Sápmi |

Bargojoavku evttoha vuođđuđit bálvalanovttadaga psykososiálalaš doarjaga fállamii duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna áigái

Bargojoavkku čielggadeami leat gieđahallan otne Lappi buohccedikšunbiire čoahkkimis. Ristenrauna Magga mielas das livčče galgan deattuhit eambo kollektiivalaš beali.

Sámenuorat Sámenuorat, sápmelaččat, saamelaiset, saamelaisnuoret
Sápmelaččaide evttohit vuođđudit iežas psykososiálalaš bálvalanovttadaga fállat doarjaga duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna barggu áigái. Govva: Sámediggi

Lappi buohccedikšunbiire jođihan bargojoavku evttoha vuođđudit sierra bálvalanovttadaga fállat psykososiálalaš doarjaga sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna áigái. Bargojoavkku čielggadeami gieđahallet otne Lappi buohccedikšunbiire čoahkkimis.

Evttohusas árvalit, ahte bálvalanovttadat čujuhuvvo doaibmi dearvvasvuođabálvalusaid oktavuhtii, vai resurssaid ja ámmátdáiddu bajásdoallan ja láhkaásahusa gáibidan doaibmaeavttut ollašuvvet. Ulbmilin livčče čielggadeami mielde skuvlet ovttadaga bargiid psykososiálalaš doarjaga dárbbu árvvoštallamii ja telefonbálvalusa, kriisadivššu ja oanehisterapevttalaš dárbbuid várás.

Guldal dás vs. boađusguovlohoavda Johanna Erholtz jearahallama. Jietna: Susanna Guttorm / Yle

Bargojoavkku jođiheaddji Johanna Erholtz Lappi buohccedikšunbiires muitala, ahte bálvalanovttadagas livčče bargit buot sámegielaid várás, maiddái anáraš- ja nuortalašgielat bargit.

– Dálá dilis váttisvuohtan lea, ahte sámegielat psykososiálalaš doarjaga bálvalusat leat hui unnán Suomas, jus ollenge. Min čielggadeami vuođul anáraš- ja nuortalašgillii dákkár bálvalusat illá oba gávdnojitge, dadjá virgesadjásaš boađusguovlohoavda Johanna Erholtz.

Bálvalusaid fidnešii telefovnna bokte

Čielggadeami mielde bálvalanovttadaga jurddan lea fállat álkket psykososiálalaš doarjaga nappo bálvalusaid fidnešii telefovnna bokte. Bálvalusa fálašedje riikkaviidosaččat buot sápmelaččaide.

– Mis lea ovttasbargosoahpamuš SÁNAG:in, muhto váttisvuohtan das lea, ahte bálvalusat ollašuvvet dušše Lappi buohccedikšunbiire guovllus. Jus fárre eret, de bálvalusaid ii oaččo, muitala Erholtz.

Norggas sámegielat mielladearvvasvuođabálvalusaid lea jagi 2001 rájes fállan Sámi našuvnnalaš gealboguovddáš (SÁNAG) ja doppege dušše davvisámegillii.

Evttohusas lea oktan doaibmabidjun maid dulkonbálvalusat. Čielggadeamis goit celket, ahte dulkon galgá leat várrečoavddus bálvalusaid fállamis, jus eará ii leat oažžumis.

Magga mielas livčče galgan deattuhit eambo kollektiivalaš beali

Bargojoavkku evttohusas lea doaibmabidjoevttohus maid kollektiivalaš doarjagis. Evttohusa daddjo, ahte sápmelaš servošiidda galgá aktiivalaččat fállat maid servodatlaš traumaid vuhtiiváldi kollektiivalaš doarjaga. Bálvalanovttadaga lassin dat sáhttet leat maiddái earet eará searvegottit ja searvvit, main lea ámmátlaš čehppodat dan oasil.

Guldal SámiSoster-searvvi doaimmajođiheaddi Ristenrauna Magga jearahallama dás. Jietna: Susanna Guttorm / Yle

Namalassii dát lea dat ášši, man SámiSoster-searvvi doaimmajođiheaddji Ristenrauna Magga mielas livčče galgan deattuhit eambbo čielggadeamis. Magga gearggai leat bovdejuvvon moatti čoahkkimii čielggadanbarggu loahppaáiggis.

– Dat vuolgá dego dan ovttaskas olbmo oainnu ja dárbbu mielde. Mun ollesáigge geahččalin botnjat eanet, ahte dohko lasihuvvo kollektiivalaš doarjja, go mii leat sámit ovttas vásihan váttisvuođaid álbmogin, dadjá Magga.

Son imaštallá, ahte dán čielggadeamis leat váldán mállen suopmelaš vuogi, mo veahki ordnejit.

Ristenrauna Magga
SámiSoster-searvvi doaimmajođiheaddji Ristenrauna Magga sávvá, ahte livčče beasan oasálastit čielggadanbargui árat. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Magga goittot jáhkká, ahte evttohus sáhttá šaddat duohtan. Son dadjá oktan sivvan dasa, ahte vulggii mielde dán bargui, lei namalassii dat, ahte sámiide evttohit iežas bálvalusa sámegillii ja sámekultuvrra vuođul.

– Dieđusge dasto sávan, ahte go dákkár biddjojuvvo johtui, ahte doppe leat sápmelaččat bargin. Ferte leat kultuvrra dovdamuš ja ferte leat gielladáidu, deattuha Magga.

Olles čielggadeami sáhttá lohkat suomagillii Lappi buohccedikšunbiire neahttasiiddus.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä