Sápmi

Golmma sámegiela gielda háliida raddemearkkain dahkat sámásteamis ain lunddoleabbo oasi olbmuid gulahallama

Inarin seurakunnan nuorisotyöntekijä Viivi Törmänen.
Anára searvegotti nuoraidbargi Viivi Törmänen lea ilus, go sáhttá mánáiguin ja nuoraiguin barggustis sámástit ja beassá hárjehallat giela. Govva: Linda Tammela / Yle

Raddemearka čájeha, man sámegiela bargi máhttá vai leago son giela oahpahalli. Maiddái searvegotti nuoraidbargi lea movttáskan raddemearkkain čájehit giellamáhtus.

Anára gielddas háliidit sámegielat bargiid gielladáiddu buorebut oidnosii. Gieldda sámegielat bargiid ávžžuhitge geavahišgoahtit Sámás muinna -raddemearkkaid vai olbmot oidnet juo deaivvadettiin bargi giellamáhtu ja movttáskit sámástit.

Anára gieldda bargiin sullii 16 proseantta máhttá juogo anáraš-, nuortalaš- dahje davvisámegiela. Lea goittotge vejolaš, ahte buohkaid giellamáhtus ii leat diehtu. Gieldda neahttasiidduide lea čohkkejuvvon listu sámegielat sosiála- ja dearvvašvuođasuorggi bargiin.

Maiddái Ohcejogas leat juo geavahan sullásaš raddeamearkkaid.

Gieldda guovllus earáge bargosajiin sámegielat leat dehálaš rollas, dego ovdamearkka dihte searvegottis.

Sámeleavga ii leat doarvái, go gielddas hállet golmma sámegiela

Anára gieldda sámi giellastrategiijabargi Anna Lumikivi muitala, ahte giellamáhtu čájeheapmi ovdamearkka dihte raddemearkkain gullá giellastrategiijai.

Ovdamearkka dihte Ohcejoga gieldda neahttasiidduin lea juohke sámegielat bargi buohta merkejuvvon sámeleavga. Anára gielda lea áidna, mas hállet golmma sámegiela, ja danin dušše sámeleavga ii rehkke mearkan giellamáhtus.

Nuba Anára gielddas váldojuvvojedje atnui Sámás muinna -raddemearkkat golmma sámegillii. Raddemearka čájeha, man sámegiela bargi máhttá vai leago son giela oahpahalli.

Inarin kunnan kielistrategiatyöntekijä Anna Lumikivi.
Anna Lumikivi bargagođii sámi giellastrategiijain gieskat. Son máhttá nuortalašgiela, dego raddemearkkas sáhttá fuobmát. Govva: Linda Tammela / Yle

Dát seamma raddemearkkat leat šaddan máŋgasiidda oahpisin Norgga Sámedikki jagis 2013 álggahan Sámás muinna -kampánjjas. Lumikivi muitala, ahte raddemearkkat leat buorit, go dain oaidná nu bures, man sámegiela bargi hállá. Son maid liiko daidda dan dihte, go dat roahkasmahttet sámástit.

– Raddemearkkas ii dušše oainne, ahte máhtán hállat sámegillii, baicce dat ávžžuha sámástit muinna, ahte mun háliidan don sámaśtat munnje, čilge Lumikivi.

Inarin kunnan viestintä- ja yhteistoimintajohtaja Anne-Marie Kalla.
Dieđihan- ja ovttasdoaibmahoavda Anne-Marie Kalla mielas livčče dehálaš, ahte Anára gielddas livčče buorebut oidnosis sámegielat bálvalusat. Govva: Linda Tammela / Yle

Anára gieldda dieđihan- ja ovttasdoaibmahoavda Anne-Marie Kalla lohká, ahte lea buohkaid bargu oassálastit dasa, ahte giella oidno ja gullo gielddas. Vaikko gielddas leage strategiijabargu olles fárttain jođus ja Lumikivi bargá dainna oppa áigge, galget maid bargit oassálastit giela oidnomii ja gullomii.

– Dieđusge min ulbmil lea, ahte go mii ovddidit daid áššiid, de mis livčče ođđa doaibmamállet ja mis livčče buorebut oidnosis sámegiela bálvalusat ja dulkonhommát, Kalla muitala.

Ulbmil dasa lassin lea dat, ahte boahttevuođas bargiide livččii maiddái čielga ráva sámegielat bálválusaid fállámii.

Oahpahallá giela olles fárttain

Anára searvegottis muhtin virggiid gáibádussan lea, ahte ohcci čatnasa oahpahallat sámegiela Nu ii lean goittotge Viivi Törmänen virggis dalle, go son ozai njeallje jagi dassá Anára searvegotti nuoraidbargin. Liikká Törmänen lea háliidan oahpahallat sámegiela.

Törmänen lea eret Porvoos, muhto fárrii oahpuidis hárjehallanáigodahkii Ohcejohkii, nappo meastaba nu guhkás go vejolaš. Jagis 2016 rahpasii virgi Anára searvegottis ja Törmänen ozai dan. Son álggii stuđeret davvisámegiela vuos Avvila logahagas, muhto dat bázii gaskan.

Dál Törmänen lea davvisámegiela skuvlejumis, mii lea oaivvilduvvon earenoamážit sámi ruovttuguovllu searvegottiid bargiide.

Törmänen válddii oktavuođa Anára gildii, go oinnii Facebookas vejolašvuođa geavahišgoahtit Sámás muinna -raddemearkka. Son vel oahpahallá davvisámegiela, nuba sus lea maiddái giellaoahpahalli mearka.

Sámásmuinna, sámás muinna
Raddemearkkat leat sihke anáraš-, nuortalaš- ja davvisámegillii. Govva: Linda Tammela / Yle

– Mun sámástán mánáiguin ja nuoraiguin dađi mielde, go máhtán. Ovdamearkka dihte mii leat jorgalan plákahtaid davvisámegillii ja anárašgillii. Mii leat maiddái dahkan leavssuid ovttas, čilge searvegotti nuoraidbargi Viivi Törmänen.

Su mielas lea hui dehálaš, ahte mánát ja nuorat besset sámástit maiddái ástoáiggedoaimmain. Máŋgii láve maid vástidit nuoraide sámegillii vehá humormielain, go álo sii eai muitte, ahte Törmänen máhttá juo oba bures sámástit.

Beaiváduvvon 27.10.2020 dii. 8.54: Divvojuvvon maŋimuš oasis dat, ahte Törmänen virggi gáibádussan livčče leamaš čatnat sámegiela stuđeremii. Su virggis nie ii lean, baicce ođđa virggis, man searvegoddi lea aiddo rahpan.

Beaiváduvvon 27.10.2020 dii. 17.09: Dárkilmahttojuvvon dieđu Ohcejogas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä