Sápmi

Anára ja Eanodaga gielddain nissonat stivrejit, mii lea ain spiehkastat – Kultima: "Dáppe nissonat barget ja albmát leat doppe duogabealde"

Anu Avaskari, Elli-Marja Kultima
Anu Avaskari jođiha Anára gieldda váldostivrra ja Eanodagas fas Elli-Maria Kultima lea gielddaráđđehusa njunuš. Govva: Berislav Jurišić / Yle ja Tapio Nykänen. Govvaediteren Vesa Toppari / Yle

Sámegielddain Ohcejogas ja Soađegilis gielddapolitihka njunušbáikkiin čohkkájit albmát.

Suoma gielddaid váldostivrraid lahtuin dušše goalmmádas leat nissonolbmot. Dát boahtá ovdan Yle dahkan čielggadeamis. Čielggadeami mielde nissonat besset gielddastivrraid njunušbáikkiide stuorra gávpogiin, smávva gielddain fas albmát stivrejit.

Sámegielddain Eanodagas ja Anáris stivrralahttun leat sullii seamma olu nisson- ja almmáiolbmot, muhto fas Ohcejogas ja Soađegilis gielddaáirrasbáikkiin čohkkájit eanet albmát.

Sámegielddain dušše guokte nissona leaba dál njunušbáikkiin. Anáris Anu Avaskari jođiha gieldda váldostivrra ja Eanodagas fas Elli-Maria Kultima jođiha gielddaráđđehusa.

Ohcejogas ja Soađegilis nissonat gal leat beassan gielddaráđđehusa várreságadoallibáikkiide, muhto ságadoalli šluppoha derpet sihke váldostivrras ja gielddaráđđehusas almmáiolbmot.

Eanodaga gielddas nissonváldi ii leat ođđa ášši

Vaikko riikadásis nissonat govssahalletge smávva gielddain, de Eanodaga gielddas nissonváldi ii leat ođđa ášši. Nissonat leat čohkkán sihke váldostivrra ja gielddaráđđehusa njunušbáikkiin jo guhká.

Eanodaga gielddaráđđehusa ságadoalli Elli-Marja Kultima oaivvilda, ahte sámeguovllu nissonat leat álot leamašan aktiivvalaččat ja dustet bargat áššiid ovdii.

– Dáppe nissonat barget ja albmát leat doppe duogabealde. Jáhkán, ahte eanodatlaš albmát smihttet, ahte gal dat nissonolbmotge máhttet. Mii gal duostat dadjat maid oaivvildat, dadjá Kultima.

Taksiyrittäjä Elli-Maria Kultima Kilpisjärventiellä.
Eanodaga gielddaráđđehusa ságadoalli Elli-Marja Kultima oaivvilda, ahte sámeguovllu nissonat dustet dadjat iežaset oaivila. Govva: Tapio Nykänen
Eanodaga gielddaráđđehusa ságadoalli Elli-Marja Kultima oaivvilda, ahte sámeguovllu nissonat leat álot leamašan aktiivvalaččat ja dustet bargat áššiid ovdii. Jietna: Anni-Saara Paltto / Yle

Avaskari: “Nissoniid buohta áššit leat ovdánan issoras olu”

Anára gieldda váldostivrras čohkkájit measta seamma olu nissonat go albmátge. Gielddaráđđehusa golbma ságadoalli báikki gullet dálá dilis albmáide, muhto váldostivrra lea jođihan jo guokte baji guhkesáigásaš nissonpolitihkar Anu Avaskari.

Birrasiid 30 jagi gielddapolitihkaráigodagas son lea guktii jođihan maiddái gielddaráđđehusa. Jagiid áigge son lea oaidnán stuorra rievdadusa das, ahte mo nissonat leat vehážiid mielde beassan njunušbáikkiide.

– Álgojagiid ledjen áibbas okto gielddaráđđehusas. Nissona čalmmiiguin áššit leat ovdánan issoras olu. Gal nissoniid oassálastin gielddapolitihkkii buktá mearrideapmái máŋggabealatvuođa, oaivvilda Avaskari.

Avaskari lea fuolas das, ahte nuorra nissonat eai beroš vuolgit mielde gielddapolitihkkii. Nissonat maid šaddet dávjá čájehit eanet iežaset čehppodaga ja bargat eanet, vai dohkkejit, oaivvilda Avaskari.

– Gal mu leat nieiddažin gohčodan dalle ovdal, vaikko mus lei jo bearaš ja mánná ja ledjen guhká leamašan bargoeallimis. Várra dalle lei eará áigi, dál dakkára ii šat gula, go ahkige lea boahtán lasi. Dásseárvogáibádus lea rievdadan dili ja jáhkán, ahte Anáris ja Eanodagas nissoniidda luhttet, árvala Anu Avaskari.

Anu Avaskari, Inarin kunnanvaltuuston pj. ja Saamelaiskäräjien jäsen
Anu Avaskari leamašan mielde Anára gielddapolitihkas badjel 30 jagi. Govva: Berislav Jurišić / Yle
Anára váldostivrra ságadoalli Anu Avaskari lea jagiid áigge oaidnán stuorra rievdadusa das, ahte mo nissonat leat vehážiid mielde beassan njunušbáikkiide. Jietna: Anni-Saara Paltto / Yle

Tapiola: “Ohcejogas nissoniin lea váldi, vaikko eai gielddapolitihkas stivrege”

Ohcejoga gielddas váldostivraáirasiid juohku čuovvu riikadási gaskaarvvu. 15 áirasis juohke goalmmát lea nissonolmmoš. Váldostivrra ságadolliid joavkkus čohkkájit golbma albmá, gielddaráđđehusas vuosttaš várreságadoallin lea nissonolmmoš.

Vaikko nissonat eai jur deavddege Ohcejoga gieldda váldostivrra sále, de stivrra ságadoalli Mika Aikio mielde nissoniid mearri lea vehážiid lassánan ovddit jagiid ektui.

– Gal mun lean vuohttán, ahte dat lea rievdame. Nissonat loktanit politihkas maid dáppe Ohcejoga gielddas seamma láhkai go riikkas ja ráđđehusas, dadjá Aikio.

Ohcejoga gieldda guhkesáigásaš politihkkár Uula Tapiola mielde nissoniin gal lea váldi, vaikko eai váldostivrras nu olu leatge ja njunušbáikkiin čohkká.

– Mis leat gielddadálus buot šeaffat nissonolbmot ja dat dáid áššiid válmmaštallet. Mis lea hirbmat álki, mii eat dárbbaš eará go dohkkehit daid. Nissonat dat leat nu bures ordnen midjiide dáid hommáid. Mii luohttit dien láhkai nissoniidda, ahte dat barget dien láhkai dan deháleamos barggu, dutket áššiid ja rehkenastet ja bidjet daid midjiide njuni ovdii, dadjá Tapiola.

Uula Tapiola seisoo
Guhkesáigásaš politihkkár Uula Tapiola mielde nissoniin gal lea váldi Ohcejoga gielddas. Govva: Anneli Lappalainen / Yle
Ohcejoga gieldda váldostivrra ságadoalli Mika Aikio mielde nissoniid mearri lea vehážiid lassánan gielddapolitihkas ovddit jagiid ektui. Jearahallamis maiddái várreságadoalli guovttos Veikko Porsanger ja Uula Tapiola. Jietna: Anni-Saara Paltto / Yle

Heikkinen: “Gieldaláhka ii dovdda dássearvvu go ságadolliid mearridit”

Soađegilis maid albmáid váldi oidno hui čielgasit ságadoallijuogus. Váldostivrras ságadoallin leat dušše albmát, gielddaráđđehusa golmma ságadoallis fal okta lea nisu. Maiddái váldostivraáirasiid mearri juohkása seamma láhkai go Ohcejogas; dušše juohke goalmmát áirras lea nisu.

Soađegili váldostivrra ságadoalli Pekka Heikkinen deattuha, ahte gieldaláhka ii dovdda dássearvvu dalle, go ságadolliin mearridit.

– Gal mun goit oainnán, ahte lea buorre jus doppe leat sihke nissonat ja albmát, dadjá Heikkinen.

Heikkinen ii jáhke, ahte nissoniid uhca mearri váldostivrras váikkuhivččii dasa, ahte nissonat eai beasa stivret.

– Jáhkášin, ahte lea áibbas nuppe láhkai. Dallehan sis leat buoret vejolašvuođat beassat njunušbáikkiide. Muhto válgaboađushan dasa váikkuha.

Soađegili váldostivrra njunnoša mielas lea buorre, ahte servodat manná dásseárvvu guvlui.

– Leahan mis maiddái ráđđehus, mas buot guovddášministarat lea nissonat. De dássearvvu sáhttá geahčadit maid nie beliid, dadjá Pekka Heikkinen.

Soađegili váldostivrra ságadoalli Pekka Heikkinen mielas lea buorre, ahte servodat manná dásseárvvu guvlui. Jietna: Anni-Saara Paltto / Yle

Beaivvi ságaid ja Yle Ođđasiid Sámis sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä