Sápmi

Geasseguossi Esko Jomppanen: "Lean birgen hui bures, vaikko leange sápmelaš"

Esko Jomppanen
Geasset Esko guossái Menešjávrái šávihit mánát ja mánáidmánát. Son lea oahpahan mánáidis johttit dain seamma duoddariin ja guollejávrriin, gos son iešge lea viegadan mánnávuođa rájes. Govva: Anni-Saara Paltto / Yle

Yle Sámi geasseguossi Esko Jomppanen návddaša ealáhatbeivviid iežas ruovttuguovllus Menešjávrris. Bargu vuovdinalmmájin doalvvui su gitta Ásiai, muhto dál ii gal šat áibbaš máilbmái.

Áittis báitet áibbas ođđa fierpmit. Menešjávrilaš Kolmos-Esko, Esko Jomppanen gal diehtá gosa čuovvovaččat áiggošii suhppestit sáimmaid. Jávrrit goit eai leat šat dego dolin, hávga lea deavdán buot čázádagaid.

– Hávgabivdu lea mu eallinbargu. Ovdal Menešjávrris eai lean hávggat, go dalle olbmot bivde gođđuguliid. Dál ii šat oktage bivdde daid, smiehtada Jomppanen.

72-jahkásaš Jomppanen ealáhatbeaivvit gollet ruovttuguovllus Menešjávrris, Oarje-Anáris guolástemiin ja meahcástemiin. Mánnávuođas son bajásšattai boazodollui ja leage johtán olu mehciin ja duoddariin boazobargguin.

Kolmos-Esko ii goit bisánan boazodillái, go skuvlabeaŋka ja máilbmi geasuhii su. Jomppanen lei ruovttuguovllustis vuosttaš nuorra, guhte čálii studeantan.

– Gal mun dihten, ahte vuolggán dáppe, muhto ii dat leat nu álki dáppe meahcis vuolgit. Iige dieđe mii lea dakkár ámmát, ahte birge. Mun goit fuomášin, ahte ii dat mu hommá leat dáppe, ahte boazobarggus lea sevdnjes boahtteáigi.

Jomppanen muitala, ahte 1970-lohku lei máŋgga láhkai váttis áigi, go dalle boazodoalus vásihedje boazojámuid ja muđuige Suomas lei bargguhisvuohta.

– Mun goit bessen gávpeoahpahahkii Roavenjárgii ja nu de riemai eallin mannat bures, muitala Jomppanen.

Bargomátkkiid givssádussan viehkan

Máddin Jomppanen gávnnai nu barggu go maid eamida. Son bargagođii vuovdinalmmájin ja jođii miehtá Suoma barggu geažil. Maiddái Eurohpá ja Ásia leat šaddan Kolmos-Eskoi oahpisin.

– Lean vuodján biillain 1,8 miljovnna kilomehtera ja idjadan hoteallain čuđiid jándoriid, várra jagiid lean hoteallas orron, muitala Jomppanen.

Hoteallas Jomppanen ii goit náđđon seŋgii, muhto coggalii viehkangápmagiid juolgái ja viehkalii.

– Dat lei mu givssádus. Lean viehkan 21 maratona ja ain finan goit moddii vahkus viehkame. Dálvet maid čuoiggan. Mus leat jođánis juolggit, bohkosa Kolmos-Esko.

Jomppanen barggai vuovdinalmmájin 40 jagi ja lea duđavaš dasa, ahte válljii eallima árbebirolaš ealáhusa olggobealde.

– Lean birgen hui bures Suomas, vaikko leange sápmelaš.

Esko Jomppanen
Esko Jomppanen čájeha ođđaseamos fierpmis, man ii stuorátge hávga galggašii nagodit gaikkodit. Govva: Anni-Saara Paltto / Yle

“In dárbbaš ballat, ahte mánát eai gávnna ruoktot”

Go ealáhatbeaivvit lahkonedje, Kolmos-Esko diđii, gosa de dolle. Menešjoht’gáddái son lea huksen iežas báikki, gos miella lea geahpas ja birrasis rahpasit buot oahpes duovdagat ja guollebáikkit. Nubbi ruoktu lea Roavenjárggas, muhto doppe son ii láve loaktit go dálvet.

– Doppe lea buorre čuoigat, muhto go njukčamánnu boahtá, de mun gal boađán deike čuoigat, dadjá Jomppanen.

Geasset Menešjávrái šávihit guossái maiddái mánát ja mánáidmánát. Iežas mánáid Kolmos-Esko lea oahpahan johtit dain seamma duoddariin ja guollejávrriin, gos son iešge lea viegadan mánnávuođa rájes.

– Nuhan dat manná, ahte mu mánát de oahpahit iežaset mánáide daid báikkiid. Min mánát gal máhttet duoddaris. Mun lean gal lihkolaš, ahte in dárbbaš ballat, ahte mánát eai gávnna ruoktot, dadjá Esko Jomppanen.

Yle Sámi geasseguossi Esko Jomppanen návddaša ealáhatbeivviin iežas ruovttuguovllus Menešjávrris. Jietna: Anni-Saara Paltto / Yle

Yle Sámi radio sádde Geasseguossi-prográmma mánnodagaid ja bearjadagaid olles geassebaji. Prográmmaid sáhtát guldalit maiddái Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä