Sápmi |

Deanu ođđa guolástannjuolggadusat bohtet cealkinláhkai giđđat – ulbmilin luossanáli ealáskahttin ja sápmelaččaid rivttiid ovddideapmi

Suoma ja Norgga gaskasaš ráđđádallamat leat ain gaskan.

Kalastajat soutavat lohta Tenojoella.
Deanu ođđa guolástannjuolggadusat bohtet fápmui jagis 2022. Govva: Vesa Toppari / Yle

Deanu soahpamuša guolástannjuolggadusaid ođasmahttinbarggus leat vuordimis bohtosat boahtte giđa mielde.

Suopma ja Norga álggahedje Deanu čázadaga guolástannjuolggadusaid ođasmahttima mannan geasi ja bargu lea ain gaskan, muitala Suoma ráđđádallangotti ságadoalli Vesa Ruusila eana- ja vuovdedoalloministeriijas.

– Ulbmilin lea, ahte ráđđádallanboađus lea gárvvis boahtte giđa. Dat boahtá dasto cealkinláhkai ja dalle olbmot besset vel addit iežaset oaiviliid áššis, dadjá Ruusila.

Deanu dálá guolástannjuolggadusat leat fámus vihtta jagi, guolástanbaji 2021 lohppii. Ođđa njuolggadusat, main Suopma ja Norga dál ráđđádallet, bohtet fápmui jagis 2022 ja leat fámus čieža jagi.

Sámedikki stivra ordnii gullandilálašvuođa

Sámediggi lea ráđđádallamiin mielde oktan oassebeallin. Sámedikki stivra ordnii vuossárgga 21.12. gullandilálašvuođa Deanu guolástannjuolggadusain. Dilálašvuođas ledje mielde Sámedikki stivrra lassin guolástangottiid ovddasteaddjit, ealáhus- ja vuoigatvuohtalávdegoddi ja áššedovdi Esko Aikio.

Sámedikki ságadoalli Tuomas Aslak Juuso lohká gullandilálašvuođa buori vuohkin ovttasbargat ášši olis. Su mielas gulahallan lea dehálaš.

– Mii leat Sámedikkiin háliidan gullat stuorit joavkkuin dárkilut oainnu, mo dán guolástannjuolggadusa guoski áššiid berre ovddidit.

Juuso muitala Sámedikki joatkit ášši válmmaštallama ja dan jurddašallama, mainna lágiin Deanu guolástannjuolggadusa galgá ovddidit. Sámedikkis doaibmá ráđđádallidoaibmagoddi, mii bargá ja ovddasta Sámedikki linnjemiid. Ulbmil lea maid joatkit barggu.

– Sámiid vuoigatvuođaid ovddideapmi lea váldoulbmil ja nubbi ulbmil lea Deanu luosa suodjaleapmi. Dáid ulbmiliid siskkobealde sávan, ahte ráđđádallangoddi gávdná buriid bohtosiid ja olle dakkár bohtosii, mii heive buohkaide ja lea dakkár, mii váldá vuoigatvuođaid ovdan, muitala Juuso.

Juuso árvalusaid mielde lea dán muttus vel beare árrat dadjat, makkár konkrehta rievdadusat ođđa guolástannjuolggadussii bohtet.

– Ráđđádallanproseassa lea jođus ja mii leat mielde das. Dieđusge min ovddasteaddjit geahččalit buoremus bohtosa de oažžut áigái.

Ovdánitgo sápmelaččaid rievttit?

Guolástannjuolggadusas muitalit makkár njuolggadusaid vuođul Deanus oažžu bivdit. Dat sisttisdoallá earet eará iešguđet bivdinvuogi bivdináiggiid, lohpemeriid guovlluid mielde sihke dárkilut mearrádusaid, mat gusket bivdosiid.

Go Suoma stáhtaráđđi ásahii ráđđádallangotti mannan giđa, de dasa addojuvvojedje guokte čielga ulbmila; Deanu čázadaga luossanáli ealáskahttin ja sápmelaččaid rivttiid ovddideapmi.

– Mii leat ovdánan dán guovtti váldoulbmila mielde, maid stáhtaráđđi mis geatnegahttá. Dát leamašan váldotemát ráđđádallamiid áigge, dadjá Vesa Ruusila.

Ráđđádallangotti ságadoalli ii goit sáhte muitalit dárkileappot, makkár sámiide guoski áššit evttohuvvojit ođđa njuolggadusaide.

– Luossabivdu Deanus čatnasa oktii sámekultuvrrain. Dat, mo mii geahččalit ovddidit sápmelaččaid rivttiid, de dasa leat njuolggadusaid bokte máŋggalágan vejolašvuođat. Eanet in goit sáhte vuos dadjat, go eat leat dáin áššiin oktasaččat soahpan, dadjá Vesa Ruusila.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä