Sápmi

Emeritaprofessor Vuokko Hirvonen: Muitalusaid ja máinnastemiid viiddideapmi máŋgga mediai sáhtášii movttiidahttit sámenuoraid lohkat girjjiid

Vuokko Hirvosa mielas muitalusaid ja máidnasiid sáhtašii viiddidit girjjiin máŋgga mediai.
Vuokko Hirvonen deattuha, mo girjjálašvuođas lea dehálaš oidnot iešguđetge guovlluid muitalusat ja eallindilit. Govva: Vesa Toppari / Yle

Sámi girjjálašvuohta guorahallá árbevieruid ja identitehta, muhto mo movttiidahtit sámenuoraid lohkat? Hirvonen ávžžuha geavahit máŋgga media vejolašvuođaid.

Lohkandáidu lea dehálaš mánáid ja nuoraid oahppama dáfus. Sámi girjjálašvuođas sáhttá oahppat iežas kultuvrras ja sámiid eallimis nu doložis ja dálážis. Muhto mo movttiidahttit dálá áigge mánáid ja nuoraid lohkat, go máŋggat mediat geasuhit ja gullet nannosit sin árgabeivviide?

Sámi allaskuvlla emeritaprofessor ja girjjálašvuođa dutki Vuokko Hirvonen oaivvilda, ahte dálá mánáid ja nuoraid hástalusaid galggašii váldit vuhtii girječállimis. Hástalusat leat ovdamearkka dihte das, mo movttiidahttit sámenuoraid lohkat ja gokčat sin beroštumiid, eallindiliid- ja vugiid.

Hirvonen lea čállán Sámi mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuođa dálá dilis artihkkala Onnimanni-mánáidgirjjálašvuođabláđđái.

Hirvonen mielde dálá áigge Sámi mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuohta ii leat olus earálágan genreid dahje fáttáid ektui, go veardida eará girjjálašvuhtii. Girjjiin baicce oidno ain nannosit Sámi árbevieruid ja identitehta guorahallan, dego lea leamašan Sámi mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuođas juo logi jagi dassái.

Hástalusat juksat nuoraid: “Máŋgga media vejolašvuođat geavahussii”

Vuokko Hirvonen mielde lea dehálaš váldit vuhtii nuoraid eallindiliid ja beroštumiid vai mánát ja nuorat movttiidivčče eambbo girjjiid lohkamis. Okta vuohki su mielas sáhtášii leat muitalusaid ja máinnastemiid viiddideapmi máŋgga mediaide.

– Galggašii geavahit eambbo máŋgga media vejolašvuođaid vai fidnešii mánáid ja nuoraid eambbo lohkat dahje guldalit muitalusaid ja máidnasiid dán áiggis, ovdamearkka dihte audiogirjjiid dahjege filmmaid bokte, smiehtada Hirvonen.

Hirvonen deattuha, mo girjjálašvuođas lea dehálaš oidnot iešguđetge guovlluid muitalusat ja eallindilit. Su oainnu mielde lea dehálaš, ahte muitalusat eai govčča dušše davviguovlluid mánáid ja nuoraid Sámis, eandalitge go sámegiela dilli lea earálágan máddin.

– Sámeguovllu olggobealde mánát ja nuorat eai beasa vealttakeahttá oahpásmuvvat Sámi kultuvrii fulkkiid ja eará birrasa bokte, de dalle girji sáhttá buktit kultuvrra lahka máidnasiid ja muitalusaid bokte, muitala Hirvonen.

Árbevieruid sirdin máidnasiid ja muitalusaid bokte

Dat, ahte árbevierut Sámi kultuvrras ja eallimis sirdašuvvet čuovvovaš buolvvaide máidnasiid ja muitalusaid bokte, lea Hirvonen mielas mearkkašahtti.

– Girječállit galggašedje lahkonit árbevieruid ja guorahallat árbevirolaš fáttáid nu, ahte dat geasuhit mánáid ja nuoraid, muitala Hirvonen.

Vuokko Hirvonen artihkkala sáhttá lohkat ođđasamos Onnimanni-bláđis. Onnimanni lea kulturbláđđi, man vuođđojurddan lea guorahallat mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuođa sihke čájehit, makkár ođđa girjjálašvuohta lea ihtán dien suorggis. Artihkal lea suomagillii.

Guldal Vuokko Hirvonen jearahallama dás. Jietna: Pinja Pieski / Yle

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä