Sápmi

Geassebargui vai lupmui? – Sámenuorat muitalit sin geassebargguid ja bargguhis geasi birra

janita.jpeg
Janita Känsälä mearridii dán geasi doallat luomu. Govva: Priváhta govva

Ealáhusdoaimma guovddášlihttu mielde Suomas leat dán geasi koronadili dihte olu unnit geassebargosajit go dábálaččat.

Avvillaš Janita Känsälä ii leat barggus dán geasi. Son ii oba ohcange barggu.

– Mun dahken mearrádusa, ahte mun háliidan dál beare doallat luomu, go mun lean máŋgga geasi jo leamašan olles geasi barggus, son muitala.

Son jáhkká, ahte koronadili dihte son ii livčče ožžonge barggu.

– Dat lei áibba buorre mearrádus go in dieđe livččego leamašan nu álki oažžut barggu, son jurddaša.

Boazodoalu oahppi Henry Haatajage ii ohcan geassebarggu ja lea ovtta oaivilis Känsäläin.

– In jáhke, ahte nu olu livčče oba leamašan bargosajit, Haataja jurddaša.

Känsälä muitala, ahte son lea logahaga maŋŋá bargan hui viššalit. Dan dihte son sáhttáge dál váldit gulul.

– Mus lea dál dakkár dilli, ahte ii lean dárbu ruđa dihte barggat dán geasi, Känsälä illuda.

Son muitala, ahte lea maiddái somá leat ruovttus ovdal go son fárre Guovdageidnui stuđeret. Dál sáhttá vel golahit áiggi ustibiiguin ja bearrašiin. Känsälä maiddái johtá meahcis ja guolásta, dál go viimmat lea luopmu.

Maiddái Haataja oaidná buriid beliid bargguhis geasis.

– Na lea astoáigi dahkat buotlágán áššiid ja váldit gulul, son loahpaha.

"Mun lean hui lihkolaš, ahte ožžon barggu"

Helssetlaš Biret-Iŋgá Pieski lea geassebarggus kafeas Helssegis.

– Koronavirusa dihte ii leat dakkár albma kafea. Mii vuovdit káfe ja teaja já leat plánen aktivitehtaid, son muitala barggustis.

Biret-Iŋgá Pieski 2.JPG
Biret-Iŋgá Pieski plánemin aktivitehtaid. Govva: Pinja Pieski / Yle

Son ozai barggu neahttasiiddu bokte ja jáhkká, ahte buorit ohcamušat váikkuhedje dasa, ahte son ii báhcán barggu haga.

– Mun čállen nu buriid ohcamušaid go vejolaš. Geavahin daidda olu áiggi ja dan ektui lean lihkolaš, ahte fidnejin bargosaji, Pieski illuda.

Sus leat olu skihpárat, geat eai ožžon geassebarggu.

– Mun lean hui lihkolaš, ahte ožžon barggu, muhto dieđusge váivi, ahte muhtin skihpárat eai ožžon, son smiehtada.

"Mun seasttán buot ruđaid iežan ássanvissui"

Avvillaš Taina Hakovirta lea geassebarggus bensinstašuvnnas Avvilis. Sus lea hui earenoamáš muitalus das mo son oaččui bargosaji.

– Bargoaddi riŋgii mu oabbái, go son lei diibmá geassebarggus doppe. Oappás lei jo geassebargu. Dasto bargoaddi jearai sus, ahte diehtágo son muhtun olbmo guhte livčče beroštuvvan bargosajis.

– Dasto oabbá jearai, ahte háliidango mun mannat ja dál lean doppe barggus, Hakovirta boagusta.

taina.jpg
Taina Hakovirta diehtá jo maid dahká geassebarggu bálkkáin. Govva: Priváhta govva

Hakovirta mielas lea buorre leat barggus go dine veháš. Son lea jo mearridan maid bargá bálkkáin.

– Mun seasttán buot ruđaid iežan ássanvissui, son muitala.

Barggu gávdná maiddái bearraša bokte

Eanodatlaš Máren-Elle Mäkitalos nohke skuvlabarggut gieskat ja geassebargu gávdnui dán jagi hui lahka. Mäkitalo mearridii veahkehit eatnis sámegielat jorgalanbargguiguin, go eará bargosadji ii gávdnon.

– Mun jorgalan dakkár teavstta sámegielas suomagillii mu eadnái. Go son fálai munnje dán jorgalanbarggu de fuobmájin, ahte munhan sáhtán álgit nu gohčoduvvon geahppa fitnodatdoallin, muitala Mäkitalo.

mäkitalo.jpg
Máren-Elle Mäkitalo álggii geahppa fitnodatdoallin go eará bargosadji ii gávdnon. Govva: Priváhta govva

Mäkitalo lea dál ámmátlogahagas Roavvenjárggas ja son lei ohcan máŋgga sadjái bargui, muhto ii lihkostuvvan oažžut barggu. Das šaddaige jurdda hukset alcces fitnodaga.

– Mun lean jurddahallan, ahte juogalágán čállinbargguid sáhtálin bargat, smiehtada Mäkitalo.

Nu maiddái geavai anárlaš Rufina Kangasniemii. Kangasniemi lea duollet dálle veahkehan hotealla čorgejeaddjin skuvlabargguid lassin ja dán geasi son veahkeha iežas eatni hoteallalanjaid čorgemis.

– Lean easkka álggahan doppe bargguid. Lei álki, go bessen eatni bokte dohko bargui veahkehit čorgenbargguiguin. In ohcan dán geasi eará báikái, muitala Kangasniemi.

Kangasniemi lei vuos fuolas das, mo dán geasset golahit áigi koronavirusa dihtii.

– Ledjen hui lihkolaš, go ožžon dán barggu. Gádden, ahte korona dihtii in livčče beassan bargui muhto bessen goit, illuda Kangasniemi.

rufiina.jpg
Rufina Kangasniemi illuda geassebarggustis. Son ii livčče jáhkkán, ahte oažžu geassebarggu. Govva: Priváhta govva

Ohcejoga gielddas bures bargosajit nuoraide

Mihkku Laiti lea geassebarggus ofelažžan Ohcejoga girkostobuin. Skibir cavgilii sutnje bargosajis ja sáddii neahttaođđasa liŋkka, gos muitaluvvui rabas bargosajis ofelažžan. Laiti movttiidii go fidnii bargosaji ja vel Ohcejoga gielddas geassebargoseđela.

– Mun ohcen maiddái gieldda nuoraidbargui, muhto in jáhke dan ollašuvvat dán geasi. Doppe vástiduvvui, ahte dán geasi ii leat dárbu bargiide.

Su oainnu mielde Ohcejogas ii leat leamašan váddasut fidnet geassebargguid dán geasi.

– Mu buohta lei álki fidnet geassebargguid. Ohcejogas bargguid sáhttá fidnet máŋgga sajis, dego grillis, báikkálaš turismafitnodagas, gielddas dahje searvegottis. In jáhke, ahte dáppe lea leamašan váddásut fidnet bargguid go ovddit jagiin. In dieđe ovttage skihpára, gii livččii ohcan dáppe barggu, muhto ii leat fidnen, muitala Laiti.

Sámenuorat muitalit sin geassebargguid ja bargguhis geasi birra.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä