Sápmi

Bargiid veadjin ságastahtii Sámedikki dievasčoahkkimis – Ságadoalli mielde ii leat várra, ahte priváhtadieđut suđđet almmolašvuhtii

Sámedikki čoahkkin 19.6.2018
Máŋggat sámediggeáirasat leat fuolas das, ahte bargoveaga buohccanvuođaluomut leat fuolastuhtti olu. Govva: Juha Kauppinen/ Sámediggi | Saamelaiskäräjät

Sámediggeáirasat leat fuolas Sámedikki bargoveaga buohccanvuođaluomuid mearis. Hálddahushoavdda mielde sis oidnojit seamma hástalusat go muđuige Suomas. Ságadoalli mielas ii leat unohas hállat bargiid veadjimis dievasčoahkkimis.

Sámedikki ievttá dievasčoahkkimis loktanii ságastallamii bargoveaga buresveadjin. Máŋggat áirasat leat fuolas das, ahte bargoveaga buohccanvuođaluomut leat fuolastuhtti olu. Hálddahushoavdda mielde sisge leat seamma hástalusat go muđuige Suomas.

– Oalle dábálaš albmaneapmi eandalit nuorra bargiid gaskkas. Dashan lea olu hupmojuvvon man dávjá nuorat maid váibet oalle johtilit go bohtet bargoeallimii. Mis sámedikkis lea unnán resursa ja mis lea ollu bargu ja ollu hástalusat dan ektui, ahte mo sámeáššit ovdánit Suoma stáhta guvlui, dadjá Pia Ruotsala-Kangasniemi.

Sámedikki hálddahushoavda Pia Ruotsala-Kangasniemi.
Hálddahushoavda Pia Ruotsala-Kangasniemi árvala, ahte resursavátnivuohta ja stuorra bargonoađđi váibadit bargiid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Sámedikki jagi 2020 doaibmamuitalusas čielgá, ahte mannan jagi buohccanvuođaluomut ledje measta beali eambo go ovddit jagi. Badjel bealis buohccanvuođaluomuin sivvan leamaš deprešuvdnadiagnosa.

Doaibmamuitalusas daddjo, ahte deprešuvdnadiagnosaid lassáneapmi muitala maid bargonoađis. Lassánan bargonoađđi lea boahtán ovdan bargiiguin gevvon ságastallamiin.

Doaimmaheaddji Susanna Guttorm lea jearahallan áššis sámedikki ságadoalli Tuomas Aslak Juuso ja hálddahushoavda Pia Ruotsala-Kangasniemi. Jietna: Yle Areena

Gažadeapmi: Korona váikkuhan eandalit nuorat olbmuid veadjimii

Koronaáigi lea váibadan eandalit nuorra ollesolbmuid, dát boahtá ovdan giđđat dahkkon gažadeamis. Erenomážit 18–34-jahkásaččat vásihit garra váibama. Nissonolbmot orrot vásiheamen váibama dávjjit go almmáiolbmot.

Gažadeami mielde korona ja dasa guoskevaš ráddjehusat leat stuorámus noađit eallimis. Koronakriisa lassin maiddái boahtteáiggi eahpersihkkarvuohta, bargui guoskevaš áššit, iežas dearvvasvuohta ja ruđalaš birgen noađuhit olbmuid.

Dieđut bohtet ovdan IRO Research dahkan gažadeamis. Suomen mielenterveys Mieli -searvvi diŋgon gažadeapmái vástidedje guovvamánus duhát Suomas ássi olbmo.

Ságadoalli mielas ii leat unohas hállat bargiid veadjimis dievasčoahkkimis

Sámedikki ságadoalli ii ane unohassan hállat bargoveaga veadjimis almmolaš čoahkkimis, iige leat su mielde várra, ahte bargiid priváhtadieđut suđđet almmolašvuhtii.

– Dieđusge go sámedikki doaibmamuitalusas ferte dárkilit muitalit makkár doaimmat ja makkár dáhpáhusat leat leamašan, nu sámedikki doaibmamuitalusas lea čalmmustahttán daid dego bajit dásis iige individuála dásis, dadjá Tuomas Aslak Juuso.

Saamelaiskäräjien puheenjohtaja Tuomas Aslak Juuso.
Ságadoalli Tuomas Aslak Juuso dadjá, ahte sii eai leat ovttaskas olbmo priváhtadieđuid gieđahallan čoahkkimis, muhto almmolaš dásis bargiid veadjima. Govva: Ville-Riiko Fofonoff / Sámediggi | Saamelaiskäräjät

Tanja Kyrö bargá anárašgiela giellajorgaleaddjin sámedikkis. Son orru Avvilis ja lea bargan gáiddusin ruovttus jo ovdal koronaáiggi. Kyrö lihkada olu vai veadjá bures bargat.

Su mielas ii leat vuogas go dievasčoahkkimis ságastallet almmolaččat bargiid veadjimis.

– In leat ieš guldalan dan čoahkkima, eiddo dan in gullan, ahte mii doppe lei, muhto kánske go mii leat nu unnán de mu mielas ii dárbbašivčče dain ságastallat áibbas almmolaš čoahkkimiin.

Miina Seurujärvi bargá fas anárašgielat oahppamateriálabargin. Son ii leat dovdan, ahte koronaáigi livčče olu váikkuhan su eallimii ja veadjimii.

Seurujärvi mielde bargiid veadjima almmolaš dásis lea áibbas buorre gieđahallat vai politihkkarat dihtet dili.

– Muhto ii dieđusge ovttaskas olbmo dássái galgga mannat dat ságastallan, muittuha Seurujärvi.

Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä