Sápmi |

Ealggat bahkkejit šiljuide ja geainnuid ala davimus Sámis – Fuođđoguovddáš: "Eai leat oktageardánis goansttat jáget daid eret"

Ealggat leat čohkiidan čoahkkebáikkiide Ohcejogas.

Video: Šilljoealga Ohcejogas
Dát ealga bođii Annukka Hirvasvuopio-Laiti šilljui jáhkkimis suinniid hája maŋis. Video: Annukka Hirvasvuopio-Laiti

Annukka Hirvasvuopio-Laiti ássá bearrašiinnis vehá doares bealde Ohcejoga márkana. Ovtta beaivve mannan vahkus son álggii imaštallat, mo beana nu ciellá šiljus. Lássaráigge go vilppastii, oinnii siva: moatte mehter geahčen lei ealga.

– Beanage bođii dálu guvlui. Dat lei maid dan oaivilis, ahte lei menddo stuorra guossi dasa.

Ealga ii orron ballamin beatnagis iige olbmos. Hirvasvuopio-Laiti árvala dan boahtán šilljui suinniid maŋis.

– Viehka guhká dat jorai das šiljus. Mis leat moadde bohcco gárddis, ja doppe leat dieđus suoinnit. Dat lea daid suinniid haksán ja boahtán dan hája maŋis.

Annukka Hisvasvuopio
Annukka Hirvasvuopio-Laiti mielas lea buoremus váruhit, amas ealga fallehit. Govva: Vesa Toppari / Yle

Dán háve Annukka Hirvasvuopio-Laiti deaivvadeapmi ealggain manai soabalaččat. Son goit diehtá váruhit, amas ealga fallehit. Árat dán dálvvi su isit lei iežas ruovttubáikkis Mierašjávrri guovllus deaivan ealgga borramin suinniid bohccuid siste.

– Doppe lei okta šilljoealga, mii njuolga fallehii. Isit gárttai báhtui vuolgit. Suoinnit várra geasuhit, in dieđe borretgo fuođđariid. Muhto bohtet dat earáidge šilljui, gos eai leat suoinnit, muitala Hirvasvuopio-Laiti.

Ealggaid sáhttá figgat jáget eret garra jienain

Valjis muohta soaitá leat okta sivva dasa, manin ealggat leat bahkkegoahtán dáluid šiljuide goit davimus Sámis. Maid geainnuid alde gánneha fáruhit.

Lappi fuođđoguovddáža fuođđohoavda Sami Tossavainen muitala, ahte šilljoealggaid vuodjeleapmái eai leat oktageardánis goansttat. Dán muttus jagi galgá maid váldit vuhtii, ahte njiŋŋelas sáhttá leat čoavjjis.

– Jus ealga boahtá šilljui, sáhttá geahččalit garra jienain ja šlámain jáget dan eret. Gassa muohta goit dagaha dan, ahte ealga ii leat nu háhppil sirdásit, jus dat lea gávdnan buorre borranbáikki, dadjá Tossavainen.

"Ohcejogas lea buorre ealganálli"

Ealggat leat maid oidnostan geainnuid alde. Ohcejohkalaš Annukka Hirvasvuopio-Laiti muitala, ahte biillain vuojedettiin sáhttá oaidnit máŋga ealgga hávil.

– Dat leat gal duođai olu. Dás nuppe beal geainnu lea gieddi, de dat várra geasuha, muhto muđuige ealggat leat olu dáppe Ohcejot guovllus, muitala Hirvasvuopio-Laiti.

Son muitala iežas vuodjit dávjá Deanu geainnu mielde, ja measta juohke háve son láve oaidnit juobe jo ovtta ealgga.

Meahciráđđehusa meahccevákta Esa Vuomajoki muitala, ahte maid Gáregasnjárgga gili birrasii leat čohkiidan olu ealggat. Son ii goit vel dajaše, ahte ealggat leat valjis, muhto mieđiha, ahte ealganálli lea Ohcejogas buorre.

– Mii leat sáhttán jo máŋgalogi jagi bivdit seamma meari, 120 ealgga, ja várra joatkašuvvá dás ovddosguvluige, ahte dan meare mis gal leat ealggat, go ovddit jagiidge, dadjá Vuomajoki.

Esa Vuomajoki
Esa Vuomajoki muitala, ahte goit Gáregasnjárgga birrasis galgá leat duođai várrugas, ahte ii deaivva ealgga njeaiga. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Giđđat čielgá, mo ealggat cevzet

Norgga bealde Romssa fylkkas ovdamearkan Ivguvuonas lea báikkuid juo 2,2 mehtera muohta, ja dan dihte ealgga miesit ja ruoiggut leat jápmán nealgái. Muhtin jahki dassái maid Anára ja Ohcejoga guovllus ledje valjis ealgajámut giđđadálvve áigge, go lei ollu muohta ja garra cuoŋu.

Boahtte ja maŋit mánnu čájehit, mo ealggat cevzet dán dálvvi, muitala Esa Vuomajoki Gáregasnjárggas.

– Dalle dat lávejit jámadit, go vehá čavge vel muohttaga ja cuoŋuda. Dán dálvve lea nu issoras olu muohta, ahte sihkkarit dat jámadit dál. Ealggat ledje čakčat jo hui ruoinnas, dat eai lean nu buoiddit go lávejit leat. Sihkkarit luondu váldá dál oasi daid ealggain, árvala Vuomajoki.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä