Sápmi

Báikkálaš olbmot jáhkket bivddu lassánit Deanu oalgejogain luossabivdogildosa geažil – eiseválddit ráhkkanit gohcit

Niilo Aikio katsoo kameraan.
Jávrre Juhan Niillas lohká, ahte galgá leat buorre osku ja jáhkku, ahte buot boahtte gease bivdu dáhpáhuvvá rehálaš meinnegiiguin. Govva: Vesa Toppari

Jávrre Juhan Niillas ballá, ahte jus bivddu eai goze doarvái, sáhttet muhtin olbmot geavahit dili ávkin. Lappi EBI-guovddážis árvalit, ahte gohcima ferte muhtin muddui beavttálmahttit.

Jávrri-Juhán Niillas, Niilo Aikio Buolbmatjávrris Ohcejoga gielddas lea oaidnán dan mot guolásteapmi Deanu čázádagas lea jagiid mielde mannan. Son jáhkká, ahte dál go Suoma ja Norgga stáhtat evttohit gieldit luossabivddu oalát Deanu čázádagas, boahtá dat oidnot oalgejogain nu, ahte bivdu lassána. Son balláge ahte bivddu eai goze.

– Dat lea balahahtti, ahte dohko mannet olbmot. Ásset ja bivdet doppe ja ii oktage daid badjelii geahča, ahte maid dat doppe barget, Jávrri-Juhán Niillas lohká.

Son oaivvilda, ahte jus fávttat eai leat, nu muhtin olbmot sáhttet geavahit dan dili ávkin.

– Dat lea sihkkar ahte olbmot, eai buohkat, muhto olbmot geat háliidit buorrin geavahit daid oalgejogaid, de dieđusge mannet ja buorrin geavahit ja bivdet. Ja go ii oktage leat gostege badjelii geahččame, de barget maid háliidit, son lohká.

Niilo I. Aikio čohkká. Duogabealde oidno jávri.
Deanu guolledoalloguovlu lea bargagoahtán plána mot ordnet bearráigeahču, muitala doaimmajođiheaddji Niilo I. Aikio. Govva: Eeva-Maarit Aikio

Deanu guolledoalloguovlu lea EBI-guovddáža lassin okta dain doaibmiin mii gohcá guolásteami Deanu čázádagas. Maiddái sin doaimmajođiheaddji Niilo I. Aikio jáhkká, ahte jus luossabivddu gildet, dat boahtá oidnot oalgejogain bivddu lassáneapmin. Son árvala ahte oassi sis, geat leat hárjánan Deanu bivdit, mannet oalgejogaide.

Dárkilis árvalusa das, man olu bivdu lassána, ii máhte dadjat, muhto dasa goit leat ráhkkaneame.

– Gal dieđus boahtá eanet bargu ja dasa ferte ráhkkanit, Niilo I. Aikio dadjá.

Guolledoalloáššedovdi Kare Koivisto Lappi EBI-guovddážis ii goittot jáhke, ahte bivdu oalgejogain lassánivččii.

– In fáhkka jáhke, ahte oalgejogaide boahtá deaddu. Galhan guolásteaddjit váldoáššis ipmirdit dan, manin dákkár čavgadut njuolggadusaid leat dahkame. Luosa buorrinhan ođđa njuolggadusat leat boahtime ja dan dihte, ahte boahttevuođasge livččii luossa bivdinláhkái. Várra luossanáliid seailun lea buohkain dat stuorámus fuolla, Koivisto lohká.

Boahtte geasi gohcima leat pláneme

Dán rádjai EBI-guovddážis leamašan njeallje guolástanfávtta, geat gohcet Deanu váldorokkis geasseáigge. Gohcima leat fuolahan ovttas norgalaččaiguin. Kare Koivisto EBI-guovddážis muitala, ahte boahtte geasi bivddu gohcimis leat ságastallan. Son árvala, ahte gohcima ferte muhtin muddui beavttálmahttit ja bargat eanet ovttas buot gohcci oassebeliiguin.

– Das ságastallat várra eanet go láhkamearrádusat dárkkálmuvvet.

Maiddái Deanu guolledoalloguovllus leat plánegoahtán boahtte geasi gohcima.

– Guolledoalloguovlu lea álgán plánet ja bidjan jearahallama osolašgottiide, čáhceeaiggádiidda ja Meahciráđđehussii, ahte mot ovttasbarggu sáhttá ovddidit, lohká doaimmajođiheaddji Niilo I. Aikio.

Son muitala, ahte jearaldagat leat plána várás, mainna ordnejit de oktasaš bearráigeahču. Son sávvá, ahte plána lea gárvvis miessemánu 15. beaivái.

Eará guliid bivddu gohcimii bidjet návccaid

Oalát eai guolásteaddjit Deanu čázádagas jávkka, go doppe lea lohpi vel bivdit eará guliid. Detnui evttohitge dan várás ođđalágan stággobivdolobi. Muhto mot de, jus luossa dohppe vuggii? De guoli ferte luoitit.

– Muitágo dat, gii rohtte dan ditti gáddái, ahte dan galggašii luoitit ja dien láhkai, smiehtada Jávrri-Juhán Niillas.

Koivisto muitala, ahte boahtte gease áigotge bidjat deattu Deanu čázádagas vel lobálaš bivddu gohcimii.

– Mii giddet fuopmášumi ja bidjat deattu lobálaš guollebivddu gohcimii vai ii dáhpáhuvaše nu, ahte eará guollebivddu namas de goddet luosaid, lohká Koivisto.

Kare Koivisto
Lappi EBI-guovddáža guolledoalloáššedovdi Kare Koivisto ii jáhke, ahte bivdu lassána oalgejogain. Govva: Vesa Toppari / Yle

Maiddái Deanu guolledoalloguovllu doaimmajođiheaddji oaidná, ahte lohpi bivdit eará guliid boahtá váikkuhit gohcimii.

– Jos dat galgá dange geahččat, ahte olbmot eai bivdde luosa, de dieđusgehan dat váikkuha. Dashan leat máŋggat áššit, maidda ferte giddet fuopmášumi dan ektui, maid ovdal lea dárbbašan, lohká Niilo I. Aikio.

Jávrri-Juhán Niillas: "Mis galgá leat buorre osku ja jáhkku"

Jávrri-Juhán Niillas oaidná, ahte jus gohcima lasihit ja olbmuide addojuvvo doarvái diehtu das, maid oažžu ja ii oaččo bargat, sáhttá bivddu oalgejogain muhtin veardde gádjut. Vel ii goit sáhte dadjat, mot bivdu loahpaloahpas manná. Sihke báikkálaš ja eiseváldi sávvet, ahte olbmot barget nu mot lea lohpi.

– Mis galgá leat buorre osku ja jáhkku, ahte dat buot rehálaš meinnegiiguin bivdu dáhpáhuvvá boahtte gease. Oaidnit leš, lohká Jávrri-Juhán Niillas.

EBI-guovddážis vurdet goittot loahpalaš láhkaásaheami ovdal go rávvejit fávttaid boahtte geasi doaimmaide.

– Sávvat, ahte guolásteaddjit ipmirdit maiddái iežaset ovddasvástádusa, lohká Koivisto.

Niilo I. Aikio maid sávvá, ahte olbmot mášašedje leat bivddekeahttá dahje válddekeahttá luosa ja muittuha, ahte jus das gávnnahallá, de das šaddá máksit stuorra hatti ja manaha oaggunbiergasiid.

– Dien gal lea buorre muitit olbmuin, lohká Niilo I. Aikio.

Áššis oainnát eanet Yle Ođđasat -sáddagis diibmu 16.45. Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä