Sápmi |

Eamiálbmotvuoigatvuođat orrot báhcimin eret dálkkádatsoahpamušas – Sámit áigot ain dáistalit

Álgoálbmotvuoigatvuođat eai leat mielde varrasamos dálkkádatsoahpamuš-hápmosis, mii almmustuvai gaskavahku Parisas. Soahpamušráđđádallamat leat oppalohkái leamaš váddásat ja earenomážit álgoálbmogat rahčet oažžut álgoálbmotvuoigatvuođaid mielde juridihkalaččat čadni soahpamuštekstii, muitaleaba SSN ovddasteaddji Áslat Holmberg ja Sámiráđi presideanta Aile Javo.

Miellačájáhus Parisas 9.12.2015.
Govva: Aile Javo

Parisa COP21-dálkkádatčoahkkimis almmustahtte gaskavahkkoeahket dálkkádatsoahpamuša ođđa teakstahápmosa, man vuođul galget soahpat loahpalaš soahpamušteavsttas maŋimustá bearjadateahket.

Álgoálbmotvuoigatvuođat eai velge leat soahpamuša juridihkkálaččat čadni teavsttas, muhto dušše ovdasánis – doppege vel dán dilis ruođuid siste.

Holmberg: "Váikkuheapmi lea hui váttis"

Áslat Holmberg Suoma Sámi Nuorat -searvvis lea leamaš Parisas jo moadde vahkku čuovvume ráđđádallamiid. Holmberg muitala, ahte álgoálbmogiid váldoviggamuš lea oažžut máinnašumi vuoigatvuođain ieš soahpamuštekstii.

– Min áigumuššan lea oažžut nuppi artihkkalii, mii muitala ollislaččat soahpamuša birra, ahte dálkkádatrievdama dustemis galgá váldit eamiálbmotvuoigatvuođaid vuhtii. Daningo eamiálbmogiid eananvuoigatvuohtagažaldagat leat nu eahpečielgasat, de mii ballat dat buktá ain eambbo sisabahkkemiid, jus dat ii máinnašuvvo dan artihkkalis, dadjá Holmberg.

Aslat Holmberg Paris
Áslat Holmberg Govva: Carl-Gøran Larsson / NRK Sápmi

Holmberg mielas soahpamuštekstii váikkuheapmi lea leamaš hástaleaddji álgoálbmogiid dárkojeaddji stáhtusa dihte.

– Mis lea hui váttis dilli, go mii leat dárkojeaddjin dáppe, eatge mii beasa čoahkkinlanjaide. Danin mis lea váttis oažžut dieđuid, mo dat áššit leat mannan doppe ja mii fertet snuoggat dieđuid stáhtaid delegašuvnnain dahje vuordit beare daid soahpamušbáhpáriid.

Ođđaseamos soahpamušteavstta hápmosis lea maid Holmberg mielas juoga buorre álgoálbmogiid dáfus.

– Okta positiivvalaš bealli lea, ahte eamiálbmogiid árbediehtu lea váldojuvvon mielde soahpamuššii, dasa mii guoská dálkkádatrievdama dustemii, Holmberg muitala.

Norga, USA, Saudi-Arabia...

Máŋga riikka leat evttohan váldit álgoálbmotrivttiid eret juridihkkálaččat čadni doaibmadokumeanttas, man vuođul 195 riikka šiehtadallet dálkkádatkonferánssas Parisas.

Norga leamaš okta daid riikkain, mat leat evttohan váldit eret álgoálbmotrivttiid šiehtadallamiid ulbmilparagráfas. Eará riikkat mat vuosttildit eamiálbmotrivttiid leat goit USA ja Saudi-Arabia.

Álgoálbmotovddasteaddjit dáistalit vuoigatvuođaideaset beales

Álgoálbmotovddasteaddjit ovttas ráđđádallamin ja plánemin Parisa COP-čoahkkimiid oktavuođas.
Álgoálbmotovddasteaddjit ovttas ráđđádallamin ja plánemin Parisa COP-čoahkkimiid oktavuođas. Govva: Aile Javo
Álgoálbmotovddasteaddjit leat rahčan konferánssas garrasit vai oaččošedje álgoálbmotrivttiid dattetge soahpamuššii mielde. Earret eará Ovttastuvvan Našuvnnaid eamiálbmotvuoigatvuođaid erenomášraporterejeaddji Victoria Tauli-Corpuz ja Riikkaidgaskasaš álgoálbmogiid dálkkádatrievdanforum (IIPFCC) leat cealkán eamiálbmotvuoigatvuođaid dokumentii váldima bealis.

Sámiráđi jođiheaddji Áile Javo dadjá, ahte álgoálbmogat leat viggan ráđđádallat olu ovdamearkka dihtii EU:in, vai oaččošedje sin váldit álgoálbmotvuoigatvuođaid dokumentii.

Aile Javo
Govva: Berit Solveig Gaup / NRK
– Mii leat goit hui behtton Norgii, gii muđuid láve doarjut dán. Sii leat midjiide dadjan, ahte eai rievtti mielde vuosttil, muhto ahte dat leat boastto sajis šiehtadusas. Váttisvuohta lea, ahte dat lea áidna sadji, gos álgoálbmogiid vuoigatvuođat leat namuhuvvon, iige Norga leat evttohan dan gosage eará sadjáige, Áile Javo muitala.

– Jos álgoálbmotvuoigatvuođat leat mielde šiehtadusa paragráfain, de dat čatná riikkaid lágalaččat čuovvut čavgadeabbot. Norga lea oččodan eará stáhtaid mielde doarjut sin evttohusa. Mii leat geavahan olu áiggi sihke EU:in ja maiddái EU lahttoriikkaiguin hállat ášši beales, das orru leamašan ávki, Javo dadjá.

Sámiráđđi ii leat vuollánan

Álgoálbmotovddasteaddjit čájehedje Parisas miela vel gaskavahku iđitbeaivve, vai oaččošedje iežaset oaivila gullot ođđasamos soahpamušhápmosis.

Vaikko teaksta ii šaddange álgoálbmogiid miela miel, ii Sámiráđi presideanta Aile Javo áiggo vuollánit.

– Mis lea goitge ain doaivva váikkuhit, go mis leat verdderiikkat, geat leat lohpidan bargat dainna. Earret eará lea Canada ođđa politihkka dovdogoahtán, lihkus, Aile Javo dadjá.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä