Sápmi |

Guldal, go Aslak Pieski rasttilda rájá – "Vahkus mu bissehit 10–15 geardde"

Rádjeguovllu ássiid mielas lea váttis gávdnat áiggedását dieđuid das, ahte mo rájá alde oažžu johtit.

Utsjoen tullin rakennus ja Saamen silta.
Jus galggaš diehtit, makkár ráddjehusat guđege riikkas leat rádjejohtima ektui, de ferte stávet eiseválddiid dieđáhusaid dárkilit. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Ohcejohkalaš Aslak Pieskii leat rádjefávttat, bolesat ja maiddái Norgga siviilasuodjalusa ovddasteaddjit šaddan dán dálvve hui oahpisin. Pieski johtá juohke árgabeaivve Deanu šaldis barggus ja danne gártá rasttildit Suoma ja Norgga gaskasaš riikarájá juogo Njuorggáma/Buolbmága dahje Ohcejotnjálmmi/Roavvegietti bokte.

Covid-19 dagahan ráddjehusaid dihtii, son bissehallá máŋgii riikka rájá rasttildettiin.

– Vahkus mu bissehit 10–15 geardde. Seamma rádjealmmái sáhttá jearrat vihtta maŋŋálas beaivvi mus vuodjingoartta, ahte mun galggan dan čájehit, muitala Pieski.

Aslak Pieski
Aslak Pieski ballá riikarájáin eanet go ealggain. Govva: Ville Fofonoff / Yle

Dávjá go Pieski vuoddjá Deanu šaldis ruovttu guvlui Ohcejohkii, de mannet jurdagat dakkaviđe rájirasttildeapmái.

– Smiehtadan, ahte moson dál áiddo lea doppe rájá alde. Leatgo Norgga beale ruovttusuodjalanjoavkkut doppe ja leatgo dat sápmelaččat. Jus dat leat sápmelaččat, de lea olu álkit. Jus leat buiga dážat ja boles lea vel máttarivgu, de gal manná áigi čielggadit daid protokollaid, šuohkiha Pieski.

Dábálaččat skábmaáigge Pieski láve ballat biilamátkkistis ealggain, muhto dál gal lea ballagoahtán riikarájáin.

– Dán áigái ferten ballat dáin rájáin. Doppe Álletnjárgga, Skiipagura bealde balan eanet dan rájás go ealggain.

Ohcejohkalaš Aslak Pieski johtá dienasbarggus Deanu šaldis. Son gártá ná guktii ain árgabeaivvis vuodjit Suoma ja Norgga rájá rastá. Guldal dás mo lei Aslak Pieski bargomátki gaskavahko, go lei geargan barggus ja vuoddján Deanu šaldis Buolbmága guvlui. Jietna: Jouni Aikio / Yle Sápmi

"Mii dárbbašat áigeguovdilis fáktadieđu"

Rádjeguovlluássiide riikaráját leamašan mannan giđa rádjái juoga dakkár, maid ii leat olus fuomášange dahje muitán iežas árgabeaivvis. Covid-19 goit rievdadii dan ja maŋemuš jagi áigge leat rádjeguovlluid olbmot gártan hárjánit ođđa dillái. Johtinráddjehusat ja rájárasttildannjuolggadusat sáhttet rievdat mánotbajis máŋgii.

Jaana Länsman-Eriksen bearrašii koronavirusa dagahan ráddjehusat leat čuohcan garrasit. Länsman-Eriksen ieš orru Norgga bealde Buolbmágis, muhto su eadni Suoma bealde Njuorggámis. Go Suoma ja Norgga rádjá fas rahpasii vuossárgga, vuoddjái Länsman-Eriksen dakkaviđe eatnis lusa.

– Mii illudeimmet su oaidnit fas. Son lea ávvudan juovllaid doppe don beal rájá ja mii fas dán beal rájá. Sus leat golbma máná, mánáidmánát ja bearaš Norgga bealde. Dieđusge dat lei stuorra ášši beassat su fas oaidnit ja deaivat, muitala Länsman-Eriksen.

Jaana Länsman-Eriksen váillaha čielgasabbo dieđuid rádjarasttildeami guoski njuolggadusain koronaáigge. Njuolggadusaid Suoma ja Norgga rájá rasttildeamis ferte dárkilit čuovvut iige diehtu leat álo nu čielgasit fidnemis. Jietna: Jouni Aikio / Yle Sápmi ja Marianne Boine / NRK Sápmi

Ráddjehusaid ja njuolggadusaid rievddadeapmi lea Länsman-Eriksena mielas váivi.

– Dát dilli boktá máŋggalágan dovdduid ja lea dakkár eahpesihkkarvuohta. Dieđusge dat čuohcá olbmui dán láhkai, go ii dieđe juste, ahte mo dat leat dat mearrádusat.

Jus galggaš diehtit, makkár ráddjehusat guđege riikkas leat rádjejohtima ektui, de ferte máhttit gielaid ja stávet eiseválddiid dieđáhusaid dárkilit. Länsman-Eriksen lea geavahan olu áiggi ja fámuid ohcat dieđuid sihke Suoma ja Norgga eiseválddiid neahttasiidduin. Dattetge son sávašii, ahte eiseválddit bijaše diehtojuohkimii eanet návccaid.

– Dát čuohcá min árgaeallimii ja dat lea nu earenomáš dilli, ahte olmmoš dárbbaša buorre ja áigeguovdilis fákta dieđu, man oažžu ovddalgihtii ja buriin áiggiin vai olmmoš beassá ráhkkanit. Dien láhkai mii nákcet daiguin ráddjehusaiguin eallit, dadjá Länsman-Eriksen.

Loga maid: Suoma rádjesearvvuš ii beasage johtit Norgii testema haga guovtti vahkkui

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä