Sápmi

Fitnodatdoalli vuovdá fotogovaidis čuorvvasgávppis ja skeŋke dietnasa boaittobealguovlluide: earátge leat movttáskan fállat veahki

Jan-Erik Paadar Veden kuvia -valokuvanäyttelynsä avajaisissa.
Jan-Erik Paadar vuovdá čuorvvasgávppis iežas Veden kuvia -čájáhusa fotogovaid. Govva: Juha Periniva

Eai dušše searvvit ja searvegottit, muhto maid ovttat olbmot veahkehit earáid kriisa áigge.

Anárlaš fotogovvejeaddji ja fitnodatdoalli Jan-Erik Paadar fitnodatdoaibma jaskkodii njukčamánu beallemuttus. Nu geavai máŋggain earáinge, go koronadilli bággii olbmuid báhcit ruovttuide ja riikkarájátge giddejuvvojedje.

Paadar jurddašii eamidiinnis, ahte jus ii gearddi dál leat earáge bargu, nu maninbat ii sáhtáše veahkehit daid, geaidda dilli čuohcá vearrábut.

Nu šattai jurdda vuovdigoahtit čuorvvasgávppis fotogovvatávvaliid, mat leat johtán Paadar Veden kuvia -govvačájáhusas (sá. Čázi govat).

– Dál orui, ahte dáinna lágiin čájáhus sáhttá leat guhkkit áigge olbmuide illun. Earát ožžot távvaliid seinniide ja earát dasto veahki váttes dillái, čilge Paadar.

Jan-Erik Paadarin omakuva
Jan-Erik Paadar bargá sihke fotogovvejeaddjin ja turismafitnodatdoallin. Govva: Jan-Erik Paadar / Paadar Images

Cuoŋománu álggu rájes Paadar lea vuovdán iežas Facebook-joavkku čuorvvasgávppis ovtta távvala vahkus. Jurdda lea joatkit dainna vugiin miessemánu loahpa rádjai. Boađuiguin son háliida veahkehit olbmuid boaittobealguovlluin, daningo daid guovlluide veahki oažžun ii leat iešalddes seamma čielggas go stuorát čoahkkebáikkiin.

Távvaliin eai leat vuođđohattit ja juohke vahku leage šaddan iešguđetlágan ruhtasubmi. Mađi stuorát haddi, dađi eambo dat diehtá ruđa boaittobealguovlluide.

– Dán vahku távval orru leamen bivnnut ja haddi orru loktaneamen oalle bajás.

Paadar skeŋke olles supmi ovddosguvlui. Dan son ii goittot bastte okto bargat. Dasa son dárbbaša giliservviid dahje báikkálaš fitnodatdoalliid veahki. Dat ii leat leamašan mihkkige váttisvuođaid. Earátge leat háliidan bidjat buori johtui.

Gápmasis ja Rivdolis guovlluid gilisearvvit leamašan Paadarii veahkkin ja Čeavetjávri-Njávdáma guovllus maiddái fitnodatdoallit movttáskedje searvat kampánjii. Sii skeŋkejedje ruđa ja veahkehedje dan juohkimis daidda, geat veahki dárbbašit. Maiddái Nuoraidguovddáš Vasatokka Rivdolis vulggii fárrui skeŋket ruđa.

Dán vahku dienas manná Njellima ja Keväjärvi guovlluide, ja doppe leat jo báikkálaš gilisearvvit guorahallamin, mo juhket veahki ovddosguvlui.

Jan-Erik Paadar Veden kuvia -valokuvanäyttelyn avajaiset Saamelaismuseo ja luontokeskus Siidassa.
Veden kuvia -čájáhus leamašan oaidninláhkai Sámemusea ja luondduguovddáš Siiddas. Govva: Juha Periniva

Paadar ii leat vel meroštallan, gosa guvlui guđege távvala dienas sáddejuvvo boahttevaš vahkuid. Dat lea gitta das, mo guovllu doaibmit vulget fárrui. Paadar dárbbašage ain veahkkin giliservviid ja fitnodatdoalliid, geat dovdet guovllu.

– Eat mii vealttakeahttá dovdda doppe daid olbmuid, geat duođai dárbbašit veahki.

Searvegottit maid čogget ruđa olbmuide, geat gillájit koronadili dihtii

Koronadilli lea dagahan kriissa máŋgasii. Stuorra oassi Lappige fitnodatdoalliin ballá gártat heaittihit doaimmas. Máŋgasat leat gártan bággolupmui dahje manahan barggus. Veahki dárbu lea lassánan.

Loga lasi: Olbmuid eallindilli lea sáhttán jorggihit oalát – Avvilis eaktodáhtolaččat háliidit veahkehit ja juhket borramuša nuvttá

Dál Davvi-Sámi searvegoddeovttastupmi lea čoaggigoahtán ruđa sidjiide, geat leat gártan váttis dillái koronakriissa dihte. Ruđa čogget bearrašiidda ja ovttaskas olbmuide, geat ásset Anára ja Ohcejoga guovllus.

Ruđačoaggináigi lea 20.4.-19.7.2020.

Veahki juhket searvegottiid diakoniijabarggu bokte. Ruhtaskeaŋkka sáhttá čujuhit sierra Anára dahje Ohcejoga searvegotti diakoniijabargui.

Skeŋkejuvvon ruđain koronadili dihte ruđahuvvan olbmot besset oastit ovdamearkka dihte borramuša ja hygienabuktagiid.

– Smávvage ruhtaskeaŋka lea dehálaš. Sávvat olbmuid fuobmát dán vejolašvuođa veahkehit ja doarjut, dadjá Anára diakoniijabargi Anu Huhtamella.

Diakoniatyöntekijä Anu Huhtamella.
Anára searvegotti neahttasiidduin ja girkolaš almmuhusain gávdnojit buorit rávvagat ruđa skeŋkemii, muitala diakoniijabargi Anu Huhtamella. Govva: Vesa Toppari / Yle

Earáid veahkeheamis šaddá buorre miella. Dan lea maid Jan-Erik Paadar vásihan.

– Amma dat lagamuččaid ja servoša veahkeheapmi lea dehálaš eandalit dákkár kriissa áigge. Ii dáid áššiid dárbbaš álo ruđain mihtidit. Eallimis leat earátge áššit go ruhta, smiehtada Jan-Erik Paadar.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä