Sápmi

Go hálida eaktodáhtolaččat addit vara, ferte dan bargat guhkkin eret Sámis – hállu veahkehit goit oažžu avvillaš Martina Huovinen skeŋket vara nuppe geahčen Suoma

Martina Huovinen kutomassa
Avvillaš Martina Huovinen lea fitnan máŋggaid jagiid varraaddimis. Govva: Linda Tammela / Yle

Varrabálvalus ii šat fina davvin go duollet dalle Roavenjárggas logistihkalaš sivaid dihte.

Sámeguovllu olbmot šaddet dán áigge veháš rahčat, jos hálidit skeŋket vara. Lagamus varraaddinbáiki ii leat šat Roavvenjárggas dego ovdal, muhto doppe Varrabálvalus goit fitná duollet dalle.

Jus deaivá buohcuvuohta dahje vaikkoba lihkohisvuohta, sáhttá olmmoš dárbbašit lasi vara. Juohke árgabeaivve Suomas dárbbašuvvojit sullii 800 olbmo, geat eaktodáhtolaččat addet varaset dearvvašvuođasuorggi geavahussii. Addojuvvon varra veahkeha 50 000 olbmo jahkásaččat Suomas.

Ovdal Varrabálvalusa doaibmabáikkit ledje máŋggat miehtá Suoma, davimus dain lei Roavenjárggas. Dán áigge doaibma lea dušše stuorit gávpogiin, go dat lea beaktilamos vuohki doaibmat. Varrabálvalus goittotge fitná doallamin nu gohčoduvvon varraaddindilálašvuođaid. Roavenjárggas dilálašvuođat leat sullii golmma vahku gaskaid.

Avvillaš Martina Huovinen lea addán vara juo máŋggaid jagiid. Son lohká iežas fitnan aŋkke 50 háve varraaddimis. Nissonolmmoš sáhttá addit vara 2-3 geardde jagis, almmáiolmmoš 3-4 geardde.

Varraaddimiid gaska galgá leat nissoniin 91 jándora, almmáiolbmuin 61 jándora.

Avvilis lagamuš varraaddinbáiki livčče Roavenjárga, muhto dohko ii gánnet dušše varraaddima dihte vuolgit. Danin Huovinen leage jurddašan, ahte fitná álo go vejolaš ovdamearkka dihte luomuid oktavuođas Helssegis varrabálvalusa doaibmabáikkis.

– Fitnen maŋimuš háve čakčamánu loahpas varraaddimis, Helssega Sanomatalos, dat lea báiki, gos dán áigge dábalaččat finan, lohká Huovinen.

Varrabálvalus illuda aktiivvalaš varraaddiin

Davvin ja Sámis olbmot soitet imaštallat, manin Varrabálvalusa doaibmabáiki ii leat šat Roavenjárggas. Máŋgasiidda varraaddimis lea šaddán dehálaš vuohki veahkehit earáid ja danin sáhttá juobe vehá hárdit, go Varrabálvalussii lea nu guhkes mátki.

Varrabálvalusa dieđihan- ja personálahoavda Willy Toiviainen lea ilus, go gullá, ahte giinu sáhttá ordnet luopmoreaissus áiggi varraaddimii.

Veripalvelun viestintä- ja henkilöstöjohtaja Willy Toiviainen
Varrabálvalusa dieđihan- ja personálahoavda muitala, ahte dán doaibmabáikkis, Helssega Kivihakas fitnet sullii 40-50 olbmo beaivválaččat addimin vara. Govva: Linda Tammela / Yle

– Orru gal earenoamáš somá, ahte olbmot addet varaset luomusge eará báikegottis, moddjá Toiviainen.

Toiviainen lohká, ahte Suomas leat olu aktiivvalaš olbmot, geat lávejit oassálastit varraaddimiidda. Su mielas lea fiinna ášši, ahte olbmot leat váldán váibmoáššin veahkehit dákkár vugiin.

– Lea gal váivi, go mii eat sáhte mannat dohko olbmuid ruovttubáikkiide ordnet varraaddindilálašvuođaid.

Čohkkejuvvon varra galgá leat iđđesarrat Helssegis

Leat máŋggat sivat dasa, manin varra čohkkejuvvo stuorra báikegottiin. Ovdamearkka dihte dakkár báikegottiin, gos leat universitehtabuohcceviesut, leat Varrabálvalusa doaibmabáikkit.

Jus Varrabálvalus fitná doallamin dilálašvuođaid eará sajiin, ferte báikegoddi leat dakkár, mii heive čavga áigetávvalii. Varra lea buvtta, man galgá oažžut jođánit buvttadeapmái. Varra galgá leat Helssegis iđđesarrat, ovdal guđa, guhkes buvttadanproseassa dihte.

Logistihkalaččat dilli lea hástaleaddji dalle, go vara galgá fievrridit Roavenjárggas Helssegii. Ovdal dat fievrriduvvui girdinmášiinnain, dán áigge tráileriin. Dábalaččat dilálašvuohta Roavenjárggas nohká veaigin, goas tráiler vuoddjá varaiguin Helssegii.

Veripalvelun toimipaikassa Helsingin Kivihaassa verestä tehdään päivittäin erilaisia verituotteita.
Varrabálvalusa doaibmabáikkis Helssega Kivihakas šaddet iešguđetlágán varrabuktagat. Govva: Linda Tammela / Yle

Juohke árgabeaivve Suomas dárbbašit 800 olbmo vara. Roavenjárgga ektui dat meidne dan, ahte doppe galggašii fidnet 80-90 varraseahka vai doaibma gánneha.

“Jus sáhtán geannu veahkehit, manin in dan dagaše?”

Willy Toiviainen muitala, ahte dávjá olmmoš álgá varraaddin, jos nubbi olmmoš movttiidahttá su dasa. Jus fas bearášlahttu dahje skibir lea ožžon veahki varrabuktagis, lea dat lunddolaš sivva dasa, ahte olbmui šaddá miella veahkehit.

Martina Huovinen lea ieš buohccedivššár ja beassá barggustis oaidnit, mo olbmot ožžot veahki varas.

– Dat lea buorre sidjiide ja beastá máŋggaid heakka. Jus sáhtán geannu veahkehit, de manin in dan dagaše, muitala Huovinen.

Daningo Huovinenis lea buorre hemoglobiina ja son lea dearvvaš, sáhttá son addit vara moddii jagis.

Jus hálida addit vara, sáhttá Varrabálvalusa neahttasiidduin testet, heivego varraaddin.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä