Sápmi |

Dál ohcejohkalaš oažžu rasttildit rájá vaikko Durdnosis – dattetge gielddahoavda atná rádjeservoša meroštallama menddo gáržin

Ođđa meroštallama mielde rádjegielddain šaddá okta stuorra rádjesearvvuš, man siste gielddaid ássit ožžot johtit dábálaččat.

kasvot kuvassa työhuoneessa
Ohcejoga gielddahoavda Vuokko Tieva-Niittyvuopio mielas jierbmámus livčče árvvoštallat ráddjehusaid mátta-davvilinnjema mielde. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Suopma lea fas čavgen riikkaidgaskasaš johtima maiddái Davviriikkain, muhto seammás goittotge ložžen rádjeguovlluid olbmuid johtinráddjehusaid. Sisrádjegohcin máhcahuvvui vuossárgga ja dat lea doaisttážii fámus.

Rádjeservoša ássit goit ožžot ain rasttildit rájá. Dál rádjesearvvuš sisttisdoallá buot rádjegielddaid, iige dušše rádjegiliid nu mo árabus lei. Rádjegielddain šaddá okta rádjesearvvuš, man siste rádjegielddaid ássit ožžot johtit friija, muitala Lappi rádjegozáhuslágádusa veahkkekommanderejeaddji Janne Kurvinen.

– Dat ii leat gielddaid mielde. Jus don gulat rádjeservošii, de don sáhtát johtit olles rádjeservoša guovllus, dadjá Kurvinen.

Dat dárkkuha geavadis dan, ahte ovdamearkka dihte ohcejohkalaš sáhttá rasttildit rájá Gilbbesjávrris ja anárlašges Durdnosis.

Teemu Siivoja tarkastaa Nuorgamin tullissa autoja
Rádjeservošii gullevaš olmmoš galgá bastit duođaštit gullevašvuođa rájá alde. Arkiivagovva Njuorggámis Suoma ja Norgga rájá alde. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Rádjeservošii gullet Suoma bealde Anára, Eanodaga ja Ohcejoga, sihke Durdnosa, Badje-Burdnosa, Pello, Kolari ja Muoná gielddat ja Ruoŧa bealde Haparanda, Badje-Durdnosa (Övertorneå), Bájila ja Girona gielddat. Norgga bealde rádjeservošii gullet Guovdageainnu, Kárášjoga, Deanu, Unjárgga, Mátta-Várjjaga, Gáivuona, Omasvuona ja Ráissa gielddat.

Rájá galgá rasttildit virggálaš rasttildanbáikkis tuollu bokte. Tuollus galgá leat gárvvis duođaštit gullevašvuođa rádjeservošii ovdamearkka dihte vearrogirjjiin.

Rádjeservoša olggobeal olmmoš oažžu rasttildit rájá dušše barggu dahje eará ákkastallojuvvon siva dihte, ja sutnje ávžžuhit guovtti vahku eaktodáhtolaš karantena.

Eanodaga gielddahoavda duđavaš, Ohcejogasges oidnet lávkin rivttes guvlui

Ohcejoga, Anára ja Eanodaga gielddahoavddat cuiggodedje ovddit rádjesearvvušmeroštallama. Sii gáibidedje, ahte rádjesearvvuš galgá meroštallojuvvot gielddarájáid mielde.

Eanodaga gielddahoavda Jari Rantapelkonen mielde ođđa rádjeservoša meroštallan álkidahttá gieldalaččaid eallima.

– Eathan mii sáhte gieldda siste sirret olbmuid ja bidjat sin dego sierraárvosaš dillái. Midjiide lunddolaš searvvuš lea olles gielda, dadjá Rantapelkonen.

Jari Rantapelkonen lähikuvassa
Eanodaga gielddahoavda Jari Rantapelkonen lea duđavaš ođđa rádjeservoša meroštallamii. Govva: Vesa Toppari / Yle

Ohcejoga gielddahoavda Vuokko Tieva-Niittyvuopio lohká, ahte dát ođđa rádjesearvvuš lea lávki rivttes guvlui, muhto ii áibbas vel dat, maid Ohcejoga gielda lea sávvan. Su mielas jierbmámus livčče árvvoštallat ráddjehusaid mátta-davvilinnjema mielde.

– Mii leat čállán maiddái ministeriijai dan birra, ahte min oainnu mielde dálá koronadilis olles Finnmárku lea min doaibmanguovlu. Dálhan das báhccá ovdamearkka dihte Čáhcesuolu eret.

– Jus dávdadilli rievdá, de sáhtášii dieđus ráddjet, muhto dán dávdadilis goit oaidnit, ahte dálá meroštallan lea ain gárži, oaivvilda Tieva-Niittyvuopio.

Anára gielddahoavda gáibida álkkit byrokratiija rájá rasttildeapmái

Maiddái Anára gielddahoavda Toni K. Laine mielas ođđa meroštallan rádjeservošii lea buoret go ovddit. Laine muitala, ahte Anára gielda lea jo álgán plánet Mátta-Várjjat gielddain vejolaš deaivvadeami.

– Anára gielddas leamaš lunddolaš oktavuohta Mátta-Várjjaga ja Girkonjárgga gulvui. Lea dehálaš, ahte olbmot besset johtit vaikko váidalahtti rádjedárkkisteamit álgege fas ođđasit, dadjá Laine.

Vehá son lea fuolas byrokratiijas, maid rádjerasttildeapmi gáibida.

– In leat áibbas sihkar das mo rádjeservošii gullevaš olmmoš galgá duođaštit ássanbáikkis ja makkár áššebáhpárat dasa galget leat. Dasa sávašin rádjegohcineiseváldiid beales guktuid beale rájá eambbo suokkardallama, ahte mo rasttildit rájá nu álkket go vejolaš, máinnaša Laine.

Inarin kunnanjohtaja Toni K. Laine
Anára gielddahoavda Toni K. Laine mielas ođđa meroštallan rádjeservošii lea buorre mearrádus, vaikko atnáge unohassan dan, ahte ráját leat fas gitta. Govva: Vesa Toppari / Yle

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä