Sápmi |

Chihiro ilmmiid gaskkas -animašuvnna vuosttašeahkedat Romssas ja Anáris – "Sámis lea jođus dubbenbuma, masa galgá háhkat vel eanet ruđa"

Bagadalli Sara Margrethe Oskalii lei illu bagadit sámi jietnaneavttáriid beakkán Spirited Away -animašuvdnii.

Chihiro ilmmiid gaskkas, Spirited Away -filbma davvisámegillii.
Chihiro ilmmiid gaskkas -filbma lea oassi Romssá ja Skábmagovat filbmafestiválaid prográmma. Govva: Arthaus

Riikkaidgaskasaš Sámi filbmainstituhtta ISFI lea ovttasbarggus Studio Ghibliin, Cinema Mondoin ja Arthausiin dubben Hayao Miyazaki dovddus Spirited Away -animašuvnna davvisámegillii (suomagillii Henkien kätkemä, japánagillii Sen to Chihiro no kamikakushi, 2001).

Animašuvnna davvisámegielat namma lea Chihiro ilmmiid gaskkas.

Chihiro ilmmiid gaskkas -filmmas lea máilmmi vuosttašeahket Romssa Internationála Filbmafestiválas TIFFas ođđajagimánu 16. beaivvi. Suoma vuosttašeahket fas lágiduvvo Skábmagovat-filbmafestiválas Anáris 26.1.2020. "Chihiro ilmmiid gaskkas" čájehuvvo maiddái Season Film Festival -dáhpáhusas Helssegis 26.–29.3.2020.

Henkien Kätkemä -elokuva
Chihiro ilmmiid gaskkas -animašuvnna muitalus muittuha sámiid muitalusárbevieru. Govva: Spirited Away -animation / Studio Ghibli

Olles váimmuin barge ovttas davvisámegielat veršuvnna ovdii

"Spirited Away" lea vuosttaš animašuvdna máilmmis, mii lea ožžon Golden Bear -bálkkašumi Berliinna filbmafestiválas. Dat lea ožžon maid buoremus animašuvnna Oscar-bálkkašumi.

Cinema Mondo -fitnodaga Mika Siltala muitala, ahte Japánas doaibmi Studio Ghibli lea dárkil sin buktagiid juogademiin, muhto sii válde olles váimmuin vuostá jurdaga das, ahte filbma ferte olahit maiddái davvisámegielat geahččiid.

Sámegielat filmma lea bagadallan Sara Margrethe Oskal. Miehtá máilmmi beaggán lávlu Mari Boine neaktá filmmas Yubaba. Mikkel Gaup, váldoneavttár Oscar-evttohuvvon Ofelaš-filmmas, neaktá Kamaji. Neda Labba neaktá váldokaraktera Chihiro ja Ole Gabriel Buljo fas Haku.

Neda Labba lea váldorollás Chihiro ilmmiid gaskkas animašuvnnas.
Neda Labba neaktá animašuvnnas váldokaraktera "Chihiro". Govva: Sunna Nousuniemi / ISFI

Sara Margrethe Oskalii lei illu bagadit neavttáriid dán animašuvdnii.

– Dat lea earenoamáš beassat bargat buriin filmmain. Animašuvdna lea beaggán birra máilmmi ja dál de bessen bargat dán sámegillii. Vuos lei ohcagoahtit neavttáriid ja de loahpas addit dán skeaŋkka sámegielat mánáide, illuda Oskal.

Cinema Mondo Suomas ja Arthaus Norggas almmustahttiba maŋŋelis ođasmahtton DVD-skearru, mas davvisámegielat veršuvdna lea maid davviriikkalaš giellamolssaeaktun.

"Chihiro ilmmiid gaskkas" leat ruhtadan Internašunála Sámi Filbmainstituhtta, Norgga Filbmainstituhtta NFI ja Norgga Sámediggi.

Sara Margrethe Oskal
Sara Margrethe Oskal lea bagadan Chihiro ilmmiid gaskkas -filmma. Govva: Roger Manndal / NRK

"Sámis lea jođus dubbenbuma"

ISFI lea hui rámis das, ahte "Chihiro ilmmiid gaskkas" šattai sámegillii. Direktevra Anne Lajla Utsi mielas filmma muitalus sulastahttá sámiid máinnasárbevieru.

– Mii leat namalassii válljen dán filmma dan dihte, go dat lea klassihkar ja earenoamáš čáppa. Muitalusas nieiddaš gártá vuoiŋŋaid máilbmái. Mun lean máŋgii jurddašan, go lean oaidnán filmma, ahte muhtunládje dat muittuha min iežamet muitalusárbbi: mis leat olu vuoiŋŋat, ulddat ja eará vuoiŋŋalaš karakterat, dadjá Utsi.

Sámegielat filmmaid máilmmis leat beassan maŋimuš áiggiid návddašit máŋggaid buriin ođđasiin, earret eará buot áiggiid vuosttas sámegielat Disney-filmmas, Jikŋon II:žis.

Anne Lajla Utsi
Anne Lajla Utsi mielas Chihiro ilmmiid gaskkas lea juo klassihkár, man muitalus heivii bures sámegillii maid. Govva: ISFI

Sámis lea jođus Anne Lajla Utsi sániid mielde "dubbembuma", mas son illuda issorasat.

– Disney dubbii Frozena, Suomas leat dubbemin Mumeniid ja mis ISFIs leat dubbenprošeavttat. Mii galgat dál háhkat ruđa sámi filmmaide ja oažžut daid olggos, oaivvilda Utsi.

Utsi oaidná, ahte dubben lea buorre vuohki dan lassin, ahte sápmelaččat buvttadit ieža filmmaid.

– Mii geahččalit bargat dan láhkai, ahte bastit ieža ráhkadit filmmaid.

– Muhto nubbi jođaneabbo vuohki lea dubbet sámegillii filmmaid, mat leat juo ráhkaduvvon eará guovlluin ja muitalusain. Lea dehálaš, ahte filmmat dubbejuvvojit sámegillii, dat lea hui fiinna vuohki nannet sámegielaid, smiehtada Utsi.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä