Sápmi |

Geassebáhkatge eai su bisset – Rullalávddiin Helssegis Jiekŋameara riddui

Xavier Hildén johtá Helssegis Jiekŋameara riddui rullalávddiin ja muhto dát ii leat vuosttaš geardi, go son lea dán sullásaš mátkkis.

Xavier Hildén.
Xavier Hildén. Govva: Vilja Pursiainen / Kaskas Media

SOAĐEGILLI Helssegis Jiekŋamearariddui. Oaneheamos biillaluotta mielde mátki boahtá leat badjel 1000 kilomehtera guhkki. Mátki lea guhki juo dušše jurdaga dásis. Biillain mátkái golašii beaivi.

Helssetlaš 27-jahkásaš Xavier Hildén johtá dán mátkki rullalávddiin, nappo son čuožžu fiellu alde mas leat juvllat ja čievččasta alcces fártta ain duollet dállet. Máŋgasat sáhttet dovdat Hildéna, go diibmá son sihkkelasttii Alepa-gávpotsihkkeliin Helssegis Njuorggámii.

Dán gease Hildén lea vuolgán davás juo badjel mánnu dassái, geassemánu vuosttaš beaivve. Son lea johtán juo badjel beali mátkkis ja duorastaga son johtá rullalávddiin 53 kilomehtera mátkki Soađegilis Peurasuvantoi.

Manin Hildén de válljii johtit rullalávddiin?

– Dat lea munnje ráhkis astoáiggedoaibma ja smihtten juo diibmá, ahte livččen vuolgán rullalávddiin muhto dat orui veháš jallas jurdda, Hildén muitala.

Xavier Hildén.
Xavier Hildén. Govva: Vilja Pursiainen / Kaskas Media

Hildén smiehtai dálvvi, ja mearridii váldit rullalávddi ja vuolgit Helssegis davás Jiekŋameara riddui.

–Bureshan dainna lea beassan. Leanhan juo dál dáppe Soađegilis, bohkosa Hildén.

Duorastaga dievvá 1000 kilomehtera

Hildén muitala, ahte son johtá rullalávddiin unnimustá 40 kilomehtera hávil. Muhtin beivviin son soaitá johtit badjel 70 kilomehtera.

– Dat gal ii leat šat nu beare somá, Hildén lohká.

Son ii leat sihkar das, galle kilomehtera mátkkis čoggojit, muhto árvala ahte lagabui 2000 kilomehtera.

– Odne lean das oalle lihkolaš, go dán mu mátkkis dievvá 1000 kilomehtera rádji. Dat lea oalle čaffat, meidnen sihkkarit mot nu ávvudit dan.

Geassebáhkat eai váikkut su mátkái

Davimus Suomas dálki lea lieggasut go máŋgga jahkái. Ikte gaskavahkku Soađegilis mihtidedje 30 lieggagráda ja Lappis váruhedje báhkka dálkkis. Suomas lea maŋimus leamaš ná liekkas jagis 2015. Hildén goittotge roahkkadit joatká mátkkis, vaikko geassebáhkat leatge.

– Odne jođán dušše 53 kilomehtera. 50 kilomehtera lea vel munnje heivvolaš, dieđusge bahkka dálkki váikkuha. Ferte juhkat olu čázi, muhto mun návddašan go lea liekkas.

Xavier Hildén.
Xavier Hildén vulggii Soađegilis davas duorastaga ovdal gaskabeaivve. Govva: Inger-Elle Suoninen / Yle

Hildén muitala, ahte mátkki áigge leat leamašan fiinna dálkkit. Dušše guovtte háve son lea njuoskan go lea arván. Liegga dálkkit leat leamašan olles mátkki, muhto ii áibbas ná liekkas. Hildén ii váidal, muhto lohká, ahte moadde gráda oažžulii čoaskut.

– Go smihtten dálvet dán reaissu, nu ii boahtán milliige ahte Suomas lea albma geassi. Dát lea somá ja eandalii go deike davás loahppamátkái deaivvai ná báhkas.

Hildén joatká mátkkis ovdal gaskabeaivvi, danin go luotta alde son láve leat olles beaivvi. Jus son vuolgá maŋŋel gaskabeaivvi, son olle nu maŋŋit, ahte son ii soaitte beassat vuoiŋŋastit doarvái, dahje idjadansadji ii šat gávdno.

– Ii leat buorre vuolgit gaskabeaivve, muhto mu fárta lea áibbas asfáltta ortnegis gitta. Jus asfáltta lea heajos ortnegis ferten vázzit, ja vázzán muđuige luohkáid bajás.

Xavier Hildén.
Hildén Roavvnjárggas. Govva: Xavier Hildén

Hildén lohká mátkki mannan bures dán rádjái. Son lea deaivan somás olbmuid ja elliid. Son ii diehtán, ahte olbmot leat ná positiivalaččat ja veahkkái.

– Go jurddašit, ahte olbmot leat eahpesosiálalaččat Suomas, nu dat ii leat duohta, ii goit dáppe Davvin.

Mihttomearrin sus lea beassat Jiekŋameara riddui, muhto son ii leat vel mearridan man bokte son dohko mánná.

– In dieđe, Jiekŋamerrii livččii dárkkuhus mannat vuojádit. In dieđe vel gosa, muhto Norgii goit.

Go Hildén olle Norgii ja Jiekŋameara riddui, de son meidne báhcit oanehaš návddašit Davvi-guovllu luonddus.

Gávpotsihkkeliin Helssegii, rullalávddiin Jiekŋameara riddui – ođđa mátkeplánat joreštit mielas juo

Hildén háliida návddašit iešguđet báikkiin ja oahpásmuvvat olbmuide. Son geahččalage álot leat iešguđet báikkis moadde beaivve. Ieš mátkái sus lea golihan moadde vahkku. De go son fas vuolgá ovddos guvlui, nu son manná jođánit.

Xavier Hildén lea ovdalge dahkan dán sullasaš reaissu. Diibmá son sihkkelastii Alepa-gávpotsihkkeliin Helssegis Njuorggámii. Son lohká mátkki leat dál earálágan, muhto iešalddes suohttaset.

– Várra dát rullalávdi lea munnje oahppáset. Dat sihkkel lei veahá unohas, go dat lei nu stuoris ja lossat. Duon rullalávddi sáhttá bidjat rehppui gitta jus háliida. In váillat dan sihkkela, bohkosa Hildén.

Xavier Hilden on pyörävaelluksellaan kerännyt roskia muun muassa Qstockin jälijltä Kuusisaaresta.
Diibmá Hildén sihkkelastii Helssegis Nuorggámii. Mátkki dárkkuhussan lei čalmmustahttit luonddu nuoskideami. Govva: Arto Veräjänkorva / Yle

Váikko mátki lea ain gaskan, lea Hildén geargan jurddašit juo ođđa mátkkiid.
– Leathan mus ideat ja gal mun háliidan juoidá bargat. Návddašan go barggan eanet go livččen jahkán iežan nagodit ja liikon leat luonddus.

– Gal dat boahtá dákkárii laktásit, muhto ii šat Helsset-Norga, gal dan lean oaidnán juo, loahpaha Hilden.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä