Sápmi |

Gávpejas: "Go čáhci nogai, dat lei katastrofa" – Suoma davimus gillái bukte biillain čázi amas gáivo fas goikat

Dál čáhci boahtá nu mo galgáge, muhto báikkálaččat sávvet sihkkaris čovdosiid gili čáhceváttisvuođaide.

Kauppias Arto Aurala on tyytyväinen kun Nuorgamin kylään tulee taas vesi normaalisti ja ravintolat astiat voi tiskata.
Gávpejas Arto Aurala fitnodagat geavahit olu čázi. Go čáhci ii boahtánge, de dat dagahii váttisvuođa ovdamearkka dihte su restoráŋŋii. Govva: Vesa Toppari / Yle

NJUORGGÁN Dál dat gal go njuorggánlaš gávpejas Arto Aurala beassá bassat buriin mielain lihtiid. Čáhci boahtá nu mo galgáge, ja fitnodatdoallis lea streassa ložžen.

Mannan vahku duorastaga dilli lei áibbas eará, go olles gilis nogai čáhci, muitala Aurala.

– Dat lei katastrofa, go čáhci nogai. Hivssegiid ii sáhttán geavahit ja restoráŋŋas nohke tallearkkatge, go daid ii sáhttán bassat. Bearjadaga geavaheimmet bábertallearkkaid, čilge Aurala.

Muhtumat máhcce áiggis maŋosguvlui ja gudde spánjain čázi Deanus stohpui. Gili olggobeale olbmot leaikkastalle ja fálle basadanvuoruid iežaset luhtte.

Vahkkoloahpa áigge čáhcedilli goit buorránii gulul čázi seastima geažil. Vuossárgga Njuorggáma čáhceváriid dievasmahtte.

Nuorgamin vedenottamon kaivoa täytettiin säiliöautolla tuodulla vedellä.
Njuorggámii bukte vuossárgga guokte guorpmi čázi amas gáivvo fas goikat. Govva: Vesa Toppari / Yle

Dál Njuorggámis sáhttá fas buriin mielain basadit ja hivssegastit. Inarin Lapin Vesi Oy diŋgui Mátta-Suomas stuorra čáhcelihttebiilla, mainna bukte Njuorggámii lasi čázi, amas gáivo fas goikat ja čáhci nohkat.

Čázi nohkamii lei čielga sivva, muitala čáhcefitnodaga Inarin Lapin Vesi Oy doaimmajođiheaddji Paulus Lepistö.

– Čázi geavahedje eanet, go mii gáivvos lei. Mii bivddiimet mannan vahkus olbmuid seastit čázi, muitala Lepistö.

Veahkki livčče moattelogi mehtera duohken, muhto ášši ii leat ovdánan

Jus mat Njuorggámis geavašii ođđasit nu, ahte nohkkojit čázis, de veahkki livčče viehka lahka, rájá don bealde, Norgga beal. Sáhka lea moattelogi mehtera čáhcebohcci goaivumis. Smávva bargu, muhto ášši ii leat ovdánan.

Bohcciid ovttastahttima leat viggan čielggadit sierra Interreg-prošeavttain.

– Interreg-prošeavtta oktan ulbmilin lei čielggadit, mo ovttastahttit Suoma Njuorggáma ja Norgga Buolbmága čáhcebohcciid. Ášši ii leat ovdánan, go Norggas ii lean ruhtadeapmi čielggadeapmái.

paikalliset toivovat Nuorgamiin säiliöveden sijaan uutta, syvempää kaivoa
Gávpejas sávvá, ahte gilli oaččošii ođđa gáivvo, iige geavašii šat nu, ahte biila bohcciid čađa golggahit gillái juhkančázi. Govva: Vesa Toppari / Yle

Dál go biillas leat golggahan gáivui lasi čázi, de galggašedje dálvvi badjel birget. Geassit áiggošedje divvut gili čáhcegáivvo, muitala Lepistö.

Gávpejas ii hálit šat vásihit ođđasit dan, go čáhci nohká. Son sávvá, ahte gilli oaččošii áibbas ođđa gáivvo.

– Sávan, ahte goivot ođđa dahje čiekŋalut gáivvo, dadjá Aurala.

Ođđa gáivvo goaivvuheapmi Njuorggámii ii leat goit oktageardán, vástida Lepistö. Sii eai dieđe gosa dan sáhtášii goaivvuhit.

– Njuorggáma guovllus čáziin lea olu mangána ja ruovdi. Galggašii diehtit dakkár bodnečáhcebáikki, man sáhtášii geavahit juhkančáhcin, dadjá Lepistö.

Ovddit čáhceváttisvuohta lei Njuorggámis jagis 2015. Dalle Njuorggáma čázis gávdne bakteraid, go čáhcebohccefierpmádaga čáhcái ledje seahkanan eana- dahjege bajildusčázit.

Suomen pohjoisimpaan kylään tuotiin säiliöautolla vettä jotta kyläläisille riittää varmasti vettä.
Vuossárgga Njuorggámii bukte čázi 20 kubihkka veardde. Njuorggánlaččat geavahit sullii 30-40 kubihkka čázi jándoris. Govva: Vesa Toppari / Yle

Imaš mo Njuorggámis lea nu unnán bodnečáhci – Soađegilis juobe eambo go dábálaččat

Suoma birasguovddáža hydrogeologa Mirjam Orvomaa mielas lea beanta imaš, ahte Njuorggáma bodnečáhcedilli lea leamaš nu heitot. Birasguovddážis eai leat ođđa dárkilis dieđut Anár ja Ohcejot gielddain, muhto ollislaš dilli lea buorre.

– Dilli obalohkáige Davvi-Suomas lea oalle buorre. Ovdamearkka dihte Soađegili gieldda guovllus botnečáhci lea juobe eambo go gaskamearalaččat.

Mirjam Orvomaa
Hydrogeologa Mirjam Orvomaa mielde davvin dábálaččat cuoŋománu loahpas sáhttá lea botnečáhci vuollin. Govva: Mira Helin / SYKE

Dálkkádaga nuppástuvvan váikkuha jagiáiggiide, muhto birasguovddáža árvalusaid mielde dálkkádaga rievdamis ii galggašii leat nu stuora váikkuhus botnečáziid mearrái.

– Bodnečázi mearri loktana geassit, go muohta suddá. Mearrái váikkuhit earret eará makkár dálki dalle deaivá leat, mii lea muohttaga čáhceárvu ja mo duollu suddá.

– Dál go lea ná olu muohta, de lea várra uhccit duollu. Dat sihkkarit boahtá váikkuhit dán gease. Dat lea vehá das gitta, goardágo beaivváš ja arvágo dalle, go muohta suddá. Muohta manná lievlan jus garrasit goardá, muitala Mirjam Orvomaa.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä