Sápmi |

Birasustitlaččamus gielddat leat máddin – luonddusuodjalanguovllut leat sámegielddaid ovdun veardádallamis

Yle veardádallama mielde ruonámus sámegielda lea Soađegilli.

Suomen vihrein kunta
Govva: Matti Kurkela / Yle

Birasustitlaččamus gielddat gávdnojit máttimus Suomas ja oaivegávpotguovllus, čielgá Yle veardádallamis. Sámi gielddat Ohcejohka, Eanodat ja Anár ledje veardádallama njunnošis dušše ovtta čuoggás, nammalássii das, ahte Sámis gávdnojit stuorámus luonddusuodjalanguovllut. Čielggadeamis gielddaid veardádalle viđa sierra kritera bokte.

Gielddaid veardádalle dan vuođul, ahte man olu dain geavahit el-ja hybridabiillaid ja man olu gielddain leat geahppajohtolaga geainnut. Kriteran ledje maiddái dat, ahte man olu gielddaássit buvttadit šaddovistegássaid, man olu guovllus leat suodjalanguovllut ja man olu ássit borret ja juhket šaddobuktagiid biergobuktagiid sajis.

Obalohkái máŋggat gielddat birgejedje veardádallamis ovtta áššis bures, muhto dušše 15 gieldda birgejedje juohke birasčuoggás. Ruonámus gielda Suomas lea Kirkkonummi, nubbin boahtá Espoo ja goalmmádin Vantaa.

Luondu lea sámegielddaid ovdu

Obalohkái sámegielddat birgejit veardádallamis gaskamearalaččat. Njunnošii gielddat eai beasa, muhto eai dat gal báze heajumussange. Sámegielddaid ovdun veardádallamis leage luondu ja viiddis suodjalanguovllut.

Sámegielddain Soađegilli birgii veardádallamis buoremusat ja dat lea 79. ruonámus gielda olles Suomas. Dat devddii oktiibuot golbma čuoggá viđas. Gielddas leat suodjalanguovllut, gieldalaččat leat borragoahtán šaddovuđot borramušaid bierggu sajis ja maiddái el- ja hybridabiillat oidnostit ain eanet Soađegili geainnuin.

Čielggadeami mielde Anár gielda deavdá guokte čuoggá viđas ja lea 122. ruonámus gielda Suomas. Gielddas badjel bealli lea luonddusuodjalanguovlu ja maiddái mielkki ja bierggu sadjásaš buktagat leat vehážiid sajáiduvvan anárlaččaid borranbevddiide.

Lemmenjoen kansallispuisto
Anáris, Ohcejogas ja Eanodagas badjel bealli eananviidodagas lea suodjalanguovlu. Govva: Susanna Guttorm / Yle

Eanodat ja Ohcejohka leat oalle dássálagaid, dasgo Eanodat boahtá veardádallamis 169. sadjái ja Ohcejohkages 173. sadjái.

Ohcejoga ja Eanodaga gielddaid buohta eai gávdnon statistihkat šaddovuđot buktagiid geavaheamis, nuba daid gielddaid buohta veardádallama ii sáhte dahkat.

Áibbas maŋemužžan gielddat goit eai báze, go dat birgejit juobe ovtta kriteras. Ohcejogas leat luonddusuodjalanguovllut buot eanemus olles Suomas, olles 80 proseantta. Eanodat fas boahtá nubbin, go doppe 66 proseantta eananviidodagas lea suodjaluvvon.

Stuorra erohusat guovlluid mielde

Yle veardádallamis boahtá ovdan, ahte oassi Suoma gielddain leat bidjan mihttomearrin unnidit čitnadioksiida nuoskidemiid jođáneappot go eará gielddat. Muhtin gielddain fas eai leat makkárge dálkkádatmihttomearit.

Erohusat sáhttetge leat hui stuorrát ja rievddadallat olu guovlluid mielde. Boaittobealeguovlluin eai leat geahppajohtolagageainnut eaige el-biillat vel anit nu olus guhkes gaskkaid geažil. Go olbmot gártet johtit juohke guvlui biillain, de dat oidno maiddái šaddovistegássa nuoskkidanloguin.

Veardádallamis leat mielde buot Suoma 310 gieldda.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä