Sää´mjânnam

Čeʹvetjääuʹr škooulneeʹǩ ǩeeʹrjte õõutâst Hõʹppi ođđsid – čiiččad klaassneǩ Markus niõǥǥtââll tuåimteei tuâjain

Sevetin koululainen Markus Porsanger haaveilee toimittajan ammatista.
Hõʹppi ođđsi raajjummšest Markus Porsanger lij peässam tobdtõõttâd tuåimteei tuâjaid. Govva: Sara Wesslin / Yle

Päärnai ǩeeʹrjtam sääʹmǩiõllsaž gaʹzeât pohtt päärnai jeällma ođđ vueʹjjid ââʹnned uʹcc ǩiõl.

Čiččâdklaassneǩ Markus Porsanger išttlâstt da piijj tablet-mašina pååʹrd ool. Son lij valmštõõttâm mainstâʹttmõʹšše. Tablet-mašinast son äävai liânttemprograam da altted kõjjtõõllâd ouddǩiõʹtte smiõʹttum kõõččmõõžžid.

Tät oođâš lij mâŋŋlest puettmen Čeʹvetjääuʹr škooulniiʹǩǩi jiijj škooulgaʹzeâst “Hõʹppi ođđsin”. Lõõstâst lij juʹn tän čâhcca õlmstâʹttum vuõssmõs nââʹmar.

– Mij tuejjeep tän gaʹzeât tõn diõtt, što jeeʹres oummu tieʹtte mâiʹd mij tääiʹben tuejjeep, mušttal Markus Porsanger.

Sevettijärven koulun koltansaamen luokassa työstetään omaa lehteä.
Nuõrttsääʹmǩiõl klaaʹssest mainsted pâi säämas. Govva: Sara Wesslin / Yle

Hõʹppi ođđâz lij Čeʹvetjääuʹr škooulniiʹǩǩi jiijj projektt, mõõn sij tuejjee nuõrttsääʹmǩiõl čiâssjin. Raajjummuž lij leämmaž pukid hääʹsǩ da obb gaʹzeât tuejjeed interneʹttprograammin nuõrttsäämas.

Tän räjja mainnâz lie leämmaž Sääʹmteeʹǧǧ vaaʹlin da škooulniiʹǩǩi jiijj reeis pirr Ruäʹvnjaarǥâst. Måtam hääʹsǩes mainnâz lie ǩeeʹrjtum še Čeʹvetjääuʹr siid pirr.

Sääʹmǩiõl âânnmõš väldd tuõsttlõsvuõđ päärnain da uʹčteeʹlest še

Tän čâhcca Čeʹvetjääuʹr škooul nuõrttsääʹmǩiõl uʹčteeʹlen alttääm Hanna-Maaria Kiprianoff mušttal, mäʹhtt päärnaid jie leäkku nuʹt jiânnai mättʼtem-materiaal vaalmšen, nuʹt jiijj lõõst raajjummuž lij šiõǥǥ vueʹǩǩ ââʹnned še ǩiõl.

– Gaʹzeâʹt lij samai šiõǥǥ, ko päärna mättʼtâʹlle ǩeeʹrjted ǩiõl da tõʹst feʹrttai harjjtõõllâd saaʹni soojjtummuž, mušttal Kiprianoff.

Päärna feʹrttai še mõõnnâd škooul lõõnji ålggbeäʹlla da mainstâʹtted oummid säämas, rämmaš Kiprianoff.

– Pukin vääžnjummuž lij äʹjsmâʹtted päärnaid mainsted da uʹvdded siʹjjid tuõsttlõsvuõđ ââʹnned sääʹmǩiõl.

Hanna-Maaria Kiprianoff opettaa koltansaamen kieltä Sevettijärven koulussa.
Uʹčteeʹl Hanna-Maaria Kiprianoff da Maija Leivo smeâʹtte saaʹni soojjtummuž. Govva: Sara Wesslin / Yle

Tuõsttlõsvuõđâst uʹčteeʹl Hanna-Maaria Kiprianoff haalâd še čuäʹjted škooulniiʹǩǩid ouddmiârkk. Vääʹldi suʹst še jiânnai tuõsttlõsvuõđ mättʼteškuäʹtted nuõrttsääʹmǩiõl, mii iʹlla suu jieʹnnǩiõll.

Mõõʹnni ǩeâđđa Čeʹvetjääuʹr škooul kuʹǩesäiggsaž nuõrttsääʹmǩiõl uʹčteel paaʹʒʒi jeäʹltõʹǩǩe. Suu sâjja ij vuõssân kaunnum uʹčteeʹl da teʹl Kiprianoff tuʹmmji ooʒʒâd.

– Ǩiõll lij vaiggâd. Leäi muʹst põõlteei toobd, ko pueʹttem, ko feʹrttjim teâuddjed jõnn kaaʹmmi ouddlõs uʹčteeʹl mâŋŋa. Leâša juʹrddem, što kâʹl tääiʹben feʹrttai leeʹd uʹčteel da jos ij kaunnu ni ǩii tääzz, nuʹt lij hueʹnes håmm, mušttal Kiprianoff.

Koltansaamenkieliset värit koristavat lapasia Sevettijärven koululla.
Čeʹvetjääuʹr škooul škooul-lõõnj lie heärvtum sääʹmǩiõlin. Govva: Sara Wesslin / Yle

Pââll mottji kuuitâǥ jåtlânji leklvažvuõʹtte. Čeʹvetjääuʹr škooul lõõnjin da kuuʹlmin kooll nuõrttsääʹmǩiõllsaž saakk. Päärna tieʹtte še, što ko nuõrttsääʹmǩiõl klaʹsse pueʹtted siizz, vuäʒʒ pai säämas mainsted.

– Mõõnni čõõuč prääʹzniǩ mâŋŋa leäm hoʹhssjam, mäʹhtt nuʹt mäŋggaž lie välddam ǩiõl jeällma sami tääʹrǩes äʹššen. Täʹst leäm sami kuärǥâst, smeâtt Kiprianoff.

Teänab ij taarbâš kuʹǩǩ vueʹrdded, što nubb Hõʹppi ođđâz -gaʹzeât lij lookkâmnalla.

Päärna tuejjee sij jiijj mainnâz. Maija Leivo lij juʹn ǩeeʹrjteʹmmen obb škooul Halloween-juuhli pirr da Johannes Porsanger ǩeeʹrjat siõmmna humoristtlab mainnâz tõʹst, lij-a-son Čeʹvetjäuʹrra kõččâm meteoriiʹtt.

Maija ja Johannes kirjoittavat tarinoita koulun elämästä.
Maija Leivo da Johannes Porsanger lie ǩeeʹrjtam vaalmšen puõʹtti Hõʹppi ođđsi mainnâz. Govva: Sara Wesslin / Yle

Markus Porsanger mušttal, što tõn vuäitt lookkâd juõʹǩǩkaž, ǩeäst pâi lij pâi internett dååma. Klaaʹssest lie smiõʹttâm pirrõõzz, jie-ǥa sij haaʹlee printteed gaʹzeât ni vooʹps põʹmmaiversion.

Ođđsi ǩeeʹrjtummuž lij leämmaž sami hääʹsǩ da pohttam ođđ juʹrddjid puõʹtti ääiʹj ämmat pirr.

– Kâʹl mon leäm siõmmna smiõʹttâm, što haaʹlääm tuåimteei tuâj tuejjeed, särnn Markus Porsanger.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä