Sää´mjânnam

Ålggjânnamniiʹǩǩin lij šiõǥǥ jäälõʹttâd Aanar kådda – kuuitâǥ vuâđđkääzzkõõzzin kaiʹbbjet lââʹzz teâđ eŋgglõsǩiõʹlle

Katarina Nyqvist
Katarina Nyqvist piârrjines seerdi Âʹvvla niõǥǥõõzzi mâŋŋlest. Govva: Sara Wesslin / Yle

Aanar kååʹddest haaʹleet tuärjjeed ålggjânnmin seʹrddam oummui jäälõõttmõõžž voudda.

Kutt eeʹjj mââiårra Katarina Nyqvist seeʹrdi piârrjinees jõnn saksslaž gåårdest muädd dohat jälsteei Âʹvvla kutt eeʹjj seʹst.

Niõǥǥõʹssân leäi jieʹlled tâʹvven čääʹʒʒõõzzi da luâđ ââʹlda. Sij piârrja jäälõõttmõš lij mõõnnâm puârast: oummu Aanrest lie tieʹllev da âʹnne huõl uʹcc päiʹǩǩkååʹddest nuʹbb nuuʹbbest.

Kuuitâǥ Lääʹddjânnam måkkas byrokratia poouti måtamnallšem vaiggâdvuõđ. Ääʹšš lie jeeresnallšem ko dååma, ij-ǥa ouddmiârkkân tiõrvâsvuõttkääzzkõõzzin kaunnu teâđ.

– Måtmest lij teâđast õhttnaž tobdd. Koʹst kaaunčem teâđ, håʹt lie neʹttseeid da vueʹss tõin lij puârast jåårǥlâʹttum eŋgglõsǩiõʹlle. Tiõrvâsvuõttkääzzkõõzz lie jeerenallšem ko Sakssjânnmest, nuʹt mij jeäʹp teättam, mäʹhtt tõt tuåimmai, mušttal Nyqvist sij piâr alggääiʹjin.

Ivalolainen Katarina Nyqvist.
Katarina Nyqvist miõlâst lij vääžnai tuejjeed jiõčč tõn ouʹdde, što ääʹšš tuåimme Lääʹddjânnma seʹrddeeʹl. Puk lie vieʹǩǩtam sami puârast miʹjjid täin iiʹjjin, son särnn. Govva: Sara Wesslin / Yle

Aanar kåccjam kääzzkâʹstted še ålggjânnamniiʹǩǩi taarbid

Sääʹmme pueʹtte sesoŋŋtuâj diõtt čueʹđid tuâjjla ålggjânnmin juõʹǩǩ eeʹǩǩ. Vueʹss seʹst päʹcce še jälsted vuuʹdest. Aanar kååʹddest jälste põõššinalla nuʹt 136 ålggjânnamneeǩ.

Jos ǩiõl iʹlla mättjam vuäitt aaʹšši takai hoiʹddjummuž leeʹd vaiggâd. Tääzz Aanar kåʹdd vieʹǩǩted ålggjânnamniiʹǩǩid jäälõʹttâd.

Sujuvasti arktiseen elämään leʹbe soojjinalla aarktlaž jeällma nõmmsaž haʹŋǩǩõõzzin lie Aanar kååʹddest seʹlvvtäm, måkkam aaʹššin ålggjânnamneeǩ taarbše vieʹǩǩ da måkkam taarb seʹst lie.

Tän haʹŋǩǩõõzzast lij raajjamnalla tuåimm-maall Aanra serddi oummid, što mäʹhtt ääʹšš tuåimme aarktlaž vuuʹdest. Koordinator Jan Denks mieʹldd šuurmõs vaiggâdvuõđ õhttʼtâʹvve jânnmaseʹrddma, piiđid, jeeʹresnallšem registtrid da škooul- da tiõrvâsvuõttkäässkõõzzid.

– Mij haaʹleep, što tiiǩ serddam oummin leʹčči šiõǥǥ miõll pueʹtted. Ââʹn ja puõʹtti ääiʹjest Aanar kådda taarbšet tuâjjla. Jos mij ââʹnnep seʹst huõl, de sääʹnn leevvân što Aanrest lij šiõǥǥ jieʹlled, de mij vuäʒʒap juätkast še pueʹrr tuâjjviõǥǥ, mušttal Denks.

Jan Denks, Sujuvasti Arktiseen elämään -hankkeen koordinaattori.
Jan Denks lij muädd eeʹjj ääiʹj vieʹǩǩtam Sujuvasti Arktiseen elämään -haʹŋǩǩõõzzin ålggjânnamniiʹǩǩid. Govva: Sara Wesslin / Yle

Puõʹttiääiʹjest tuâivat, što Aanar kååʹddest kaunnu nok teâđ. Še jeeʹresnallšem kääzzkõõzzin tuâjjla õõlǥči pâʹstted ââʹnned jeeʹresnallšem ǩiõlid lääʹddǩiõl lââʹssen.

Ålggjânnamniiʹǩǩi čõõlmivuiʹm viikâkd ooudâs kääzzkõõzzid

Ålggjânnamneeǩ tobdde määŋgnalla, što Aanrest väʹldded siʹjjid sami puârast vuâstta. Âʹvvla mõõnni ǩeässa serddam Gero Kriependorf lij leämmaž sami leklvaž, mäʹhtt oummu lie vieʹǩǩtam suu jeeʹresnallšem aaʹššivuiʹm.

– Håʹt måtam äʹšš iʹlla sij vasttõõzzâst, oummu lie muu vieʹǥǥtam õõutårra. Tõt lij leämmaž sami liõgg vuâsttvälddmõš!, särnn Kriependorf.

Son seeʹrdi še Sakssjânnmest Âvvla da mättʼtââll aktiivlânji lääʹddǩiõl.

Gero Kriependorf muutti Ivaloon Saksasta.
Gero Kriependorf vuäinn, što Aanar vuuʹdest oummu maiste da vieʹǩǩte jiânnai ođđ jälsteejid - håʹt ij leʹččiǥe seämma ǩiõl. Govva: Sara Wesslin / Yle

Son lij jälstam Âʹvvlest ââʹn čiččam määnpââʹj. Tän ääiʹjest ääʹšš lie jååttam sami puârast håʹt lääʹddǩiõl ij veâl soojj. Son še kaiʹbbjeʹči lââʹzz teâđ juâkkmõõžž.

– Õhtt vieʹǩǩteei äʹšš leʹčči leämmaž čiõlgg teâtt eŋŋlõsǩiõʹlle. Jeänab täärǩab teâđ ouddmiârkkân lääʹjjin.

Nuʹbb riikk sosiaal- da tiõrvâšsvuõttkääzzkõõzz vueiʹtte leeʹd vâiggâd fiʹttjed. Lääʹddjânnmest lie määŋg jeeʹresnallšem tuåim tiõrvâsvuõttsueʹrjest, mõõk vueiʹtte hirmstõõvvâd jânnma serddam oummu.

Katarina Nyqvist piârr lij peässam jieʹlled jiijj niõǥǥõõzz tâʹvven da jäslted jääuʹr reeʹddast. Suu miõlâst leʹčči vääžnai, što kååʹdd koittje vueiʹnned aaʹššid ålggjânnamneeǩ čõõʹlmivuiʹm.

– Jos ǩeeʹrjteʹči mij vueinamvuuʹdest vuâđđteâđaid netta da peeiʹvteʹči internett-seeidid. Jos ǩeeʹrjted aivv aalǥâst, mij lij Kela sa måkkam aaʹššid sij vaʹsttee. Da koozz soiʹttjed jos lie vaiggâdvuõđ, särnn Nyqvist.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä