Sápmi |

Bohccoduollji ii jođe šat seamma bures go ovdal – "Gánniha fargga bidjat bázahusaide"

Vel moadde jagi dassái bohccoduoljis sáhtii oažžut badjel 20 euro, muhto dál haddi lea njiedjan beliin. Sámi bálgosat láhttejit máŋggaláhkai duljiiguin.

Antti Äärelä taljojen kanssa
Lappi bálgosa boazoisit ja Vuopmečielggi njuovahaga njuovvi Antti Äärelä čuččoda duolljevuorkkás. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Vuopmečielggi njuovahagas Davvi-Soađegilis vuorkkáin leabbájit máŋgaduhát bohccoduolji. Juohke vahkus bohtet lasi.

Vel álgočavčča ovdal vuosttas bigálusaid njuovahaga eaiggádat smihtte, gosason sii dán čavčča duljiid jođihit ja man haddái. Golggotmánu bealde njuovahat goit nagodii dahkat gávppiid ruoŧŧelaš bohcconáhkkefitnodat Keroin.

Maŋimuš jagit leat čájehan, ahte duolljegávpi ii leat dat, mainna badjeolmmoš riggu. Vel golbma–njeallje jagi dassái bohccoduoljis sáhtii oažžut badjel 20 euro. Mannan jagi ja dán čavčča haddi lea badjel beali uhcit.

– Duolji haddi lea molsašuddan duohta ollu. Dat leamaš buoremus áigge 25 euro ja heajumus fállojuvvon haddi leamaš 2,5 euro. Dán jagi haddi lea váile logi euro, čilge Lappi bálgosa boazoisit ja Vuopmečielggi njuovahaga njuovvi Antti Äärelä.

Antti Äärelä taljojen kanssa
Boazoisit Antti Äärelä muitala duolljehatti molsašuddan garrasit Lappi bálgosis. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Maiddái Bálgosiid ovttastusa doaimmajođiheaddji Anne Ollila duođašta, ahte Lappi bálgosa ja Vuopmečielggi njuovahaga vásáhusat eai leat áidnalunddot ášši dán čavčča.

– Jua, duoljit eai leat riekta dán čavčča johtán ovddosguvlui. Sivvan dasa lea dat, go mis leat unnán duolljeoastit ja das leat ovttaláhkai hearkkes márkanat. Jus muhtin oasti geahpeda oastima, dat oidno márkaniin, árvaladdá Ollila duolljegávppi birra.

Juo jagis 2017 duolljegávppis dihttogohte nuppástusat. Davimus bálgosat vihko, go duolljemárkaniin ii lean šat go okta oasti, mii sáhtii meroštallat hatti.

Dieid áiggiid duolji haddi njiedjagođiige máŋggain euroin. Sállevári bálgosa njuovahaga ovdaolmmoš Juhani Länsman muitalii dalle, ahte sis gahčai duolljehaddi 15 euros logi euroi.

“Go vuorkkát leat dievva, ii gánnit oastit lasi duljiid”

Suomas bohccoduljiid ostet stuorit meriid aŋkke Lapin Nahka Os Roavvenjárggas, Ruoŧa beale náhkkefitnodat Kero ja Kemin nahkatarvike. Dasa lassin márkaniin leat velá muhtin uhcit doaibmit.

Stuorra oastiin ovdamearkka dihte Kero náhkkefitnodat oastá jahkásaččat 30 000–40 000 duolji, main fitnodat ráhkada bohcconáhkkebuktagiid vuovdimassii. Náhkkefitnodaga hoavda Tomas Kero muitala, ahte bohcconáhki ja duolji haddi molsašuddá jahkásaččat.

– Márkan meroštallá hatti. Mađi eanet lea jearaldat, dađi eanet haddi divru ja mađi uhcit duolji ostet, dađi hálbbit haddi lea.

Taljat
Lappi bálgosa duolljevuorkkás leat máŋggat 60–70 duolji lánat. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Tomas Kero dadjá, ahte muhtin jahki dassái, go duolljehaddi lei badjel 20 euros, dat oidnui singe doaimmas.

– Midjiide váikkuha dat ainge, go áššehasat jearahallet, manin haddi molsašuddá oppa áigge. Guhkit áiggi ektui dilli ii leat buorre.

Tomas Kero oaidná goit ovtta siva dasa, manin dán čavčča duolljegávpi ii leat vuolgán nu njuovžilit johtui go ovddit jagiid.

– Jáhkán, ahte viehka máŋgga fitnodagas leat vuorkkát dievvan, go jearalmas leamaš vehá heittodut. Vuorkkáid ii danin gánnit deavdit lasi.

Badjeolbmot vihkkehallet, galgágo duljiid bidjat bázahusaide

Njuovvanbeaivve Vuopmečielggi njuovahagas lea hušša, go njuovvit njaldet čuđiid ja čuđiid duljiid. Njuovahaga olggobealde bealistis duolljebargit sáltejit duljiid ja bardet daid 60–70 duolji látnan vuorkkáide.

Duljiid ordnen duolljeoastiide ii leat nuvttá bargu. Doaibma gáibida juohke njuovvanbeaivve unnimustá moatti olbmo bargonávccaid. Bálgosat leatge vihkkehallagoahtán, gánnihago dán bargui bidjat olbmuid, jus bohccoduollji hálbu menddo ollu.

Sulevi Sieppi taljojen kanssa
Vuopmečielggi njuovahaga várreovdaolmmoš Sulevi Sieppi fievrredii Lappi bálgosa njuovvanbeaivve duljiid vuorkkáide. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Vuopmečielggi njuovahaga várreovdaolmmoš Sulevi Sieppi oaivvilda, ahte moatti euro hattiin duljiid ii šat gánnit ordnegoahtit vuovdinláhkai.

Su mielas dakkár dilis gánniha baicce vihkkehallat, galggašiigo duljiid bidjat bázahusaide seammáláhkái go oivviid, čovjjiid ja geahppáid.

Sulevi Sieppi taljojen kanssa
Vuopmečielggi njuovahaga várreovdaolmmoš Sulevi Sieppi gárve duljiid oastái. Su mielas moatti euro hattiin duljiid ii gánnit ordnet vuovdinláhkai. Govva: Kirsti Länsman / Yle

– Mii leat gal figgan dasa, ahte buot duoljit jođihuvvojit gosanu guvlui dáppe njuovahagas. Goluthan das šaddet ja galhan vuovdige galgá mannu hatti oažžut dávviris, Sieppi jurddaša.

Muhtin sámebálgosat vuvdet bohccuid oktan duljiiguin

Sámi guovllus máŋgga bálgosis boazogávppit ja dan mielde maid duolljegávppit leat gitta das, gosa sii jođihit biergguid.

Ovdamearkka dihte Njeavdán ja Veahčat bálgosis Nuorta-Anáris eai vel dieđe, gosa bohccuid vuvdet dán dálvvi.

Váhčir bálgosa boazoisit Tuomas Semenoff muitala, ahte sii eai leat velá dahkan gávppiid ovttainge biergooastifitnodagain.

Tuomas Semenoff.
Váhčir bálggus ii leat vuos mearridan, maid barget duljiiguin dán jagi, muitala boazoisit Tuomas Semenoff. Govva: Vesa Toppari / Yle

– Duolljegávpi lea ollu gitta das, gosa mii vuovdit bohccuid, dasgo muhtin fitnodagat ostet bohccuid eallin ja dalle duoljit mannet dan bokte. Ovddit jagiid mii leat goittotge gávppašan Veljekset Rönkäin ja dalle mii leat vuovdán duljiid sierra Keroi márkanhattiin. Dán čavčča dilli lea goit ain rabas, dadjá Semenoff.

Muhtin bálgosat dego ovdamearkka dihte Muttošjávri, Báišduottar ja Giehtaruohtas vuvdet dán dálvvi bohccuid juogo Polarica vuollásaš Wildeai dahje Ruoŧa beale W. Eliasson -biergooastinfitnodahkii.

Goabbáge dáin fitnodagain oastá bohccuid eallin nu, ahte gávpái gullet sihke bierggut ja duoljit. Ovdamearkka dihte boazoisit Ari-Heikki Aikio Báišduoddara bálgosis muitala, ahte sin duoljit mannet njuolgga biergooastinfitnodahkii, mii njuovvá bohccuid Roavvenjárggas.

17.10.2019 dii. 13:18 divvojuvvon Váhčir bálggus riekta. Ovdal logai Veahčat bálggus, muhto rivttes hábmi lea Váhčir.

Geahča dán áššis lasi duorastaga Yle Ođđasiin Yle TV1:žis diibmu 15.45.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä