Sápmi

Bielbajávrri girku gáhttu lea gierdan jo čuđiid dálvviid muohttagiid – valjis muohta ii áitte gáhtu, jus hirssat fal eai leat mieskan

Pielpajärven erämaakirkko helmikuussa 2020.
Anára Bielbajávrri meahccegirku lea huksejuvvon jagis 1760 ja das rájes lea guoddán máŋggalágan muohtanođiid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Boares visttiid divodanmeašttir goit dadjá, ahte ii dagašii bahá dárkkistit Bielbajávrri boares girku gáhtu dili. Bielbajávrri girku lea Davvi-Suoma nubbin boarraseamos muorragirku.

BIELBAJÁVRI Dál go lea ná olu muohta, eandaliige njoaiddus gáhtuid alde olbmot bivastuddet ja hoiget muohttagiid vulos. Sámis leage báikkuid muohta jo badjel mehtera.

Guovdu meahci ceaggá beanta oarbbisin meahccegirku, man gáhtuid deaddá maiddái muohtaguorbmi. Gáhtu alde ii leat goittotge dan vuosttas lossa noađđi.

Bielbajávrri meahccegirku lea huksejuvvon 1700-beallemuttus ja máŋgga čuođi jagi áigge leat vaikko guđelágan dálvvit leamašan.

Anára searvegottis eai bala, ahte boares girku gáhttu ii gierddašii dánge dálvvi muohtaguorbmi, dadjá girkohearrá Tuomo Huusko.

– In mun leat fuolas. Dát ii leat vuosttas dálvi, go ná olu lea muohta. Dat lea goit jo moadde čuođi jagi leamašan doppe.

– Gal mun lean smiehttan, ahte sáhttit mannat geahččat makkár dilli doppe báikki alde lea. In mun leat nu fuolas, dat girku lea buorre ordnegis.

Pielpajärven erämaakirkko helmikuussa 2020.
Boares viesuid gáhtuin ii goit sáhte beare mannat hoigat muohttagiid eret. Boasttolágan muohttagiid hoigan sáhttá baicce bilidit gáhtu. Govva: Vesa Toppari / Yle

Boares visttiid divodanmeašttir Marko Korkeasalo dadjá, ahte Sámisge ferte ráhkkanit dasa, ahte dálkkádat rievdá ja Suoma sámisge sáhttá leat farga muohta moadde mehtera, dego Norggas.

Korkeasalo ii njuolga bala, ahte boares Bielbajávrri girku gáhttu ii veajášii dán dálvvi muohttagiid guoddit.

Muhto buorre livčče dárkkistit.

– Jus hirssat, mat dollet girku ceaggut, eai leat mieskan, de gal dat dalle gierdá dánge muohtameari.

– Dál lea gal earenomáš dálvi muohtagurpmiid dáfus. Ii dat bahá dagašii, jus dál finašii geahččamin hirssaid ortnega.

Jus gáhtu čađa lea beassan binnáge čáhci, de dalle ferte ráhkkanišgoahtit, rávve Korkeasalo.

Ii oaččo boastut hoigat muohttagiid

Boares vistiiguin ferte doaibmat áli várrugasat. Ii leatge dušše goargŋulit gáhtu ala ja hoigagoahtit muohttagiid vulos.

– Ferte leat várrugas amas bilidit gáhtuid. Gáhttomateriálat leat hearkki.

– Jus áigu hoigat muohttagiid eret, de ii oaččo go beali muohtagokčasis hoigat eret. Dalle gáhtu ala báhcá binná muohta, mii dasto suddje gáhttomateriálaid, rávve Korkeasalo.

Pielpajärven erämaakirkko helmikuussa 2020.
Bielbajávrri girku geavahedje viššalit gitta 1800-logu rádjái. Dan maŋŋá huksejedje Anára girkosiidii ođđa girku. Bielbajávrris ordnejit moddii jagis Ipmilbálvalusaid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Gáhtu lassin muohta vel uksaguorasge, siskkobealde

Anárlaš Helena Eskola galledii dál vuosttas háve Bielbajávrris. Eskola skibir árvala, ahte gáhtu alde lea dál goit mehterbeale veardde muohta, jus ii jo eanetge.

Go gáhtu alde lea muohta sullii mehterbealli, dat diehtá sullii čuođi kilo deattu ovtta njealjehasmehterii.

Jus gáhtu alde lea olu muohta, de nu dat lea girku sistege.

Go Eskola rabai olgouvssa, de doapmalii ohcat gustta.

– Siskkobealde lei njuolga časttas. Dat lea nu jikŋon dasa, ahte gusta ii bastte dasa. Viggen gustet dan eret.

– Sávašin, ahte olbmuide addo diehtun, ahte gápmagiid ferte savdnjit dahje čiekčat muohttagiid eret jo olgun, ii girku siste, dadjá Eskola.

Helena Eskola vieraili elämänsä ensimmäisen kerran Inarin Pielpajärven erämaakirkossa.
Helena Eskola dutkkai dárkilit boares girku ja áigu boahtit ođđasitge fitnat dáppe. Govva: Vesa Toppari / Yle

Turisttat oktan valvin girkus – bivnnuhis galledanbáiki

Bielbajávrri girku lea bivnnut turisttaid gaskkas. Máŋggat turismafitnodagat ordnejit dohko mohtorgielkámátkkiid. Girkui ii leat Anára girkosiiddas mátki go logemat kilomehtera.

Moatti diimmus fitne guokte joavkku geahččamin ja govvemin suodjaluvvon, kulturhistorjjálaččat mearkkašahtti girku.

Mohtorgielkámátkái oasálastán olmmoš, guhte ii háliidan iežas namain dadjat maidige, lei fuolas girku gollamis.

Su mielas livčče buorre, jus Bielbajávrri girkus livčče dálualmmái, guhte divoda ja fuolaha girku.

Pielpajärven erämaakirkko on suosittu vierailukohde.
Turisttat govvejit viššalit suodjaluvvon ja kulturhistorjjálaččat mearkkašahtti girku. Viššalis galledemiin goit báhcet luottat. Govva: Vesa Toppari / Yle

Girkus ja musealágádusas lea oktasaš ovddasvástádus dán suodjaluvvon boares girkus.

Girkohearrá Huusko mielde Bielbajávrri girku ortnega dárkkistit gal jeavddalaččat. Čuovvovaš dárkkisteapmi lea boahtte geasi dahje čakčat.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä