Sápmi

Beanafitnodatdoalli healkkehii ođđasiid reahkabeatnagiid geahpedeames turismakriisa dihtii: "Ehtalaččat veadjemeahttun jurdda"

Matti Salmi Nellim
Njellimlaš beanagárddi isit Matti Salmi ii áiggo luohpat ovttage beatnagis geavai boahtte turismmasesŋŋain mo geavai. Govva: Vesa Toppari / Yle

Mohtorgielkká lea vejolaš bidjat ceaggát, muhto reahkabeatnagat dárbbašit juohke beaivvi niestti ja aktivitehtaid. Medias leage ságastallon, mo biebmat stuorra beanavalvviid juos turisttat eai boađege boahtte dálvvi.

Njellimlaš beanagárddis leat sullii čuohte Siperia husky -beatnaga. Daid bargun lea ruohttat ruđa, muhto dál dietnasat soitet bisánit go koronavirusepidemiija lea vearránanguvlui.

Sáhttá leat, ahte boahtte dálvvi eai beare gallii beasa vuodjit beatnagiiguin. Mannan áiggiin medias lea maid čállojuvvon, ahte reahkabeatnagiid fertejit geahpedišgoahtit, juos dat eai buvtte dietnasa.

Nuppiin čállosiin dát jurdda lea gal báhččojuvvon dalán vulos, iige Njellim beanagárddi isit doala dan oba vejolažžange.

– Gal mii áigut doallat buot beatnagiid ja sihkkarit buot earáge beanafitnodatdoallit. Mannan áiggiin leamašan healkkehahtti bajilčállagat go barggut eai leat. Beatnagiid galggašii geahpedit, muhto ii dát ášši dán láhkái gal mana, dadjá Matti Salmi Njellimis.

Matti Salmi perheineen omistaa Nellimissä non sadan huskyn koiratarhan
Dát njealjemánnosaš vielpát ellet vel smávva gánddaid ja nieiddaid eallima. Dat goit ruhttet beaivválaččat vai šaddet gievrrabut geassit reaga muhtin beaivvi. Bálkká ovddashan gal gánnáha ruohttat. Govva: Vesa Toppari / Yle

– Dat lea ehtalaččat juo hui veadjemeahttun jurdda ja maiddái eará lágiinge veadjemeahttun jurdda. Stuorámus oassi mis bargá ieš beatnagiiguin, nu ahte dat gal lea áibbas maŋimuš molssaeaktu, Salmi deattuha.

Matti Salmi bearrašiinnis eaiggáduššá sullii čuođi husky beanagárddi. Beaivvis fuođđarat mannet sullii 30 kilo ja ii bargobeana dušše dainna eale, lassin dat ožžot juoga nu veardde beaivvis maid bierggu.

Biebmama lassin beatnagat galget máŋgga láhkai dikšojuvvot muđuige ja beassat ruohttat, nu ahte gal daiguin áigi gollá.

Ristbeanadoaibma geasuha

Lappis leat duháhat reahkabeatnagat ja logit beanafitnodagat. Juos turisttat eai boađe, fitnodagaide sáhttá ruđalaččat šaddat oalle čavga dálvi.

Nuba veahkkin leat hutkkan ristbeanadoaimma ja ovdamearkan Roavvenjárggas Sinettä gilis doaibmi beanagárddis logit olbmot leat váldán alcceseaset ristbeatnaga.

Ovdamearkan Bearhill Husky -kennelis ristbeanadoaibma oaivvilda vaikkoba dan, ahte dihto ruhtasupmiin dorjot beatnaga borramušgoluid mánus. Fitnodatdoalli guovttos Valentijn Beets ja Veronika Butinova leaba erenomáš giitevaččat.

Valentijn Beets ja Veronika Butinova.
Valentijn Beets ja Veronika Butinova leaba duhtavaččat go ristbeanadoaibma lea beassan johtui ja soai oažžuba dan bokte doarjaga beatnagiid biebmamii. Govva: Juha Mäntykenttä / Yle

– Dát ristbeanaprográmma lea vuolgán hui bures johtui ja dáinna lágiin oažžut oktavuođa maid suopmelaš turisttaide, go dál gánnáha hohkahit ruovttueatnama mátkkálaččaid. Mun lean hui giitevaš go olbmot háliidit doarjut, ja vel oažžut oktavuođa olbmuide, muitala Veronika Butilova Bearhill Husky- kennelis Sinettä gilis Roavvenjárggas.

Matti Salmi ii aŋkke vel áiggo vuolgit ristbeanadoibmii fárrui. Sii áigot birget dán lossa áiggi čađa iežaset vugiin ja go leat maid eará barggut. Ii songe beanadoaimma jorat dušše ruđaid govat čalmmiiguin, gal dán barggus ferte albmaláhkái liikot.

– Gal dát lea eambo go dušše bargu, dát lea eallinvuohki, ii dán muđui gille bargat. Seamma dilli lea maid varra buot elliid bokte, lehkos dat bohccot, gusat dahje juoidá eará. Gal dás ferte liikot iige dušše ruđa dihte, deattuha Matti Salmi Njellimis.

Ođđa sohkabuolva juo hárjehallá

Njellim beanagárddis leat easkariegádan vielpát ja ciiku lea daid stobus lállimin. Dohko ii heive njuni coggat, go varas eadni sáhttá ráfehuvvat ja vel suhttat.

Gárddis áidde siste fas leat lagabui logemat stuorát vielpá. Daid mearihan ii geargga oba rehkenastitge, go dain lea nu issoras fárta.

Husky vielppis jeakkis.
Gea go mus lea fárta! Njealje mánnosaš vielppis jeakkis ruohttamin vai gievru. Govva: Vesa Toppari / Yle

Dát njealjemánnosaš vielpát leat juo váhá boaddebuš ja stoahkan lea váldodoaibman. Daid gohkkejeaddjin lea boarrásut ciiku, mii ii goit leat daid eadni.

– Boarrásut beana oahpaha vielpáide váhá dábiid ja doallá skihka. Vielpát ohppet reahkabeatnaga eallima go čuvvot boarráseabbo ovdamearkka, muitala Matti Salmi.

Čáppa dálkin vielpát fitnet hárjehallamin ruohttama lagaš jeakkis vai šaddet sávrribun ja bihtet muhtin beaivve geassit maid reaga.

Boarrasut husky-ciiku.
Vielpáid áiddis lea boarrásut ciiku doallamin skihka. Seammás dat oahpaha vielpáide beatnaga dábiid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Beatnagiid isit muitala, ahte lea váhá váttis diehtit ovddalgihtii, man boarisin guhtege beana lea gearggus bargui. Dat lea hui persovnnalaš ášši, mo guhtege oahpuinis ovdána.

Reahkabeana bargá sullii logi jahkásažžan, ja gárddis leat maid dakkárat, mat leat juo “ealáhagas”.

Matti Salmi bearrašiinnis deattuha, ahte sii eai áiggo ovttage oaivvis luohpat, manai boahtte dálvi mo beare.

Video: Nellimiläisen Matti Salmin koiratarhan huskypentu.
Dáid njelmmimlaš Siperia husky-beatnagiid bargun lea ruohttat ja geasehit turisttaid. Video: Vesa Toppari / Yle

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä