Sápmi |

Duodjedutki Magga: Lean vuordán guhká ságastallama silbbaid liigegeavaheamis

Duodjedutki Sigga-Marja Magga dadjá, ahte son lea vuordán juo guhká ságastallama silbbaid liigegeavaheamis sámi servodagas. Ságastallama álggahii ođđa dáiddajoavku Ozas, mii ávžžuha sápmelaččaid jurddašit earret eará silbbaid ja dálá sápmelaččaid eallinvuogi.

Gaup oappážiid ođđa musihka- ja dáiddajoavku Ozas lea álggahan ságastallama sápmelaččaid silbbaid geavaheami ja dálá sámi eallinvuogi birra.

Oulu universitehta Giellagas-instituhtta duodjedutki Sigga-Marja Magga lea ilus, go ságastallan fátta birra lea viimmat álgán.

– Dát lea dakkár ságastallan man lean vehá jo vuorddašan. Dál leat dakkár áiggit leamašan ahte golaheapmi lea lassánan, eandalitge silbba golaheapmi.

– Mun lea ilus ahte dál lea boahtan ovdan dakkár kriihtalaš oaidnu min kultuvrii, lohká Magga.

Ozas
Govva: Inger-Elle Suoninen / Yle

"Jus mii ákkastallat silbbaid liigegeavaheami min árbevieruiguin, de dalle albma árbevierru lea lahppon"

Silbačiŋat degomat soljjut ja suorbmasat gullojit sámi árbevirolaš garvodan- dahje čiŋadankultuvrii, muhto materialistalaš liigegeavaheapmi ii. Duodjedutki Sigga-Marja Magga oaivvilda, ahte sápmelaččat čilgejit iežaset silbba geavaheami kultuvrralaš ákkain.

– Mii dadjat hui álkit, ahte dat lea min árbevierru geavahit nie olu silbbaid dahje geavahit nie guhkes holbbi, geavahit materiála muđuidge nie ollu duddjomii ja molsut gávtti juohke festii, ja mii čilget dan dainna ahte dat lea sápmelaš árbevierru dahkat nu.

– Jos dat manná dien guvlui, ahte materialismma bokte meroštallat min kultuvrra ja árbevieruid, nu dalle mu mielas dat albma árbevierru lea láhpposis. Dalle ii leat gažaldat das ahte mii lea sámiid árbevierru, baicce dat lea juoga eará dasto, dadjá Sigga-Marja Magga.

"Ruhta lea eanet"

Dolin sápmelaččat lonohalle bohccobierggu, gápmasiid ja eará materiála silbbaide, nuba dien bokte silba lea šaddan árbevirolaš oassin sápmelaččaid garvodeapmái ja čiŋadeapmái. Dálá oarjemáilmmi materiálismma lea goittotge váikkuhan maiddái sámi servodahkii.

– Dieđusge sámi servodagas dego earáinge oarjemáilmmi servodagain, ruhta lea eanet, treanddat mannet hui jođanit ja sápmelaččat maiddái čuvvot daid treanddaid. Dat lea dat min eallinvuohki oppalohkáige, mis lea eambbo vejolašvuohta golahit.

Magga sávváge ahte sápmelaččat eai mana eambbo dan guvlui ahte árvvoštallat kultuvrra materialismma bokte.

– Dathan das lea váttisvuohta ahte leatgo dát olgguldas mearkkat mat dahket sápmelažžan vai gos dat lea dat min siskkáldas diehtu ja siskkáldas fápmu. 

"Not in my backyard -case vai mas das lea sáhka?"

Ozasa Risten Anine Gaup buvttii performánssas ovdan maiddái duppálmoralisma; sápmelaččat ieža vuostildit ruvkkiid, muhto geavahit ruvkedoaimmaiguin ožžon silbba.

– Mađe eambbo mii geavahit silbbaid, dađi eambbo mii galggaleimmet leahkit kriihtalaččat ruvkedoaimmaid birra.

– Muhto dieđusge das lea dat gažaldat ahte, leago das dat ášši ahte maid mii oaivvildit dainna ruvkkedoaimmain. Ahte leago das dakkár not in my backyard -case vai mas das lea sáhka, muitala duodjedutki Sigga-Marja Magga.

Magga mielas sápmelaččat galggaše smiehtat eamiálbmogin ahte gos dat silbbat leat bohtet.

– Jos mii addit dakkár gova, ahte mii leat beroštuvvan luonddus, birrasis ja eará eamiálbmogiin de gal mii fertet dan nai smiehtat, ahte gos dat silbbat iešalddes bohtet.

Ávžžuha smiehttat ehtalaččat

Oulu universitehta Giellagasa duodjedutki Sigga-Marja Magga ii goittotge dubme sámi silbačiŋaid, muhto ávžžuha smiehtat daid ehtalaččat.

– Sávvamis datge boahtá ovdan, ahte olbmot álget gáibidit ahte silbaduojárat ja -fitnodagat galget buktit ovdan, ahte gos dat silba boahtá ja mii dan silbba duohken lea. Seamma ládje dego mii mannat bivttasgávpái ja háliidit diehtit leatgo unna mánát daid biktasiid gorron, nu seamma ládje sápmelaččat sáhtet álgit gáibidit dan, ahte gos dat silba iešalddes boahtá.

– Mii sáhttit maiddái jurddašit dan kriihtalaččat, ahte maid mun ieš dárbbahan ja manin mun ieš háliidan daid silbbaid, ahte leago dat nu dehálaš mu sápmelašvuođa ektui ahte mus lea álot ođđa silbarisku.

Sigga-Marja Magga lei mielde maŋŋebárgga Geasseradios kommenteremin ášši. Geasseradio gullo nuppádassii gaskavahku diibmu 14.03.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä