Sápmi

Gálbbiide elektronalaš gilkorat: Biergoborri galgá beassat diehtit niesttis vuolggasaji

Ohcejohkalaš Tarmo Pieski.
Tarmo Pieski lea šaddadan biergoburruid juo badjel 30 jagi Dálvadasa gilis Deanuleagis. Son áigu joatkit vel logemat jagi dáinna bargguin. Govva: Vesa Toppari / Yle

Ohcejohkalaš Tarmo Pieski návehis ceaggájit sullii čuohte biergošibiha Dálvadasa gilis Deanuleagis. Nuoramus šibihiin nappo biergoburruin leat juo elektronalaš gilkorat.

Go olmmoš diŋgo vaikko restoráŋŋas šibitbierggu, sus galgá leat vejolašvuohta oažžut diehtit šibiha eallinbálgás álggus gitta lohppii.

Eanan- ja meahccedoalloministeriija mearrádusa mielde dán jagi bealde riegádan gálbbiin galget leat elektronalaš gilkorat. Ulbmilin lea čoaggit buot vejolaš dieđuid šibiha eallimis, go lea riegádan, makkár dálkkodemiid lea ožžon ja buot eará vejolaš dieđuid.

Árbevirolaš fiskes nummirgilkorat goit bissot vel geavahusas, ja maiddái dat sisttisdollet sullii dáid seamma dieđuid.

E-gilkorat leat viehka uhci

Elektronalaš gilkor lea šibiha gurot bealjis go seaibbi bealde geahččá. Njuni guvlui oidno dušše uhca jorba mearka, sullii 20 sentte šlántte mahtosaš. Duogábealde heaŋgá seammasullasaš mearka go árbevirolaš nummirgilkor.

Šibitdoalli mielas uhca e-gilkora dieđuid lea váttis oaidnit go dat lea nu uhcci ja álkit čiehkáda burrogálbbi bealljeguolggaid sisa.

Burrogálbi Dálvadasas.
Burrogálbbi gurot bealjis elektronalaš gilkor sisttisdoallá buot dieđuid gálbbi eallimis riegádeamis gitta dasa, go vuolgga šaddá njuovahahkii. Jorba riekkis lea sullii 20 sentte šlántte mahtosaš. Govva: Vesa Toppari / Yle

Juos šibitdoalli Tarmo Pieski háliida oaidnit e-gilkora dieđuid, son ferte njuolga heaibbáskit burrogálbbiin ja dollet gitta, vai oaidná gilkora dieđuid.

– Muhtumat illá oba oidnojitge bealje siste, ahte dat lea munnje gal lea váhá váttisvuođa buktán, go ii leat dat lohkanrusttet, lohká Tarmo Pieski.

Nuba son ferte dál smiehttat elektronalaš lohkanrusttega skáhppoma vai dáid gilkoriid lohkan lea álkit nu isidii go burrogálbbiide.

– Gal dat várra ferte gal hommát. Dat lea hui divrras go mun geahčadin, oidnui 1 400 euro, ahte ii dat áibbas nuvttá datge leat.

Árbevirolaš fiskes gilkorat maid bissot

Tarmo Pieski návehis e-gilkorat leat juo buot nuorra buolvva burrogálbbiin. Anus goit bissot ain árbevirolaš fiskes gilkorat, main leat nummirráiddut. Maiddái dain čielgá burrogálbbi eallinbálggis.

Gávcci mánnosaš burrogálbi.
Doaimmaheaddji verdde, burrogálbi nummir 988, lea gávcci mánnosaš ja deaddá juo 300 kilo. Govva: Vesa Toppari / Yle

Ovdamearkka dihtii doaimmaheaddji verddet, burrogálbbit nummiriiguin 698 ja 988, leat gávcci mánnosaččat ja deddet sullii 300 kilo.

Juos dat ožžot juoga dálkkodeami dahje daid eallimis dáhpáhuvvá juoidá erenomáš, isit váldá dieđuid bajás. Dan maŋŋá son stobus čuoggu dieđuid dihtorortnegii Naseva-nammasaš prográmmii. Iežas nummira vuođul buot šibihiin gávdnojit dieđut, ja dat čuvvot ealli gitta njuovahahkii.

Biergoborrit galget oažžut dieđu šibiha eallinbálgás álggus gitta lohppii.

Dihtorbarggut maid gullet šibitdoalli árgabeaivái.
Šibitdoalu isit Tarmo Pieski Dálvadasa gilis Deanuleagis šaddá čohkkát beaivválaččat maid dihtora guoras. Dihtorii galgá merkejuvvot buot mii šibihiid eallimis dáhpáhuvvá. Govva: Vesa Toppari / Yle

Burru eallá beaktilis eallima

Šibitdoalli Tarmo Pieski návehii burrogálbbit bohtet golmma vahkkosažžan, ja dat deddet sullii 70 kilo. Son oastá gálbbiid eará šibitdoalliin, go su návehis eai leat eatnit, mat riegádahttet gálbbiid.

Biergošibiha bargun lea borrat ja stuorrut. Gávcci mánnosažžan dat deaddá juo sullii 300 kilo ja lea juo gievra go burru. Go das vel ahki ja deaddu šaddá duppaliin, de boahtá vuolgga ruitui.

Eallinbálggis bistá beannot jagi. Deaddu lea lassánan 700 kiloi, ja dan maŋŋá šaddá vuolgga njuovahahkii. Burrut borret suinniid ja jáffuid, ja bargun lea oktageardánit dušše stuorrut.

Tarmo Pieski náveha veahka lea viehka lodji, ja eallit leat buvtta. Son ii goit máhte vástidit jearaldahkii, ahte sáhtášiigo buhtes duottaráimmuin ja birrasiin riidet go šibitbierggu márkanfievrridit, go bierggut mannet birra Suoma.

Burrogálbbit návehis.
Sáhkkesvuohta. Go guosseolbmot bohtet fitnat návehis, oaivvit iđistit hiŋgaliin ja burrogálbbit háliidit aŋkke beassat havssestit guossi. Govva: Vesa Toppari / Yle

Šibitbierggus lea goit ain buorre johtu, vaikko dán áigái valjis ságastalletge ekologalašvuođas, ja buohkat eai hálit borrat bierggu maid humánalaš sivaid dihte.

Son lea doallan burronáveha 31 jagi ja áigu vel joatkit dáinna bargguin logemat jagi. Su mielas gilkorastimat, nu dábálaš go e-gilkorat, leat buori golaheaddjiid dihte.

– Dat sáhttet čuovvut gos ja man návehis lea vuolgán dat gálbi ja buot de sáhttet čuovvut diená, son vel lasiha.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä