Sápmi |

Boazoolbmát gulle medias Giehtaruohttasa EISCAT 3D -rádára birra

Mannan vahkus bekkii medias diehtu, ahte Ivgobahtii, Berforsii ja Suoma beale Gárasavvonii leat plánemin rádárstašuvnnaid gomuvuođa dutkama várás. Dan prošeavtta birra ii leat Giehtaruohttasa boazoolbmáin leamašan makkárge diehtu ovddalgihtii.

EISCAT 3D prošeakta
Okta EISCAT 3D -rádárstášuvdna lea plánejuvvon Suoma beal Gárasavvonii. Rádarstášuvdna dárbbahivččii ovtta hektára (100m x 100m ) sturrosaš eatnanáreála Giehtaruohttasa bálgosis. Govva: NIPR

Suoma Akademiija juolludii mannan vahkus 12,8 miljon euro ruhtadeami vai Suopma sáhttá váldit oasi riikkaidgaskasaš EISCAT 3D -rádárprošektii.

Rádárstášuvnna okta rádár lea plánejuvvon Suoma beale Gárasavvonii. Guokte eará rádára livčče boahtimin Ivgobahtii Norgga beallái ja Bergforsii Ruoŧa beallái.

Rádarstášuvdna dárbbahivččii ovtta hektára sturrosaš eatnanáreála Giehtaruohttasa bálgosis.

Rádáriin galget dutkat lagasgomuvuođa ja dálkkádaga árktalaš guovllus.

"Heittot, jos prošeavttat bohtet gulatkeahttá boazoolbmáid"

Dan prošeavtta ja Giehtaruohttasii plánejuvvon rádára birra ii leat nuorra boazodoallis ja Giehtaruohttasa bálgosa stivrra lahtus Nils-Jonas Ketolas leamašan makkárge diehtu ovdalgihtii.

Nils-Jonas Ketola mielas lea heittot, jos boahtteággis bohtet dákkár prošeavttat gulatkeahttá.

– Imaštalan vel dannai, go lohket, ahte rádár boahtá, muhto ii dása leat mihkkege konkrehtalaš báikige čujuhuvvon. Dat lea vehá imáš gal, dadjá Ketola.

Ballun ahte boazodoalliin ii leat šat dadjamuš áššái

Nils-Jonas Ketola čohkká Giehtaruohttasa bálgosa stivrras ja dábalaččat bálgosa stivrii bohtet eanangeavahanáššit gieđahallamii dahje cealkinláhkai, ovdalgo doaimmat bálgosa siste álggáhuvvojit.

Fuollan lea maid sullasaš prošeavttaid lassáneapmi boahtteáiggis.

– Jus dat álget de čoahkkanit ollu deike ja jus boahtteáiggis bohtet prošeavttat gulatkeahttá, de dat lea mu mielan heitot, ahte eai ovddalgihtii dieđit maidege, moaitá Ketola.

Ballun lea Ketolas datnai, ahte EISCAT 3D -prošeakta lea juo dan muttus, ahte boazodoalliin ii leat šat dadjamuš áššái.

Prošeavtta veahkkejođiheaddji: Rádára báiki Gárasavvonis ii leat vel mearriduvvon

Oulu Universitehta fysihkalágadusa doseanta ja EISCAT 3D -rádárprošeavtta veahkkejođiheaddji Anita Aikio muitala, ahte rádára báiki Gárasavvonis ii leat vel mearriduvvon.

– Diehttelaš mii háliidit ságastit báikkalaš olbmuiguin ja boazodoalliid oainnuid lea dehalaš váldit vuhtii vai sáhttit prošeavtta buori ovttasbarggus doalvut ovddosguvlui, muitala Aikio.

– Jáhkkimis prošeavttas lea goitge positiivalaš váikkuhus Eanodahkii, lasiha Aikio.

"Prošeavtta birra lea vel vejolaš ságastit"

EISCAT 3D -prošeavtta veahkkejođiheaddji Anita Aikio deattuha, ahte prošeakta ii leat vel mange namas nu guhkkin, ahte iigo dan birra sáhtále vel ságastit.

Prošeavtta ruhtadeamis 75 proseantta lea sihkkarastton.

– Ulbmil lea vel boahttevuođas oalle sihkkarit ja oalle fargga ordnet ságastallandilalašvuođaid báikkalaš olbmuiguin.

Ruhtadeami eaktuin lea, ahte fidnu ollašuvvá álbmogiidgaskasaš plána mielde.

– Dát evttolaš ruhtadanmearrádus lea goitge nu varas, ahte eat leat vel ságastallandilalašvuođaid geargan ordnet, meidne Aikio.

Áramusatge EISCAT 3D -prošeakta beassá johtui easka geassit 2016.

"EISCAT 3D ii galgga leat hehttehussan boazodollui"

EISCAT 3D -prošeavtta veahkkejođiheaddji Anita Aikio dadjá, ahte rádárprošeakta ii hehtte boazodoalu.

– Eat mange namas hálit leat hehttehussan boazodollui. Daid áššiid birra galgá ságastit, ja ovttasráđiin gávdnat heivvolaš, buot oassebeliid duhtadahtti rádárá huksenbáikki, dadjá Aikio.

 

Areálamihttu divvojuvvon maid govvatekstii 3.11.2016, dii 11.13

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä