Sápmi |

Anáris navdet fas koronavirusnjoammuma – čájánasaid bohtosat gárvvásmuvvet ovdal eahketguđa

Kiinnálaš turistta sirde maŋŋebáreahket Avvilis Lappi guovddášbuohccevissui Roavvenjárgii.

Lapin keskussairaala Rovaniemellä.
Kiinnálaš turista lea sirrejuvvon Lappi guovddášbuohcceviesus sihkkarvuođa dihte. Bohtosat vejolaš koronavirusnjoammumis čilget gaskavahkkoeahkes. Govva: Kaisa Siren / Lehtikuva

Anára gielddas lea ovdanboahtán juo nubbi navdojuvvon koronavirusnjoammun.

32-jahkásaš kiinnálaš nissonolmmoš ohcalii maŋŋebáreahkedis Avvilis doaktárii influensálágan váttuid dihte. Su dolvo dalán Lappi guovddášbuohccevissui Roavvenjárgii.

Turista lea eret Gaska-Kiinnás Wuhan-gávpogis, gos koronavirusa jáhkket vuolgán johtui. Nisu vulggii Wuhanis mátkái sullii vihtta jándora dassái, ja son leamašan illávejiid guokte jándora. Son lea dál sirrejuvvon sihkkarvuođa dihte.

Turisttas leat váldojuvvon čájánasat, maid leat sádden otne iđitgirdimiin lassidutkamii Helssegii dearvvasvuođa- ja buresveadjinlágádus THL:ii. Dán dilis bohtosiid árvalit gárvánit maŋimustá guđa áigge eahkedis.

Vuosttas háve Anáris, ja seammás olles Suomas, koronavirusnjoammuma navde guovtti kiinnálaš turisttas mannan vahku bearjadaga. Sudnos váldojuvvon čájánasat ledje goit negatiivvat.

THL muitalii otne, ahte dat ii dás duohko dieđit ovttaskas navdimiin, muhto muitala dušše sihkkarastojuvvon njoammumiin.

Virusdávdda vuostá eai leat dálkasat, gieđaid ferte muitit bassat

Lappi guovddášbuohcceviesu njoammudávddaid bajitdoavttir Markku Broas muitalii gaskavahkkoiđeđis, ahte kiinnálaš nissonis lea alla feber ja vuoigŋanváttisvuođat, muhto son veadjá dán dilis bures.

Koronavirus dagaha febera, gosahaga ja namalassii vuoigŋanváttisvuođaid. Maŋŋá sáhttá boahtit velá geahpesboalddáhat.

Bakteranjoammumiid bastet dikšut penisiillain, muhto virusiid vuostá eai riekta leat dálkasat. Jos dávda gávdnojuvvo Suomas, vuosttas lávki lea čielggadit, geaiguin buohcci leamaš dahkamušas.

– Dan dáhpáhusas mii figgat váldit oktavuođa daidda, geat leat vejolaččat leamašan buohccán olbmuin dahkamušain. Jos sis leat makkárnu dávdamearkkat, mii dutkat ja sirret sin.

Njoammudávddaid bajitdoavttir Markku Broas deattuha, ahte áššis ii gánnet heađástuvvat. Dán muttus jagi leat ollu sierralágan snuolgadávddat jođus, iige vel goittot gánnát suorganit.

– Buorre giehta- ja gossanhygiena goittot gánnáha áli muitit, son deattuha.

Lapin sairaanhoitopiirin infektiolääkäri Markku Broas
Njoammudávddaid bajitdoavttir Markku Broas Lappi guovddášbuohcceviesus. Govva: Antti Mikkola / Yle

Duohtavuohta álggos čiegaduvvui?

Maŋimuš ságat medias muitalit, ahte Kiinnás johtigohte ságat vejolaš njoammudávddas juo juovlamánu álggus.

Eiseválddit goittot geahččaledje bissehit dáid ságaid, ja nu sosiálamedia čálašeaddjit go maiddái journalisttat áitojuvvojedje fáŋgalduomuin váivves ođđasiid muitaleamis.

Deaddu goittot šattai menddo stuorisin, ja ođđajagi ruohttabeaivvi Kiinná eiseválddit šadde almmuhit Ovttastuvvan Našuvnnaid dearvvasvuođaorganisašuvdna WHO:ii ođđa njoammudávddas, man dagaha namalassii koronavirus.

Dan maŋŋá Kiiná lea ráddjen mátkkošteami sihke riikka siste ja olgoriikkaide.

Diehtu bođii menddo maŋŋit?

Kiiná lea almmuhan, ahte dán rádjái koronavirusii leat jápmán juo 132 olbmo ja njoammuma leat ožžon badjel 6 000 olbmo. Dasa lassin badjel 9 000 olbmo leat bearráigeahčus.

Dávdda ihtináigi lea ovtta jándoris gitta 14 jándorii ja jáhkkimis dat bastá njoammut dalán ovddosguvlui, ovdalgo buohccis leat oba dávdamearkkatge.

Go Kiinnás jáhkkimis ájáhalle njoammudávdda almmuheamis juoba mánotbajiin, dávda soittii beassat leavvanit measta olles mánotbaji ráfis, ovdalgo eiseválddit álge doaimmaide.

Dál koronavirusnjoammumat dihttojit juo birra máilmmi, olles Mátta-Ásia njárggas ja viesttarriikkain aŋkke USA:s, Kanádas, Duiskkas ja Frankriikkas. Duiskkas lea duođaštuvvon, ahte koronavirus sáhttá njoammut olbmos nubbái.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä