Sápmi

Eatni ráhkkaneapmi mánás konfirmašuvdnii šattai čájáhussan – govaid lassin guovddážis leat maiddái muitalusat

Nilla-Máhtte Magga, Maarit Magga duodji holbi
Juolgevuođus gitta oaivečohkkii lea Maarit Magga duddjon čiŋaid iežas niidii Máren-Ellii. Govva: Nilla-Máhtte Magga

Duojár Maarit Magga ja govvejeaddji Nilla-Máhtte Magga govvačájáhus rahppojuvvo bearjadaga Duottar-Lappi luondduguovddážis Heahtás.

Go eanodatlaš Ovllá Máreha, Maarit Magga áidna nieida galggai konfirmerejuvvot, de eatni mielas jorai jurdda das, ahte son háliida dokumenteret buot ráhkkaneami maiddái boahttevaš buolvvaide. Veahkkin bargui Maarit Magga oaččui fuolkkis, govvejeaddji Nilla-Máhtte Magga.

Moatti jagi bargu leage oaidnimis bearjadaga rájes Duottar-Lappi luondduguovddážis Heahtás, gos rahppojuvvo Magga-guoktá govvačájáhus.

Sámi seremoniijat – Konfirmašuvdna ja gásta -govvačájáhus sisttisdoallá sihke muitalusaid ja govaid, mat čájehit seremoniijaide ráhkkaneami duoji geahččanguovllus.

– Čájáhusas bohtet oidnosii eallinárvvut, máilmmioaidnu, sámi árvvut ja vierut, kristtalašvuohta ja vuoiŋŋalašvuohta. Duojis lea oalle stuorra rolla čájáhusa govain, muitala duojár Maarit Magga.

Nilla-Máhtte Magga Maarit Magga holbi duodji
Čuđiid mehteriid ja kilomehteriid lea Maarit Magga beassan duolmmadit vai holbbit ja čiŋat šaddet olles bearrašii. Govva: Nilla-Máhtte Magga

"Sihke somá ja lossat"

Proseassa álggii giđđat 2018, go Magga-guovttos oaččuiga Suoma kulturruhtarádjosis ruhtadeami prošeavtta várás. Maarit Magga duddjui rihppačiŋaid iežas niidii ja Nilla-Máhtte Magga fas govvii duddjoma ja ráhkkaneami. Kámera darvehii maid ieš rihppabeaivvi.

Prošeakta viiddui vel dan oasil, ahte Magga-guovttos dokumenteriiga maiddái fuolkebearraša unnoračča gástadoaluide ráhkkaneami ja gástabeaivvi.

– Dán čájáhusas bohtet ovdan visot dat jurdagat ja dovddut, mat mus ledje, go ráhkkanin konfirmašuvdnii ja gástadoaluide. Árvideamis mus ii dáidde goassege šat boahtit dákkár ná ollislaš proseassa, ahte mun ná ráhkkanan, smiehtada Maarit Magga.

Vaikko dokumenteren ja proseassa leamašange Maarit Magga mielas hui somá ja miellagiddevaš, de seammás dat leamašan maiddái lossat.

– Mun lean hui olu muittašan eatni ja olbmuid, geat leat jo vádjolan. Mun in leat lohkan šat čájáhusa teavsttaid, dan maŋŋel go lean luoitán daid iežan gieđaid gaskkas. Mus leage dakkár ballu, ahte leango mun beare olu rahpan iežan. Dat leamašan maiddái dakkár váttis ášši gieđahallat, muitala Maarit Magga.

Maarit Magga bárgida
Duddjodettiin leat Maarit Magga jurdagat girdán máŋgii iežas rihppabeaivái ja su eadne-rohkkái. Govva: Anni-Saara Paltto / Yle

Hástalus válljet govaid

Govvejeaddji Nilla-Máhtte Maggai govvačájáhus lea vuosttaš. Magga lea govven álot, muhto logenar jagi dassái son háhkagođii ain buoret kámeraid ja govvegođii eanet. Govven lea sutnje juoidá asttuáigge- ja ámmátlašgovvema gaskkas.

Vaikko gáktegoarrun leige Nilla-Máhtte Maggai oahpis, de prošeavtta áigge son beasai oaidnit eanetge duddjoma.

– Mun giddejin olu fuomášumi detáljaide. Gávtti goarrumis leat goit dakkár oasit, maid in dovdda ja dieđe nu bures. Dalle dadjen Márehii, ahte daja jus galggan juste dál govvet.

Maarit Magga mielas ovttasbargu Nilla-Máhtte Maggain leamašan hui álki ja lunddolaš.

– Nilla-Máhtes lea erenoamáš čehppodat geahččat máilmmi ja dujiid. Sus lea luonddus dat máhttu ja čalbmi, ja danne leamašan hui álki suinna bargat.

Magga-guoktá prošeavtta áigge govat gárte oktiibuot birrasiid 3 000. Dain dušše 70 válljejuvvojedje govvačájáhussii.

– Dat leamašan stuorra prošeakta, iige leat leamašan nu álkes bargu. Garra gieđain fertii rensket govaid čájáhussii, bohkosa Nilla-Máhtte Magga.

Govaid čájáhussii leat válljen Nilla-Máhtte Magga, Maarit Magga ja čájáhusa grafihkkár Hannu Tikkanen ovttas.

– Lei veháš hástaleaddji válljet govaid. Lihkus mis lei seammalágan oaidnu das, makkár govat galget mielde čájáhussii ja maid mii háliidit muitalit, dadjá Maarit Magga.

Maarit Magga 29.5.2018
Maarit Magga lea dokumenteren buot bargguid duodjeproseassa áigge. Govva: Anni-Saara Paltto / Yle

Prošeakta šaddá maiddái girjin

Sámi seremoniijat -čájáhus lea Maarit Magga dáiddalaš produkšuvdna ja oassi nákkosdutkamušas, man son lea bargame Lappi universiteahta Dáidaga dieđagoddái.

Magga bargá duodji ja hábmema stipendiáhtan Sámi Allaskuvllas, mii maiddái ruhtada su dutkanbarggu.

Siida Sámi Musea leamašan buvttadeame Sámi seremoniijat -čájáhusa ja dan leage vejolaš oaidnit maiddái Anáris čakčat 2020.

Ovllá Máret, Maarit Magga vuordá gealdagasain čájáhusa rahpama.

– Dat lea hui gelddolaš beaivi. Smiehtan, mo olbmot váldet dan vuostá ja mot dat orru, go sii gehččet govaid ja lohket teavsttaid. Veháš earenoamáš beaivi gal lea mu eallimis, mieđiha Maarit Magga.

Magga-guoktá prošeakta ii goit bisán govvačájáhussii. Prošeavtta olis lea boađi boađi maiddái girji, mii galgá almmuhuvvot maŋŋelaš.

– Girjái čáhket olu eanet govat, ja das leage vejolaš oaidnit eanet detáljaid. Das ii leat dárbu ráddjet nu olu, muitala Nilla-Máhtte Magga.

Sámi seremoniijat – Konfirmašuvdna ja gásta -čájáhus rahppojuvvo bearjadaga 8.11. diibmu 18 Duottar-Lappi luondduguovddáš Skierris Heahtás. Čájáhus lea oaidnimis 10.1.2020 rádjái.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä