Sápmi |

Dutkamuš: Lottiid bessenáigodat lea otnon – Sámis lottit bessejit buoremusat dalle, go goddesáhpánat ja muolddahat leat valjis

Sámis dutkamuša ollašuhtte Geavu ja Gilbbesjávrri guovlluin.

Lapintiainen oksalla
Gaccepačča bessenáigodat lea otnon jahkelogiid áigge, muhto ii álgge dađi árabut giđđat, muitala Helssega universitehta Luonddudieđalaš musea intendeanta Aleksi Lehikoinen. Govva: Yle/Risto Salovaara

Helssega universitehta viiddis dutkamušas lea gávnnahuvvon, ahte maŋimus njeallje logijagi áigge lottiid bessenáigodat lea otnon.

Dutkamušas leat dutkan 73 sierra lottešlája njealje sierra guovllus olles Suomas: máddin, Gaska-Suomas guovtti guovllus ja Davvi-Suomas. Dutkamuša váldoboađus lea, ahte lottiid bessemat dáhpáhuvvet árabut go ovdal eandalitge dálkkádatrievdama dihte.

– Ođđa boađus lea, ahte bessenáigodaga guhkkodat lea oanehut, lottit besset oanehut áiggi ja geavahit loahpaáiggi earret eará čakčii gárváneapmái. Dálá áigge lottit geavahit eambbo návccaid šlája ceavzimii go lassáneapmái, muitala Helssega universitehta Luonddudieđalaš musea intendeanta Aleksi Lehikoinen.

Sámis dutkamuša ollašuhtte Geavu ja Gilbbesjávrri guovlluin

Davvi-Suomas dutke viđa sierra lottešlája eanemusat Geavu ja Gilbbesjávrri guovlluin: biehkana, gaccepa, gaccepačča, girjelivkkára ja leaibelotti. Lottešlájain galggai leat čoggojuvvon materiála guhkes áiggis, de danin davvin sáhtte dutkat dušše vihtta šlája, muitala Lehikoinen.

– Dán viđa šlájas leaibelotti bessenáigi lea árranan ja dat maid heaitá árabut bessemis. Eará šlájain eai leat nu olu nuppástusat ihtán. Gaccepačča bessenáigodaga guhkkodat lea otnon jahkeloguid áigge, muhto bessenáigodat ii álgge dađi árabut giđđat, čilge Lehikoinen.

Aleksi Lehikoinen muitala, ahte guovlluin eai lean erohusat bohtosiid ektui, baicce dat ledje seammaláganat olles Suomas sihke máddin ja davvin.

Sámeguovlluin goddesáhpániid ja muolddahiid mearri váikkuha mearkkašahtti vugiin lottiide

Aleksi Lehikoinen muitala, ahte Sámi duottarguovlluin muolddahiid ja goddesáhpániid mearri váikkuha olu buot lottiide. Goddesáhpán- ja muolddatnáli nuppástuvvan jagiid mielde oidno eanemusat Sámis.

– Davvi duottarguovlluin guđege jagi goddesáhpán- ja muolddatnálli váikkuha olu dasa, mo lottiid bessen lihkostuvvá, muitala Lehikoinen.

Máŋggaid gazzalottiid biebmun leat goddesáhpánat ja muolddahat, ja juos dat lea unnán, gazzalottit goddet biebmun uhcit lottiid.

– Buoremusat lottit bessejit dalle, go smávva njiŋŋálasat nappo goddesáhpánat ja muolddahat leat valjis. Menddo bivvalis dálkkit hehttejit goddesáhpániid dálvádeame ja dat fas váikkuha garrasit buot lottiide, muitala Lehikoinen.

Lasi lottiid bessenáigodaga dutkamušas sáhttá lohkat Helssega universitehta neahttasiidduin.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä