit Yle Areenas.

Govva facebooka Ártegis ságat -joavkus.
Govva facebooka Ártegis ságat -joavkus. Govva: Facebook.

Mikkel Rasmus Logje oaidná, ahte media gielas ferte ságastallat, muhto muhtin gaskka ságastallan šattai measta beare ollu.

– Measta visot maid mediat čálle, bođii dán siidui ja dat šattai dego ovttaskas olbmo giellamáhtu ja gielladási ságastallan. In mun dan loga, ahte dat lea dušše heittot. Dieđusge mii fertet maiddai media giela ságastallat, muhto dat lei ovtta gaskka šattan veaha measta beare ollu, lohká Logje.

Muhtimin digaštallamii sáhttet oassálastit máŋggat olbmot ja kommeanttat bohtet juobe čuođit. Vaikko meinnet ii livččii baháin cuiggodit, nu čállojuvvon kommeanta hámis ii soaitte diehtit mot soames lea kommeantta meidnen.

– Olbmuin ii álot leat ulbmilin njuolgut cuiggodit, muhto dat lea das gitta mot olbmot hábmejit dan maid čállet dohko, dadjá Logje.

Maiddai Marita Aikio lohká, ahte ferte giddet fuomášumi dasa, ahte mot joavkkus kommentere.

– (Lea heittot) jus doppe álgá cuiggodit diená ii nu vuohkkasit ja álgá váldit dakkár áššiid, mat eai gula dohko. Mu mielas dán áigge doppe lea vuogas ságastallan, Aikio lohká.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä