Sápmi |

Čuovvovaš sámediggeválggain ii leat šat válgabeaivvi jienastus – ”Mun in luohte dan postii ja gos dat lagamus poastage lea?"

Sámedikki válggat ordnejuvvojit 2.9.–30.9.2019.

Issát Heandarat Näkkäläjärvi, Anár, Sámediggi, Saamelaiskäräjät
Issát Heandarat Näkkäläjärvi háliida jienastit sámediggeválggain aitosaš jienastusbeaivve. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Sámedikki válgalávdegoddi mearridii gieskat, ahte čuovvovaš sámediggeválggain jienastus čađahuvvo poastta bokte. Áitosaš válgabeaivvi jienasteapmi ii šat ordnejuvvo boahtte čavčča válggain dego njealji ovddit válggain. Sámediggeválggain sáhttá maiddái jienastit máhcahemiin válgaáššegirjjiid válgalávdegotti doaimmahahkii dahje eará doaibmabáikái áigodagas 16.9.-27.9.2019.

– Válgabeaivvi jienastanproseanta lea báhcán nu unnin. Mu rehkegiid mielde dat leamaš sullii 5,5 proseanta, de danin dán háve mearrideimmet ná, dadjá válgalávdegotti ságadoalli Janne Näkkäläjärvi.

Válgalávdegoddi mearridii áššis ovttamielalaččat.

– Sávvat dan mearrádusa váikkuhit positiivvalaččat poastajienasteapmái, čilge Näkkäläjärvi.

Ovddit válggain unnán jienasteaddjit aitosaš válgabeaivve

Sámediggeválggain aitosaš jienastanbeaivi lea leamaš dál geavahusas njeljiin válggain. Vuosttas geardde válgabeaivi váldojuvvui atnui poastajienasteami lassin jagis 2003 ja jienastit lea válgabeaivvi sáhttán dušše sámeguovllus Heahtás, Anáris, Ohcejogas ja Vuohčus.

Válgabeaivvi jienastus ii leamaš bivnnut jienasteddjiid gaskkas. Dušše moadde čuođi olbmo váile 6 000 jienasteaddjis leat jienastan aitosaš válgabeaivve. Ovdamearkka dihte jagi 2011 válggain jienastanbáikkiin fitne Ohcejogas 37, Anáris 59, Eanodaga Heahtás 17 ja Soađegili Vuohčus 14 jienasteaddji. Jagis 2007 válgabeaivvi jienasteaddjit ledje Ohcejogas 12, Anáris 16, Eanodagas 9 ja Soađegilis guhtta.

Vaikko SD válggaid oktavuođas leamaš dušše moadde čuođi jienasteaddji aitosaš válgabeaivvi, de das leat maid guottiheaddjit. Anárlaš Issát Heandarat Näkkäläjärvi lea hárjánan jienastit sámediggeválggain namalassii aitosaš válgabeaivve. Su mielas Sámedikki válgalávdegotti mearrádus ii leat buorre.

– Dat lea dakkár ášši, ahte jienastit galggašii beassat justa dan válgabeaivvi. Mun gal in luohte dan poastta hommáide veháge. Ja gos dat lagamus poastage lea vel, deattasta Näkkäläjärvi

Näkkäläjärvi čujuha jagi 2015 sámediggeválggaid oktavuođas dáhpáhuvvan poastajienastusmoivái. Dalle poastta dihtorortnet čájehii, ahte muhtin jienastusbáhpárat ledje báhcán čuožžut Helssega poastaguovddážii, vaikko livčče galgan leat juo Anáris. Maŋŋelis čielggai, ahte jienat ledje joavdan áiggil, muhto poastta dihtorvuogádat ii lean beaivádan dieđuid.

”Dábálaš reivve gal boahtá ruoktot, muhto registrerejuvvon reivve galgá poasttas ieš viežžat”

Sámediggeválggaid poastajienastusa leat cuiggodan ovddit válggaid oktavuođas maid dan dihte, ahte poastta doaimmahagat leat unnán earenoamážit uhcit gilážiin Sámis.

Katri Jefremoff
Njellimlaš Katri Jefremoff galgá viežžat jienastusbáhpáriid 42 kilomehtera duohkin Avvilis. Govva: Kirsti Länsman / Yle
Njellimlaš Katri Jefremoff lea okta sis, geasa poastajienastus dagaha vehá eanet barggu go dakkárii olbmui, geas poasta lea seamma gilis. Jefremoff ferte válggaid oktavuođas mátkkoštit vádjit viđa miilla duohkái Avvilii lagamuš postii viežžat jienastusbáhpáriid. Jus ii seamma reaissus deavdil jienastanskovi ja sádde báhpára Sámediggái, de ferte vel oktii boahtit Avvilii buktit válgabáhpáriid postii.

– Dat lea váigat, go vuos galgá almmuhus boahtit deike (ruoktot), dasto galgá jienastusskovi mannat Avvilii viežžat. Ii doppe šatta nu dávjá johtit, čilge Jefremoff.

Sámedikki válggain jienastusbáhpárat sáddejuvvojit nu gohčoduvvon registrerejuvvon reiven (sg. kirjattu lähetys) ja dan sáhttá viežžat poasttas dušše olmmoš ieš dahje nubbi olmmoš, gean lea čálalaččat vuoigadahttán viežžat áššebáhpáriid.

– Dábálaš reivve gal boahtá ruoktot, muhto kirjattu kirje galgá poasttas ieš viežžat ja dáppe šaddá 42 kilomehter Avvilii, diehtá Jefremoff.

Sámiid ruovttuguovllus lea lága mielde vejolašvuohta ordnet poastajienastusa lassin maid sierrajienastanvejolašvuođa dikšolágádusain dahje ruovttus, dakkár olbmuide, geain lea dasa dárbu.

Jienaidlohkan
Sámediggeválggain leat vádjit 6 000 jietnaválddálačča. Govva: Pirita Näkkäläjärvi / Yle
Katri Jefremoff vihkkehallá iežas jienastanvejolašvuođaid boahtte čavčča. Vel su mielas ii oro dárbu ruovttujienasteapmái, go dearvvasvuohta lea dan mađe buorre.

– Jus mun dá buorre ortnegis lean, de gal mun Avvilii goasttan jienastit, čaimmiha Jefremoff.

"Válgadoaimmahat sáhtašii girjebusse fárus johtit"

Sámediggelága ođastusaid oktavuođas leat muhtin veardde ságastallan válggaid doaimmaheamis earáge láhkái go poastta bokte ja aitosaš válgabeaivve. Jagis 2014 válgga doaimmaheami veahkkin evttohalle jienastanbiilla, mii livččii johtán gilážiin jienasteddjiid luhtte.

Ohcejohkalaš Maria-Sofia Aikio oaidná, ahte dán muttus ii leat earágo duhtat dálá sámediggelága addin vejolašvuođaide. Aikioge mieđiha, ahte dieđus álot sáhttá smiehtadit ođđa vugiid jienastit.

Jienastusbiilla lassin Aikio namuha moadde earáge vejolašvuođa.

– Suopma ii leat velá leamaš gearggus elektronalaš jienastussii dego Estteeana ránnjás, muhto okta vejolašvuohta sáhtašii leat girjebusse, man fárus válgadoaimmahus jođašii, evttoha Aikio.

5.3.2019 dii. 10:00 bajilčála divvojuvvon. Ovdal lei "Čuovvovaš sámediggeválggain lea dušše poastajienastus". Bajilčála divvojuvvon hábmái "Čuovvovaš sámediggeválggain ii leat šat válgabeaivvi jienastus". Tekstii lasihuvvon maid diehtu, ahte válgaáššegirjjiid sáhttá máhcahit válgalávdegotti doaimmahahkii dahje eará doaibmabáikái áigodagas 16.9.-27.9.2019.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä