Sápmi |

Etnografia ja oskkoldatdiehtaga áššedovdi Juha Pentikäinena arkiiva Sámearkiivii Anárii

Professor Juha Pentikäinena arkiiva, man oamasta Lappi universitehta, vurkejuvvo bissovaččat Sámearkiivii Anárii, mii lea lahka sámearkiivvaid čoagginguovllu. Arkiiva lea čoakkáldat etnográfalaš ja oskkoldatdieđalaš dutkanmateriálas 1960-logus gitta 2000-lohkui ja vel dange boarrásut materiálas.

Sajos Inari
Govva: Vesa Toppari / Yle

Materiála váldodeaddu lea davvi spábbabeali eamiálbmogiid kultuvrrain. Sámi Arkiivva arkiivadikšu Inker-Anni Linkola muitala ahte arkiiva sisttisdoallá máŋggalágán materiála.

– Na Juha Pentikäinena arkiiva lea stuorra arkiiva ja dat mii lea erenomáš das lea etnográfalaš materiála, mii mearkkaša dan, ahte doppe leat sihke jietnabáddit, govat, filmmat ja ja dakkár čálalaš dokumeanttat. Ovdamearkka dihte su beaivegirjjit maid son lea čállán go lea leamašan dutkanmátkkis, muitala Sámi Arkiivva arkiivvadikšu Inker-Anni Linkola.

Arkiivvas materiála Dálvadasas ja sámi mytologiijas

Juha Pentikäinen lea Helssega universitehta oskkoldatdiehtagiid emeritusprofessor. Dál son doaibmá doseantan ja áššedovdiprofessorin Lappi universitehta dáidagiid dieđagottis. Son lea bargan etnográfalaš ja oskkoldatdieđalaš gieddedutkamuša jagis 1960 Suomas sihke Suoma, Ruoŧa ja Norgga Lappis sihke Inkeri ja Gárjila báhtareddjiid siste Ruoŧas.

Jagiid 1988-2002 Pentikäinen barggai máŋggaid etnográfalaš gieddedutkamušmátkkiid Sibirjjás ja Oarjedavvi-Ruoššas Eurásia eamiálbmogiid sisa. Sámemateriálas mearkkašahtti ollisvuođa ráhkadit Deanu gáttis Dálvadasa gilis čoggojuvvon gieddedutkamušmateriálat.

Dán lassin arkiivvas lea valjis sámi mytologiijai gullevaš dutkamušmateriála. Arkiivva govvamateriála sisttisdoallá maiddái áidnalunddot govaid mat gullet 1960-logu Lappii ja sámekultuvrii ja govaid mat leat čoggon Sirdolašdutkamuša American History Project áigge.

Olgoriikka dutkit beroštuvvan arkiivvas

Sámi Arkiivva arkiivadikšu Inker-Anni Linkola muitala, ahte arkiivva sirdimis Anárii leat guokte mearkkašumi.

– Dat vuosttaš mearkkašupmi lea dieđusge dat, ahte materiálat maid dalle leat čoaggán leat dál lahka daid olbmuid dahje sin maŋisbohttiid geat leat dalle geat leat dalle iežaset dieđuid addán dutkamuša váras.

– Nubbi mearkkašupmi lea das ahte dutkit boađáše deike. Dál leat juo olgoriikka dutkit beroštan dan dieđus ahte arkiiva boahtá deike. Mis lea sidjiide dutkiid sále gos sáhttá dutkat daid arkiivvaid ja ovddidit dieđu johtima ođđa dutkamušaid bokte, muitala Linkola.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä