Sápmi

Fitnodatdoallis jávke kundarat koronadili dihtii: goarrugođii máskkaid ja nu dahket máŋgasat dál – Ii leat virggálaš suodji, muhto sáhttá leat ávkin

Utsjokelainen matkailuyrittäjä Tiina Salonen alkoi monen muun tavoin valmistaa ommellen kasvomaskeja.
Tiina Salonen mearridii goarrugoahtit máskkaid, go su turismasuorggi fitnodat jaskkodii. Govva: Inger-Elle Suoninen/Yle

Dál Suomas fitnodagat ja ovttaskas olbmot ráhkadit gággásis dahkkon máskkaid. Máskkaid ávkkis ii leat sihkkaris dutkamušdiehtu ja daid sáhttá geavahit vaikkoba lieđđegavjja vuostá.

Iešdahkkon máskkat leat šaddan bivnnuhis buvttan Suomas maŋimuš vahkuid áigge. Máskkaid ávkkis ja dorvvolašvuođas leat ságastallan olu ja leage dehálaš fuomášit dan, makkár suddjemii miige máskkaid lea dárkkuhuvvon.

Maid ohcejohkalaš fitnodatdoalli Tiina Salonen goarrugođii máskkaid, go iežas suorggi barggut nohke koronavirusepidemiija dagahan dili dihte ja galggai hutkat ođđalágán doaimmaid.

– Mis lea turismma bealli jaskkodan, go ii sáhte váldit gussiid vuostá, de fertejin hutkat juoidá eará ja juoidá, maid sáhttá vuovdit, muitala Salonen.

Salonen muitala, ahte su máskkat leat olbmuide eambboge muittuhussan das, ahte galgá vealtit olmmoškontávttaid ja maid eastadan dihte goaikkanasaid riškimis.

Suomas máŋggat bivttassuorggi fitnodagat, nu unnit go stuorátge, leat álggahan hábmet ja goarustit iežaset veršuvnnaid gákkesmáskkas. Ovdamearkka dihte kajaanilaš R-Collection -fitnodat ráhkada máskkaid sihke ovttaskas olbmuid ja dearvvašvuođa suorggi geavahussii.

– Eat mii sáhte lohpidit, ahte máska suddješii virusa vuostá, muhto mu mielas dat lea buoret go ii mihkkege, muitala R-Collectiona ovddidanhoavda Olli Saastamoinen.

Iešdahkkon máskkat eai suddje goaikkanasain, THL hoavda goit ávžžuha geavahit

Dearvvašvuođa- ja buresveadjima lágádusa hoavda lea ávžžuhan olbmuid atnit gákkesmáskkaid almmolaš sajiin jođedettiin. Son ákkastallá máskkaid geavaheami dainna, ahte dalle dat olbmot, geaidda koronavirus lea njommon, muhto geain eai leat dávdamearkkat, suddjet earáid njoammumiin. Sosiála- ja dearvvašvuođaministeriija ii goit ávžžut geavahit máskkaid.

Virggálaš vuoigŋansujiid ja njálbme-njunnesujiid ráhkadeapmi, vuovdin ja buktin Supmii lea dárkilit meroštallojuvvon.

Ferte muitit, ahte máska ii leat vuoigŋansuodji dahje kirurgalaš njálbme-njunnesuodji. Dušše vuoigŋansuodji suddje ovdamearkka dihte infekšuvnnain, mat sáhttet leavvat áimmus.

Hengityssuojain grafiikka.
Govva: Asmo Raimoaho, Laura Merikalla / Yle

Gielddatge diŋgon gákkesmáskkaid

Iešdahkkon máskkaide orru leamen stuorra beroštupmi. Ovdamearkka dihte bivttassuorggi fitnodat Twelve lea vuovdalan gákkesmáskkaid sosiála medias.

– Mis leat čuođit máskkat diŋgojuvvon. Sávan, ahte mii sáhttit lasihit máskkaid buvttadeami. Dainna mii barggahit maid báikkálaš goarruid, geain muđui leat dál unnán barggut, muitala Twelve doaimmajođiheaddji Ville Hulkko.

Ovttaskas olbmuid lassin gielddat leat diŋgon máskkaid dárbbuidasaset fitnodagain ja doibmiin miehtá Suoma. Lavender Snooze -nammasaš guovtti nissona fitnodat goarrugođii máskkaid Keitele gieldda geavahussii. Gielda áigu geavahišgoahtit gákkesmáskkaid ruovttubálvalusas ja boarrásiidsiiddas.

Antti Putkosen valmistamia kasvomaskeja
Oululaš Kooma -gahpiriid fitnodatdoalli Antti Putkonen movttáskii maid goarrut dákkár máskkaid. Govva: Timo Nykyri / Yle

Áššedovdit deattuhit, ahte dehálamos ášši koronavirusa leavvama eastadeamis lea ain buorre giehtahygiena ja kontávttaid vealtin.

Bargodearvvašvuođalágádusa hoavda Antti Koivula muitala, ahte riskan iešdahkkon máskkaid geavaheamis lea dorvvolašvuođa dovdu, man vuođul giehtahygiena ja dorvogaskkat soitet vajálduvvat.

Riskan lea Koivula mielde maiddái dat, ahte máskkat soitet váttásmahttit vuoigŋama. Ovdamearkka dihte mánáide son ii daid ávžžut.

Lea dehálaš muitit, ahte máskka ferte bassat bures juohke geavahangearddi maŋŋá. Máskka hygienas lea earenoamáš dehálaš atnit fuola, dasgo boastut geavahuvvon máska ii leat hygienalaš ja dat ii leat dasto ollenge ávkkálaš dahje dorvvolaš.

Máskka ferte muitit bassat juohke geavahangearddi maŋŋá

Ohcejohkalaš Tiina Salonen muitala, ahte son lea gorron máskkaid bummolullus ja dain lea oba assájit materiála, muhto ii goittotge menddo vai bastá bures vuoigŋat. Son lea háliidan goarrut maiddái danin, go son dan máhttá ja dainna sáhttá dasto fállát máskkaid sidjiide, geat eai máhte goarrut.

Utsjokelainen matkailuyrittäjä Tiina Salonen alkoi monen muun tavoin ompelemaan kasvomaskeja.
Tiina Salonen hábme máskka ja de goarrugoahtá. Govva: Inger-Elle Suoninen/Yle

Salonen mielde buriid minstariid gávdno neahtas vaikke man olu ja juohkehaš sáhttá ruovttus daid goarustit.

Máskkaid ferte bassat 90 lieggagráđas juohke geavahangearddi maŋŋá. Oktage eará ii oaččo guoskat máskii njoammunriskka dihte.

Máskkat heivejit bures ovdamearkka dihte iežas suddjemii lieđđegavjjas ja gáhtagavjjas, mat dál giđa áigge leat eandalitge gávpogiin ja máddin áimmus sakka. Nuba máskka geavaheamis soitet leat máŋggalágán vuogit ja sivat.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä