Sápmi |

Eanodagas jeakkit fiskadin luopmániin, Anáris dat eai leat vel nu olu láddan – Maarit Magga: Nu buorre luomejahki, ahte soaitá fertet váldit luomu

Vaikko Anára guovllus eai leat vel gáfat olu láddan luopmánat dihtton, lea luomejahki buoret go diibmá, oaivvilda Hilma Mustonen. Maiddái Sierge Rasmus lea movttáskan lubmet.

Hillasaalista Inarin Partakossa
Dát luopmánat leat čoggojuvvon gaskavahkko Bárttehis. Govva: Anja Kaarret / Yle

Davvi-Suomas luomešaddu orru leamen dán jagi oalle buorre. Luopmána lieđđun ja gavjen lihkostuvai earenoamáš bures, ja bures lea mannan dan maŋŋáge.

Vaikko lulleleappos Davvi-Suomas leat čoaggán jo mealgat meriid, eai luopmánat oro láddan vel aivve buot sajiin davimus Sámis.

Anárlaš Hilma Mustonen muitala leat fitnan dál Anára guovllus moaddege jeakki geahččamen, muhto oaivvilda, ahte ii eisege leat nu ollu luomi go Lulli-Suomas.

– Oažžu gal vázzit. Gal moadde kilo oaččuime go vácciimet máŋga, máŋga diimmu. Dakkár báiki gos lea álo leamaš, de dál ii mihkkege! Muhtin luomi dieppe ja dáppe. Muhtimat leat bures láddan, muhtimat mannan badjel. Ii leat nu buorre go leat hállan, ii goit dáppe. Avvilis vulos guvlui sáhttá leat bures, muhto dáppe ii leat goittot.

Jos veardida diimmážii, lea dilli dál goit buoret, oaivvilda Mustonen.

– Mannan gease lei vel fuonit jahki. Gos maŋŋebárgga finaimet, de diibmá doppe ii lean mihkkege. Dál oaččuime vehá goit, sáhtii smáhkket man njálgga luopmánat leat.

Hilma Mustonen muitala, mot su mielas lea dál luomejahki. Jietna: Inger-Elle Suoninen / Yle
Hillat
Anára guovllus eai leat vel buot luopmánat láddan. Govva: Anja Kaarret / Yle

Eanodagas nu buorre luomejahki, ahte ferte váldit lubmenluomu

Eanodatlaš Maarit Magga muitala, ahte Eanodaga guovllus luopmánat leat jo bures láddan.

– Iešguđetlágán luopmánat leat. Muhtimin orru, ahte leat čáhppes dielkkut ja dasto leat hui buorit, hui stuorra luopmánat.

– Dan lean fuobmán, ahte dakkár máđut leat eambbo. In dieđe, leatgo lastamáđut vai mat, muhto dat leat earenoamáš olu. Go bisána ja geahččá, dat vigget bajás lihtis, son muitala.

Dán jagi orru nu buorre luomejahki, ahte Magga soaitá váldit vel luomu luopmániid čoaggima várás.

– Mus lea dát vahkku vel luopmu. Soaittán fertet váldit boahtte vahkkui maid, vai beasan jeaggái, bohkosa Magga.

Guldal dás Maarit Magga jearahallama. Son muitala makkár luomejahki Eanodagas orru boahtimen ja mii luopmániid čoaggimis lea dat buot buoremus. Jietna: Anja Kaarret / Yle

"Biillas galggašii leat álo muhtinlágan gievdni fárus"

Sierge Rasmus lei jođus Dálvadasas ruovttoluotta ruoktot Oului go fuobmái, ahte jeaggi geaidnoguoras lei áibba fiskadin.

Su muoŧŧá lei davvin vuolggedettiin vel ávžžuhan váldit spánnja fárrui, muhto dan Rasmus ii lean de goittotge váldán, go jurddašii, ahte ii gille mátkki alde bisánit lubmet. Eandaliige, go dálkedieđáhusa mielde einnostedje vel arvvige.

– Njulgiimet Ranua bokte ja de oainnán, ahte oidno luomi dievva doppe jekkiin. De moai eamidiin, ahte fitne vilppasteamen, muhto eaihan munnos lean go juhkanboahtalat dušše fárus. Finaime daid de deavdimen. Šadden vehá gáhtat, go ii lean gievdni fárus.

Dan dáhpáhusa maŋŋá Rasmus mearridiige, ahte biillas galgá álo leat juobe unna spánnja fárus murjenáigge.

Sierge Rasmus ii leat muđui gal leamašan nu áŋgir lubmet. Son muitala, ahte sutnje leat báhcán mánnávuođas veháš fuones vásáhusat lubmemis. Dál de lea fas movttiidan, ja áigguige dollet jearahallama maŋŋá luomejeaggái.

– Go orru, ahte doppe leat nu olu divrrit iige boađe luomi, de ii leat leamašan nu miella. Muhto dál de sáhtášii vehá fitnat geahččamin mii doppe oidno.

Sierge Rasmus rávve, ahte biillas galggašii leat álo muhtinlágan spánnja fárus dál murjenáigge. Jietna: Xia Torikka / Yle

Video: hilla
Yle Sámi doaimmaheaddji Anja Kaarret čokkii luopmániid goit moadde lihtera gaskavahkko Bárttehis. Video: Anja Kaarret / Yle

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä