Sápmi |

Eanodagas čuvvot buriin mielain Gárasavvona rádárgietti huksenbargguid – Giehtaruohttasa várreboazoisit: "Ii dat bahámus hommá leat, mii dáppe lea leamašan"

Gárasavvonii lea ceaggáneamen sullii 10 000 anteanna rádár, mainna dutket gomuvuođa.

Kaaresuvannon tutkakenttä
Gárasavvona rádárgieddi lea ceaggáneamen báikái, gos ovdal leamaš čievraváldinbáiki. Govva: Vesa Toppari / Yle

Suoma Gárasavvonii leat huksemin hektára viidosaš rádárgietti, mainna dutkit čogget dieđu gomuvuođa birra. Sullii 10 000 anteanna rádár huksejuvvo riikkaviidosaš EISCAT dutkanlágádusaid oktasaš fidnuin. Dutkanfidnus leat mielde Suoma Gárasavvona lassin Ruoŧa Kirona ja Norgga Ivgobađa 3D-rádárat.

Eanodaga gielddas leat váldán buriin mielain dieđu vuostá rádárgietti huksemis. Gielddahoavda Jari Rantapelkonen mielas dat heive gieldda doaimmaide bures.

– Mii háliidat vuovdalit gieldda báikin, gos oaidná guovssahasaid. Dát lea stuorra riikkaidgaskasaš fidnu ja lea buorre, ahte Eanodaga gielda beaggá dakkár báikin, mii doarju dákkár doaimmaid, dadjá Rantapelkonen.

Rantapelkonen ii goittot jáhke, ahte rádárgieddi boahtteáiggis biebmášii beaivválaččat gieldda dahje dan ássiid.

– Galhan jus doppe olbmot fitnet juoidá bargamin, de das soaitá vehá leat ávki maid Gárasavvona gillái, muhto in jáhke, ahte das miige stuorát ávkkiid beaivválaččat šaddá, smiehtada Rantapelkonen.

Jari Rantapelkonen seisoo lentoasemalla
Gielddahoavda Jari Rantapelkonen mielas rádárgieddi heive Eanodaga gieldda doaimmaide bures, go gielda hálida vuovdalit iežas guovssahasguovlun. Govva: Vesa Toppari / Yle

Rádárgietti huksema leat plánen ovttas guovllu olbmuiguin

Giehtaruohttasa bálggus leamaš mielde álggu rájes rádárgietti huksema plánemis. Bálgosa várreboazoisit Per Antti Labba giitala dan ovttasbarggu ovddas, mii bálgosis leamaš rádárfidnu olbmuiguin.

– Mii geahčaimet saji, mas lei ovdalis jo dakkár čievraváldinbáiki. Eai das boahtán nu stuorra váikkuhusat ja luottat ledje ja elrávdnji manná dohko. Ii dat bahámus hommá leat, mii dáppe lea leamašan, hoahkala Labba.

Per-Antti Labba boazoparlameanttas geassemánus 2018.
Giehtaruohttasa bálgosa várreboazoisit Per Antti Labba giitala ovttasbarggus rádárfidnu olbmuiguin. Govva: Vesa Toppari / Yle

Gárasavvonlaš Nils-Jonas Ketolage rámiida, go rádárgietti huksenplánain leat máhttán váldit vuhtii guovllu olbmuid. Ketola lei vehá balus álggos go gulai plánaid birra.

– Mu mielas dat lea riekta goit dainna lágiin bargan, ahte dat válde oktavuođa hui áigá bálgosii ja ovdalgo sii álget oba bargatge, de sii bohte ráđđádallat ja dan báikki geahččat, dadjá Ketola.

Nils-Jonas Ketola Enontekiöltä
Gárasavvonlaš Nils-Jonas Ketola healkkehii álggos rádárgietti huksenplánaid. Govva: Jouni Aikio / Yle

Rádárgieddi galggašii leat anus jagis 2023

Rádárgieddái leat bargan vuođu ja dál vuorddašit anteannamodulaid Kiinnás sihke dutkanviesuid joavdama. Mearrádus dutkanviesuid ja áittiid doaimmaheames Suomas dahkko golggotmánu áigge. Olles rádárgieddi galggašii leat anus jagis 2023.

Suoma oassi EISCAT sullii 70 miljon euro fidnus lea 12,8 miljon euro. Suomas fidnus leat mielde Oulu universitehta, Dálkediehtaga lágádus ja Diehtaga diehtoteknihka guovddáš CSC.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä