Sápmi |

Elrávnnji buvttadeapmi bieggafámuin lassána – sámeguovllu alážat ožžon leat ain ráfis Suomas, Norggas áibbas eará dilli

Norgga čázádat- ja energiijadirektoráhta pláne ođđa bieggafápmoguovlluid Finnmárkku ja Trøndelága boazodoalloguovlluide.

tuuliturbiini
Biekkusis sajis dákkár turbiinnaiguin buvttada energiija. Govva: Yle

Suoma duoddariin eai ollu oidno vel bieggamillot, soames geahččaladdamiid bohtosa oaidná gal Eanodagas ja Muonás. Riddoguovllu jalgadasaide dan sadjái leat ceagganan olles turbiidnastoalpogurgadasat.

Soađegili gielddas leat guokte bieggafámu buvttadeapmái huksejuvvon várreguovllu, namalassii Kuolavaara - Keulakkopää lahka Gihttel ja Soađegili gielddaid rájá. Dát lea merkejuvvon dan eanangoddelávvii mii dál lea fámus ja doppe jorret guhtta bieggamillo Soađegili bealde ja ovcci Gihttel gieldda bealde. Dat leat laktojuvvon Fingrid 220 kV elfápmofierbmái.

Soađegilli - Gihttel geainnu máttabealde lea nubbi bieggamillopárka, dán Joukhaisselkäs leat ovcci millu. Dat leat laktojuvvon Fingrid 110 kV ellfápmofierbmái.

Ovtta bieggamillopárkka plánema Soađegilis lea Davvi-Suoma hálddahusriekti gomihan moadde jagi dassái. Soađegili gielddastivra lei čoahkkimisttis dohkkehan bieggafápmooasseoppalašláva Palkisvaarai gieldda nuortamáttaoassái.

Eanangoddelávain ráhkkanit lassihuksemiidda

Davvi-Sámi eanangoddeláva válbmema oktavuođas lea dahkkojuvvon Soađegili bieggafápmočielggadeapmi. Dán diimmá bieggafápmočielggadeamis Lapin Liitto ja Ramboll Finland Oy -fitnodat gávnnahedje čieža dakkár guovllu mat sáhtašedje heivet bieggafámu buvttadeapmái.

Oktage dáin ii leat sámeguovllus daningo vuolggasadjin čielggadeamis lei dat ahte sámeguvlui bieggamillot eai plánejuvvo. Nubbi eaktu lea dat ahte turismii dehálaš guovlluide bieggamilluid eai pláne, eai goittot lagabui go 20 kilomehtera geahčai.

Lapin tuntureita.
Ollugat háliidit oaidnit Sámi duoddariid dákkárin - almma bieggamilluid haga. Govva: Asko Hauta-aho

Natura 2000 -luonddusuodjalanfierpmádaga suodjalanárvvut čielggadeamis leat váldojuvvon vuhtii. Válljejuvvon leat dakkár heivvolaš guovllut mat čielggadeaddjiid mielde eai hehtte suodjalanárvvuid.

Árvvoštallojuvvon leat váikkuhusat boazoealáhussii. Ovdamearkka dihte guottehanguovllut leat juo ráddjejuvvon eret. Váikkuhusat lodderiikii, dorvvolašvuhtii, johtalussii, kulturhistorjjálaš árvvuide leat maiddái guorahallojuvvon.

Čieža heivvolaš guovllus okta lea Soađegili gieldda nuortaoasis, loahpat oarjeravddas lahka Gihttel ráji. Davimus dain lea Kolholaki - Palo - Naakiselkä Vajunen ja Peurasuvanto oarjjábealde.

Čielggadeapmi addá vuođu eanangoddeláva ráhkadeapmái ja dat ii leat figgan oba oppalašláva dárkodahkii.

Suomas bieggafápmolágádusaid ceggen lassánii jahkásaččat jagi 2016 rádjai - dan maŋŋá leamaš ráfálut fárta

Diibmá, jagi 2018 loahpas Suomas ledje sullii 700 bieggafápmolágádusa. Dat buvttadedje elrávnnji lagabui guhtta tWh (5,85). Bieggafámu kapasitehta lea badjelaš 2000 megawahte. Oppa elfápmobuvttadeamis bieggafámu ossodat Suomas lea 5,6 %. Dáid loguid addá Suomen Tuulivoimayhdistys ry jahkeraporttasttis 2018.

Bieggafámu huksema gollejagit leamaš jagi 2010 maŋŋá. Bieggafápmosearvvi Suomen Tuulivoimayhdistys ry rehkegiid mielde Suomas livččii vejolaš lasihit mealgat bieggafápmobuvttadeami go fal buoremus heivvolaš báikkit nu eatnamis ja mearraguovllusge váldojuvvojit dán atnui.

Suoma buvttadankapasitehtas 13 % čoggo Lappi eanangottis. Davvi-Suomas bieggafápmogieldan sáhttá gohčodit riddoguovllu gielddaid Durdnosa, Simo ja Ii. Doaibmi bieggamillopárkkat leat maiddái Tervolas ja Muonás ja viiddes plánat earret eará Badje-Durdnosis ja Pellos. Muoná Olosduoddara millut leat dál davimusat mat buvttadit bieggafámu vuovdimassii go Eanodaga Lámmasoaivvi millut eai jorat bieggafámu.

Bieggamillopárkkain olgoriikalaš fitnodagat oamastit lagabui goalmmadasa. Ovdamearkan Soađegili Kuolavaara - Keulakkopää Tuulipuisto Oy bieggamillopárkka oamasta duiskalaš Allianz Capital Partners. Dát párka lea bieggafápmolágádusain okta stuorámus stáhtadoarjaga oažžu.

Norga áiggošii bieggafápmorusttegiid boazodoalloguovlluide

Nuppe beale rájá Norggas fas buvttadedje bieggafámuin elrávnnji jagis 2018 lagabui njeallje tWh (3,87), mii lea goalmmádasa unnit go Suomas. Oktiibuot ledje diibmá Norgga rittuin ja duottarguovlluin 610 doaibmi bieggaturbiinna. Oppa elfápmobuvttadeamis bieggafámu ossodat lei ránnjáriikkas 2,6 %, čielgá Vindportalen.no neahttasiiddu loguin.

Norgga čázádat- ja energiijadirektoráhta (NVE) mielde ulbmil livččii goit lasihit bieggafámuin buvttaduvvon elrávnnji mealgadit boahttevaš jagiid áigge. Plánain leat bieggafápmorusttegat nu sámeguovlluide go maiddái boazoguohtumiidda. Čázádat- ja energiijadirektoráhta (NVE) almmuhiige gieskat raporta, mas čielgá gosa bieggafápmorusttegiid livččii vuohkkaseamos hukset boahttevuođas Norggas. NVE kárttáid mielde plánain leat bieggafápmorusttegat goit Finnmárkku ja Trøndelága boazodoalloguovlluide.

Norgga Sámediggi ii leat goit mielas dákkár plánaide, go dat goaridit vuođđoealáhusaid.

– Ii leat buorre, ahte dánlágan fápmorusttegiid geažil rašes álgoálbmotealáhusat šaddet gillát, dadjá Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka NRK Sápmái.

Norgga Čázádat- ja energiijadirektoráhta
Norgga čázádat- ja energiijadirektoráhta (NVE) evttoha ođđa bieggafápmorusttegiid Finnmárkku ja Trøndelága boazodoalloguovlluide. Govva: Norgga čázádat- ja energiijadirektoráhta

"Áddemeahttun garra roassu"

Oktan Eurohpa stuorámus bieggafápmoguovlun plánejuvvon Davvi-prošeakta ii leat goit dán NVE raporttas dahje plánain mielde. Grenselandet AS dat áiggošii hukset bieggafápmopárkka gasku Nuorta-Finnmárkku Rástegáissá guvlui. Plánejuvvon guovllut leat maiddái guovddáš guohtuneatnamat boazoealáhussii.

Váikko bieggamilloguovlu ii leatge merkejuvvon čázádat- ja energiijadirektoráhta kárttáide, de prošeaktajođiheaddji Harald Dirdal muitala NRK Sápmái, ahte sii jotket plánen bargguin viidáset.

Beaska Niillas ja Niillas Holmberg
Beaska Niillas ja Niillas Holmberg čájeheigga vuosteháguset bieggafápmoplánaide jorggugávttiin 8.11.2017. Ohcejogas. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Norgga Sámiid riikkasearvvi ovddeš jođiheaddji ja sámeaktivista Beaska Niillas leamašan njunnošis vuostálastimen sihke Rástegáissá guovllu bieggafápmoplánaid go maiddái Fosen bieggafápmoguovllu huksema Mátta-Sámi boazodoalloguovllus Trøndelágas. Beaska Niillas oaivvilda, ahte lea buorre go ollu olbmot leat dál morihišgoahtán ja vuosttildišgoahtán bieggafápmorusttegiid huksemiid Sámis.

– Dat lea áddemeahttun garra roassu dál ovddos guvlui boahtime. Ii sáhte luohttit, ahte stáhta gudnejahttá daid lohpádusaid, maid leat ILO-soahpamuša ja álgoálbmotjulggaštusa bokte lohpidan. Dat gal eai oro berošteame ja mii fertet leat gozuid alde ja bargat gal garrasit seailluhit iežamet boahtteáiggi, dadjá Beaska Niillas.

Silje Karine Muotka bieggamilluin, Jovnna Aikio jearahallá. Jietna: Yle Areena
Beaska Niillas bieggamilluin Yle Sámi veaigesáddagis. Jietna: Yle Areena

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä