Sápmi |

Bohccot eai oaččo gilvalit riikkarájáid rastá – "Dál lea eahpečielggas, vuoitágo falimus nulpu"

Mátta-Norggas gávdnon gazzaelliid vuoiŋŋašdávdda geažil EU komišuvdna lea gieldán beannot jagi dassá bohccuid fievrrideami Davviriikkain.

Mikkel Andreas Eira
Guovdageaidnolaš badjealmmái Mikkel Andreas Eira mielas ballá davviriikalaš Sámi heargevuodjima nohkat dákkár ráddjehusaid dihte. Govva: Minna Näkkäläjärvi / Yle Sápmi

Mátta-Norggas gávdne vuoiŋŋašdávdda (suom. näivetystauti) gottiin, ja dat dávda sáhttá njoammut buot gazzaelliide, maiddái bohccuide.

Guovdageaidnolaš Mikkel Andreas Eira ii beasa šat johtit Suomas heargegilvvuin, daningo Eurohpa komišuvdna lea gieldán bohccuid fievrrideami Davviriikkaid rájáid rastá dan dávdda geažil. Dat gielddus lea fámus ain juo jahkái 2021.

Eira mielas Suomas leat buoret heargegilvvut go Norgga bealde.

– Dat lea hui heittot mu mielas, Suomas leat stuorát gilvu, eambbo oasseváldit, ja doppe lea muđuige suohttasut gilvalit, lohká Mikkel Andreas Eira.

Kárášjohkalaš heargeeaiggát Lemet Ámmon Eira lea ovtta oaivilis.

Lemet Ámmon Eira
Kárášjohkalaš Lemet Ámmon Eiras ii leat šat seamma mokta hárjehit nulppuid go ii beasa Suoma beallai gilvalit. Govva: Vesa Toppari / Yle Sápmi

– Vehá olmmoš massá movtta gilvvohallat, go ii beasa šat doppe fitnat, gos láve ovdal ja gos lea dat heargevuodjin vehá stuorát go mis, muitala Lemet Ámmon Eira.

Heargegilvvuin lea maiddái kultuvrralaš mearkkašupmi

Eurohpa komišuvnna gildosa geažil Norgga beale badjeolbmot eai gille šat johtit máŋggaid miillaid báikkis nubbái, go eai ieža beasa gilvalit.

– Ii leat šat nu somá gilvalit go lávii ovdal, mii leat máŋggaid jagiid gilvvohallan ja leat olu olbmát šaddan, geaiguin de beasai álot deaivvadit gilvvuid oktavuođas, dadjá Mikkel Andreas Eira.

– Nugo mun diibmá fitnen ovtta gilvvus Äkäslompolos, ja dovden iežan verddiiguin ahte sii ledje vuordán mu dohko, ja nu illudedje go mun ledjen doppe. Dat lea mu mielas hui stuora dáhpa go in beasa iežan olbmáiguin gilvvohallat, oaivvilda Eira.

Gáregasnjárgga heargegilvvuid sprintafinála 2014.
Heargegilvvut lea čoahkkananbáiki badjeolbmuide. Govva: Yle Sápmi

Maiddái Suoma beale badjealbmá, ohcejohkalaš Mika Länsmana mielas erenomaš heittot lea dat, go eai šat beasa deaivvadit seammaláhkai eará badjeolbmuiguin. Heargegilvvut leat leamašan dehálaš čoahkkananbáikkit sápmelaččaide, gos beasai gullat mo earáin manná.

– Dathan leage nu, ahte heargegilvvuid leat álgán lágidit dan dihte, vai badjeolbmot besset gosa nu čoahkkanit ja háleštit boazodili birra, veardidit ja doalvut dan boazodili ovddosguvlui, ja dat gilvohommá lea leamašan de das fárus.

– Dál, go eai beasa nu olu šat čoahkkanit, ovdamearka dihte mii eat dál Dáža beale badjedilis dieđe šat seamma olu go ovdal, ahte mo doppe barget ja láhttejit, go mii eat beasa gosage čoahkkanit, šuohkiha Länsman.

Mikkel Andreas Eira vuordá dan beaivvi, go besset fas Supmii gilvalit.

– Dan beaivvi mun háliidan, dan beaivvi mun vuorddán, ja jus dat beaivi ii boađe, nu mun gal balan dat heargevuodjin nohká dáppe Sámis.

Falimus nulpu ii vealttekeahttá vuoittege

Mika Länsman maiddái smiehttá, ahte vuoitágo dat duođaige falimus heargi obalohkáige.

– Livčče olu somát, jus buot hearggit, mat leat gilvvus mielde livčče doppe gilvvus fárus, de mii gávnnašeimmet dan buot buoremus hearggi.

Mika Länsman
Mika Länsman eahpida, vuoitágo dat buot falimus nulppu go buohkat eai beasa gilvalit. Govva: Kirsti Länsman / Yle Sápmi

– Dálhan lea nu, go lea ráddjejuvvon oassi eret, de mii eat dieđe, gean nulpu lea buot buoremus ja buot jođánamos, dalle 2000-álggus ledje gonagasgilvvus dažat mielde, ja dalle duođaige go vuittii dan gonagasgilvvu dahje gilvvu gos beare, de don dihtet ahte dat buoremus nulpu lea dat, gii lea vuoitán. Dál go dat lea ráddjejuvvon nu dat ii leat čielggas.

BO doaimmajođiheaddji: "Dát dávda ii leat leaika"

Suoma boazodolliid bajimuš orgána, Bálgosiid ovttastus, lea miehtemielalaš Eurohpa komišuvnna mearrádussii gieldit bohccuid fievrrideami riikkas nubbái. Bálgosiid ovttastusa doaimmajođiheaddji Anne Ollila oaidná daid gildosiid dárbbášlažžan.

– Sii leat jearran dalle min oainnuid das, ahte makkár doaimmat leat dárbbašlaččat ja mii leat leamašan miehtemielalaččat dákkár ráddjehusaide.

Anne Ollila
BO doaimmajođiheaddji lea miehtemielalaš dákkár ráddjehusaide. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

– Dat dávda lea dan mađe vearrás dávda, ahte dat ii leat gal leaika, deattuha Ollila.

Dat gielddus oaivvilda maiddái dan, ahte jus ovdamearka dihte Suoma beale boazu manná Norgga beallái, dan ii sáhte šat buktit ruovttoluotta dahje dan ferte njuovvat dalánaga.

Guovdageaidnolaš badjealmmái Mikkel Andreas Eira goittotge maiddái ádde, ahte dat dávda lea váralaš.

– In bala dan dávddas goit vuos, muhto jus dat boahtá deike Davvi-Sápmái, nu ii dat gal buori daga.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä