Sápmi

Easkka álggáhuvvon Duodjeakademiija ordne álbmotdeaivvademiid vai gullet olbmuid vuordámušaid doaimma ektui

Ingá Påve Idivuoma muitala, ahte duodji gal eallá, muhto dárbbaša maid nannema. Dan várás leage álggáhuvvon Duodjeakademiija.

Ingá Elisá Påve Idivuoma
Ingá Påve Idivuoma lea bargagoahtán Duodjeakademiija koordináhtorin. Govva: Maria Therese R. Oskal / Nrk

Lásse-Piera-Siivvar-Hartviga Iŋgá, dahjege Ingá Påve Idivuoma lea álggahan Sámedikki Duodjeakademiija prošeaktakoordináhtorin. Duodjeakademiija ulbmilin lea nannet ja ovddidit duoji sajádaga Suomabeale sámeguovllus.

Vaikko Påve Idivuoma bargáge Gárásavvonis, lea Duodjeakademiija ulbmilin ovddidit duoji miehtá Sámi. Niehkun ja figgamuššan livčče sájaiduvvan duodjeakademiija Gárásavvonii dahje Eanodaga gildii.

Doaibma johtui álbmotdeaivvademiiguin

Easkka álggáhuvvon doaimma sisdoallu ii leat vel dárkilit mearriduvvon. Das, maid Duodjeakademiija galgá bargat fertege mearridit maŋŋeleappos.

– Duodjeakademiijas galget dán čavčča álbmotdeaivvadeamit, gosa mii bovdet báikkálaš olbmuid deaivvadit ja háleštit ja mii vehá muitalit dán prošeavttas, muitala Påve Idivuoma.

– Háliidit maid gullat báikkálaš olbmuin, ahte makkár judagat sis leat duoji ovdáneamis ja makkár sávaldagat. Mii háliidit boahtit dohko báikkiide – smávit giliide dego Gárásavvonii, Heahttái, Gilbbesjávrái ja muđuige Suomabeale Sápmái ja gullat sis, ahte mii dat sáhtášii leat Duodjeakademiija sisdoallu.

Luujärveläisen käsityömestari Anna Galkinan käsitöitä myynnissä Sajoksessa 24.5.2018.
Ruoššabeale sámedujiid vuovdimassii Anára Sajosis. Govva: Sara Wesslin / Yle

Álbmotdeaivvademiin beasságe buktit sávaldagaid ja jurdagiid, mo galggašii doaimmain mannat ovddosguvlui.

Påve Idivuoma lohká, ahte livčče hui dehálaš, ahte Duodjeakademiijas ii šatta sierra orgána dahje iehčanas searvi, baicce dan livčče hui álki joksat. Son maiddái deattuha dan, ahte Duodjeakademiija lea namalassii sápmelaččaid ja duodjeberošteddjiid várás.

– Mii diehtit dán áigge olu sápmelaččat eai leat beassan ruovttuideaset oahppat duoji ja dat lea dat servodat dán áigge nu, ahte duodjeoahppan ii dáhpáhuva ruovttuin. Danin duodjeakademiija sáhtášii leat vástádus dasa, ahte olbmot besset oahppat duoji ja duddjoma.

Álbmotdeaivvademiid olis Påve Idivuoma sávvá dan, ahte dohko bohtet maiddái sámi árbediehttit, geaiguin lea nana máhttu duodjeárbevierus ja duodjeárbedieđus.

– Dakkár olbmot leat duođai dehálaččat, son lohká.

"Duodji eallá ain"

Ingá Påve Idivuoma gearggai duoji masteroahpuinis jagis 2017 Sámi allaskuvllas Guovdageainnus, ja lea dan rájes bargan prošeaktajođiheaddjin ja allaskuvlalektorin Sámi allaskuvlla duodjeoahpus. Nuba sus leat maid varas jurdagat das, mii duodjái gullo áiddo dál.

– Duodjihan gal eallá ain ja dashan lea nana árbevierru ain. Muhto miihan oaidnit ahte lea dárbu nannet duoji, mii fertet bidjat johtui doaibmabijuid, dego Duodjeakademiija, ahte dat ovdána vel eambbo ja olbmuiguin lea duođas vejolašvuohta váldit oahppu duddjomis, jus háliidit.

Saamelainen käsityöntekijä Vuotson Lapin markkinoilla
Vuotson Lapin markkinoilla vuonna 2005. Govva: Tapio Nykänen / Yle

Son atná dehálažžan dan, ahte jus olbmot duođain háliidit bargagoahtit dahje joatkit duddjomiin, de dasa galgá gávdnot vejolašvuohta.

– Ii galgga leat dušše dakkár doaibma, mii dáhpáhuvva ruovttuin, smiehtada Ingá Påve Idivuoma duddjomis.

Guhkit áigge višuvdnan Påve Idivuomas lea dat, ahte duodjeakademiija sáhtášii viidut ja šattášii bistevaš doaibman. Son maid lohká, ahte lea hui dehálaš, ahte riikkaráját eai hehtte duoji ovdáneami.

Duodjeakademiija ii leat vuos almmuhan áigetávvaliid álbmotdeaivvademiide. Påve Idivuoma galgá bargat duodjeakademiija ovddidanprošeavttas dán jagi lohppii. Prošeakta lea ovttasbargodoaibma gaskkal Sámedikki ja Eanodaga gieldda. Sámediggi lea ožžon prošektii ruhtadeami Duottar-Lappi Leadera bokte.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä